I SA 2206/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Zbigniew Ślusarczyk Irena Szczepkowska (Spr.) Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego bezzwrotnego oddala skargę. Decyzją nr "[...]" z dnia 10 czerwca 2003 r., wydaną z powołaniem się na art. 31 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. nr 64, póz. 414 ze zm.), zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. działający z upoważnienia Rady Miejskiej O., po rozpatrzeniu wniosku M. K. z dnia 10 czerwca 2003 r., odmówił wnioskującemu przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego bezzwrotnego - na pokrycie rachunku za telefon i energię elektryczną za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień 2003 r. oraz na zakup obuwia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że z uwagi na ograniczone środki finansowe na zadania własne, jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy, nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich zgłaszanych przez wnioskodawców potrzeb. Podano, że w pierwszej kolejności rozpatrywane są pozytywnie wnioski osób i rodzin nie posiadających żadnego dochodu, natomiast M. K. ma stały dochód w kwocie 461 zł miesięcznie z zasiłku stałego wyrównawczego i dodatku mieszkaniowego. Ponadto jest systematycznie wspierany pomocą w formie zasiłków celowych. W okresie od stycznia do czerwca 2003 r. kwota tej pomocy wyniosła 1.532,88 zł. Organ nadmienił, że w czerwcu 2003 r. przyznano M. K. pomoc na opłacenie rachunku za energię elektryczną w kwocie 77 zł oraz na pokrycie rachunku z apteki za zakup leków na kwotę 351,48 zł. Od powyższej decyzji M. K. wniósł odwołanie kwestionując ją w części dotyczącej odmowy przyznania pomocy celowej na pokrycie 50% należności za telefon za kwiecień i maj 2003 r. w łącznej kwocie 143,07 zł. W odwołaniu podnosił, że jest osobą niepełnosprawną, która z uwagi na ograniczenie samodzielnej egzystencji potrzebuje telefonu do kontaktu z lekarzami oraz z ośrodkiem pomocy społecznej. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 30 lipca 2003 r. nr "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na przeprowadzone przez organ pomocy postępowanie wyjaśniające organ odwoławczy podał, że M. K., lat 49, zaliczony do dnia 5 grudnia 2004 r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mieszka z żoną i córką, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Zajmuje jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód M. K. wyniósł 461 zł i nie przekraczał kryterium dochodowego ustalonego według zasad określonych w art. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej wynoszącego 461 zł. Kolegium nie negując, że odwołujący się spełnia przesłanki niezbędne do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej podniosło, iż stosownie do 32 ustawy 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej przy rozpatrywaniu spraw o objęcie świadczeniami w formie zasiłków celowych organ pomocy społecznej działa w granicach dozwolonego prawem uznania administracyjnego. Organ może, ale nie musi w ramach przysługującego mu uznania, po dokonaniu oceny indywidualnej sytuacji osoby, przyznać tę formę pomocy. Wskazano, iż przyznanie i rozmiar świadczeń zależą nie tylko od potrzeb i żądań osób ubiegających się o przyznanie pomocy, lecz także od możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb osób i rodzin znajdujących się w podobnych lub gorszych warunkach. Wyjaśniono, iż po rozpatrzeniu sytuacji M. K. uznano, iż jego sytuacja, w porównaniu do sytuacji innych osób i rodzin, ubiegających się o świadczenia, a nie uzyskujących dochodu, mimo występującej niepełnosprawności i długotrwałej choroby jest korzystniejsza. Podano, iż Pan M. K. jest objęty pomocą w formie zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie 340,76 zł miesięcznie, a ponadto w okresie od stycznia 2003 r. do czerwca 2003 r. przyznano mu zasiłki celowe na łączną kwotę 1.532,88 zł. Łączna kwota świadczeń z pomocy społecznej, jak podano w piśmie organu pomocy społecznej z dnia 9 lipca 2003 r., wyniosła 3.835,24 zł. W ocenie Kolegium, z uwagi na rozmiar pomocy przyznawanej odwołującemu się, nie można zarzucić organowi pomocy społecznej, iż nie pomaga mu w przezwyciężaniu trudnej sytuacji materialnej. Należy mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W reasumpcji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż podziela ocenę sytuacji odwołującego się przedstawioną w decyzji organu I instancji i biorąc pod uwagę uznaniowy charakter decyzji w sprawach zasiłków celowych, jak również fakt, iż aktualnie M. K. jest objęty świadczeniem ze środków pomocy społecznej, nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. wnosząc o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § l pkt 2, 4 i 6 kpa w zw. z art. 145 § 2 kpa, wszczęcie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy zgodnie z prawem od zasiłku wyrównawczego zabierana jest dotacja na mieszkanie i opał, a nadto wniósł o zwolnienie go od kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzucił, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o fałszywe informacje podane przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odnośnie zajmowanego przez niego i jego rodzinę mieszkania kwaterunkowego, jak również posiadania przez niego stałego dochodu umożliwiającego regulowanie należności z tytułu opłat za telefon z własnych środków. Wskazał, że otrzymywanie dodatku mieszkaniowego stawia go w niekorzystnej sytuacji, gdyż o wysokość tego dodatku pomniejszana jest kwota zasiłku stałego wyrównawczego. Zakwestionował nadto sposób ustalania przez Urząd Miasta O. ryczałtu na zakup opału wypłacanego w ramach przyznanego dodatku mieszkaniowego. Skarżący podał, iż czasami Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznaje mu jakieś zasiłki celowe, lecz nie jest to pomoc odpowiadająca jego oczekiwaniom i potrzebom związanym z zakupem leków i obowiązkowymi opłatami. Skarżący stwierdził nadto, iż strony nie są w ogóle zawiadamiane o postępowaniu, nie zasięga się również opinii biegłych. Ponadto będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie została wydana w terminach określonych w art. 35, jak też bez zachowania zasad określonych w art. 36 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wnosząc o jej oddalenia podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Przyznano, iż niewątpliwie sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna, zważyć jednak należy, iż jest on w miarę posiadanych środków finansowych obejmowany pomocą w sposób wszechstronny, o czym świadczy chociażby znajdujące się w aktach administracyjnych zestawienie udzielonej pomocy. Wskazano nadto, że po wydaniu zaskarżonej decyzji, na kolejne wnioski M. K. z 22 i 29 września 2003 r., zostały udzielone cztery świadczenia w formie zasiłków celowych bezzwrotnych: na świadczenia lecznicze w wysokości 369,26 zł, na opał w wysokości 200 zł, na pokrycie rachunku zakładu energetycznego w wysokości 110,40 zł oraz na pokrycie kosztu podłączenia licznika energii elektrycznej w wysokości 80 zł. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, iż w sprawie zostały przedstawione nieprawdziwe informacje odnośnie posiadanego przez niego dochodu, Kolegium wskazało, iż stosownie do art. 2a ust. l pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W odniesieniu do osoby prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe dochód ustalany jest odpowiednio, przy czym dochodu tej osoby nie można pomniejszyć o kwotę otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, bowiem ustawa o pomocy społecznej nie wyłącza tego dodatku z dochodu rodziny. Poza tym ustosunkowano się do kwestionowanej w skardze wysokości ryczałtu dla rodziny uprawnionej do otrzymania dodatku mieszkaniowego, podnosząc jednocześnie, że kwestia ta nie była przedmiotem merytorycznej oceny Kolegium w sprawie udzielenia skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Kolegium odniosło się również do zarzutu ze skargi dotyczącego niezachowania w postępowaniu odwoławczym terminu załatwienia sprawy podnosząc, iż akta M. K. wpłynęły do organu odwoławczego w dniu 10 lipca 2003 r., zaś posiedzenie w tej sprawie odbyło się w dniu 30 lipca 2003 r., a zatem z zachowaniem miesięcznego terminu przewidzianego w art. 35§2kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, z późn. zm.). W szczególności należy podkreślić, iż zgodnie z treścią art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270). Do właściwości Sądu nie należy wznowienie postępowania na podstawie art. 145§ l kodeksu postępowania administracyjnego, jak również wszczęcie postępowania w sprawie administracyjnej, czego domaga się skarżący. Kompetencje te przysługują bowiem stosownym organom administracji publicznej. Stosownie jednak do art. 145 § l lit. b powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla tę decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wbrew zarzutom skargi nie ma podstaw do twierdzenia, że takie naruszenie prawa wystąpiło w niniejszej sprawie. Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o fałszywe informacje organu pomocy społecznej. W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo ustalił, iż na dochód skarżącego -w rozumieniu art. 2a ust. l pkt 2 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. nr 64, póz. 414 ze zm) - składa się zasiłek stały wyrównawczy i dodatek mieszkaniowy. Jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę dochód ten nie może być pomniejszony o kwotę otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, bowiem wspomniana ustawa o pomocy społecznej nie wyłącza tego dodatku z dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego. Poza tym skarżący używając ogólnego sformułowania, że strony nie są zawiadamiane o postępowaniu nie wskazał o podjęciu jakiej czynności nie został zawiadomiony przez organy we wszczętym na jego wniosek postępowaniu w sprawie przyznania zasiłku celowego na pokrycie rachunku za telefon, energię elektryczną i na zakup obuwia. Nie wskazał także jakiego zagadnienia miałaby dotyczyć opinia biegłych. Podnieść także należy, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 30 lipca 2003 r. dotycząca wyłącznie zasiłku celowego z pomocy społecznej, dlatego też Sąd nie jest władny wypowiadać się w przedmiocie innych kwestionowanych przez skarżącego świadczeń. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, jak i przepisów procesowych. Zgodnie z art. 2 ust. l powołanej ustawy celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednak według postanowień ustępu 4 tegoż przepisu, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Art. 32 ust. l i 2 ustawy stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów leczenia. Decyzja organu administracji ma w tym zakresie charakter uznaniowy, bowiem z brzmienia tego przepisu nie wynika obowiązek przyznania zasiłku a jedynie możliwość przyznania. W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, ustaliły stan faktyczny , zastosowały prawo materialne, wydając rozstrzygnięcie uzasadniły je zgodnie z wymaganiami stawianymi przez przepis art. 107 § 3kpa. Odmawiając przyznania świadczenia w postaci pokrycia rachunku za telefon organ I instancji, powołał się na ograniczoną ilość środków finansowych, jakimi dysponuje, nie pozwalających na zaspokojenie wszystkich potrzeb zgłaszanych przez wnioskodawców. Organ pomocy przyjął słuszną zasadę, że w pierwszej kolejności rozpatrywane są prośby osób i rodzin nie posiadających żadnego dochodu. Pomocą społeczną objęto także skarżącego, który w okresie od stycznia do czerwca 2003 r. otrzymał świadczenia na łączną kwotę 3.835,24 zł. Powyższe ustalenia wskazują, iż mimo ograniczonych środków finansowych organ pomocy wspiera zainteresowanego w granicach swoich możliwości. Nie sposób jednak przyjąć, iż z uwagi na trudną sytuację strony zostaną zaspokojone wszelkie jego potrzeby, jeśli nie odpowiadają one możliwościom pomocy społecznej. Organ I instancji miał również na uwadze fakt, że skarżący posiadając stały dochód ma możliwość regulowania należności z tytułu opłat za telefon z własnych środków. W ocenie Sądu rozpatrując sprawę skarżącego organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało bowiem podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie odmowy przyznania wskazanej wyżej pomocy, co zresztą wykazało w uzasadnieniu swojej decyzji. W świetle powyższego, skarga, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270), podlega oddaleniu.