I SA 2241/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska (spr.) Bogusław Jażdżyk Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2004 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia - odrzucić skargę. Decyzją z dnia 11 czerwca 2003 r. "[...]" Burmistrz Miasta B. odmówił zmiany decyzji ostatecznej z dnia 14 czerwca 2000 r. (podając błędną datę decyzji) w części dotyczącej sposobu obliczenia opłaty oraz uiszczenia opłaty należnej Gminie B. z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej będącej własnością R. i B. F., położonej w B. przy ul "[...]", oznaczonej nr działki 233/2 o powierzchni 122 m2, w prawo własności, poprzez ustalenie nowej opłaty. Na skutek odwołania R. F., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 9 lipca 2003 r. "[...]", orzekło o uchyleniu powyższej decyzji i orzekło o zmianie wysokości opłaty za 2000 r., należnej Gminie B. od B. i R. F. z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ustalając tą opłatę na kwotę 3598 zł 84gr. W uzasadnieniu organ podał, że naliczona opłata, należna Gminie B. za rok 2000 została zawyżona gdyż organ I instancji niesłusznie zastosował przy ustalaniu raty rocznej wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za rok 1997. Opowiadając się za stanowiskiem wyrażonym w uchylonej decyzji Burmistrz Miasta B. w imieniu Gminy B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie na tej podstawie, że Gmina B. nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi sądowej w sprawie indywidualnej dotyczącej osoby trzeciej, w której organ tej gminy wydał decyzję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ( art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późn. zm. /). Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji tego Sądu jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tj. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości Sądu, nadto gdy skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w terminie. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym gmina nie jest stroną w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, w której decyzję wydaje organ tej gminy i w związku z tym nie jest uprawniona do wniesienia skargi na decyzję organu drugiej instancji. Jest to pogląd utrwalony w orzecznictwie sądowym ( por. orzeczenia powołane w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r., sygn. akt OPK 14/00, ONSA Nr l z 2001 r., póz. 17 oraz orzeczenia powołane przez M. Bogusza (w:) Zaskarżenie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze PWN Warszawa 1997r.,str. 57-65). W uzasadnieniu uchwały z 19 maja 2003 r. ( syg. akt OPS 1/03, ONSA Nr 4 z 2003 r., póz. 124 ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Widać z tego niezbicie, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Co więcej, w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on ( ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. Niemniej należy pamiętać, że jest to następstwem celowego działania ustawodawcy. Niekiedy czyni on to tak wyraźnie, że nie może to budzić najmniejszych wątpliwości. Przykładowo z art. 2 ust. l i 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności wynika, że o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego orzeka wójt ( burmistrz, prezydent miasta ), a w przypadku ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabyciu prawa własności nieruchomości orzeka przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego w odniesieniu do nieruchomości będącej jej własnością - tej właśnie gminy, która jest właścicielem nieruchomości, na której ustanowiono użytkowanie wieczyste. Tego rodzaju rozwiązania prawne nie powinny budzić wątpliwości, tym bardziej że prawo własności przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego zostało im przyznane w celu realizacji postawionych przed nimi zadań z zakresu administracji publicznej i z tego powodu podlega licznym ograniczeniom, płynącym z przepisów prawa publicznego." Z kolei w uzasadnieniu uchwały z 9 października 2000 r. ( sygn. akt OPK 14/00, ONSA Nr l z 2001 r., póz. 17 ) Naczelny Sąd Administracyjny - w odniesieniu do powierzenia w ustawie z 4 września 1997 r., której wyżej mowa, wydawania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości będącej własnością gminy jej wójtowi ( burmistrzowi, prezydentowi miasta ) - wskazał, że mimo, iż sprawa dotyczy prawa własności przysługującego gminie i decyzja wywrze określone skutki cywilnoprawne dla tej gminy jako właściciela, to nie jest ona stroną tego postępowania, gdyż obowiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej. Przywołana argumentacja nie straciła na aktualności po reformie sądownictwa administracyjnego. Fakt, iż podziela ją skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, że Gmina B. nie była legitymowana do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w przedmiotowej. Z tego w względu skarga ta podlegała odrzuceniu z mocy art. 58 §1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270).