I SA 2334/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (sprawozdawca) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Renata Hermanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2004 r., sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości: I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. K. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 14 czerwca 2002 r. E. K. złożyła w Starostwie Powiatowym w B. pismo ( datowane na 12 czerwca 2002 r.), w którym zwróciła się o nadanie własności nieruchomości "użytkowanej" przez nią od 1959 r. Do pisma tego dołączyła wniosek o wydanie stosownej decyzji na podstawie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, kserokopię decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia 22 marca 1971 r. wyznaczającą j ą na nabywcę przedmiotowej działki oraz wystawiony na nią nakaz płatniczy na zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku gruntowego za 1973 r. Decyzją Starosty B. z dnia 24 czerwca 2002 r. "[...]", wydaną z powołaniem się na art. l pkt l w/w ustawy oraz art. 118 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, odmówiono wnioskującej przyznania nieodpłatnie własności zabudowanej działki siedliskowej o powierzchni 0,07 ha wraz z usytuowanym na niej budynkiem mieszkalnym, oznaczonej w ewidencji gruntów nr 75, położonej w obrębie geodezyjnym . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji podał, iż wnioskodawczyni nie skorzystała z uprawnień przyznanych jej decyzją z dnia 22 marca 1971 r. i nie nabyła na własność przedmiotowej działki, a jedynie j ą dzierżawiła. Wobec tego nie może być wobec niej zastosowany przepis art. l ust. l ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, gdyż dotyczy on wyłącznie osób będących użytkownikami wieczystymi. Nie było również możliwe uwłaszczenie przedmiotowej działki na podstawie art. 118 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników bowiem nie wchodziła ona w skład gospodarstwa rolnego E. K. przejętego przez Skarb Państwa. W odwołaniu E. K. wniosła o powtórne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że działka nr 75 była przez nią użytkowana od 1959r. Decyzją z dnia 30 lipca 2002 r. "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jako przyczynę tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał fakt, iż akta sprawy nie zawierały wniosku zainteresowanej dotyczącego nieodpłatnego przyznania jej własności przedmiotowej działki w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego Państwu, wobec czego organ I instancji nie miał prawa wydawać decyzji w tej sprawie. Ponadto, sprawy uregulowane przepisami podanymi w podstawie prawnej decyzji organu I instancji z racji swej odrębności nie mogą być przedmiotem tego samego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do kwestii nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy powołanej we wniosku strony, organ odwoławczy nadmienił, że należy uznać zasadność stanowiska organu I instancji, zgodnie z którym ustawa ta ma zastosowanie tylko do osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. K. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium jako niezgodnej z prawem. Zarzuciła, iż organ odwoławczy zastosował zawężającą interpretację art. l ust l ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości bowiem decyzja odmowna podyktowana została uznaniem, iż nie nabyła ona prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nr "[...]" na mocy dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Poza tym wskazała na rozbieżności i nieprawidłowości w działaniu sądów rejestrowych, które w wyniku nieprawidłowej praktyki doprowadziły do tego, że działka nr 75 we wsi Z. zniknęła z księgi wieczystej Kw "[...]", którą dla tej m.in. nieruchomości założył Sąd w L. Zarzuciła, iż Sąd Wojewódzki pozostaje w błędzie uznając, że Sąd w L. nie miał prawa założyć księgi wieczystej dla tej nieruchomości, bowiem od 1947 r., tj. od czasu przyjazdu na Ziemie Odzyskane ,była ona własnością jej przekazaną. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż skarżąca posłużyła się gotowym wzorem skargi, którego treść zupełnie nie pasuje do stanu faktycznego sprawy. W odniesieniu do zarzutów dotyczących niezgodności zapisów w księgach wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, Kolegium podniosło, że zagadnienia te, jako pozostające w gestii sądów powszechnych, nie mogą być przedmiotem postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późniejszymi zmianami). Stosownie do art. 3 § l i art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z innych przyczyn, niż wskazane w skardze. Na gruncie przedmiotowej sprawy konieczność eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji wynikała przede wszystkim z naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § l i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późniejszymi zmianami). Naruszenie to wynika z uchylenia się przez ten organ od ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, które następuje poprzez wydanie jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § l pkt 1-3 k.p.a. Możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, jaką daje organowi odwoławczemu powołany jako podstawa zaskarżonej decyzji przepis art. 138 § 2 k.p.a, istnieje tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a więc nie jest możliwe uzupełnienie postępowania w trybie art. 136 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w nie została wykazana konieczność ani ewentualny zakres dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazać należy, iż za przedwczesny należy uznać wyrażony tam pogląd, co do braku wniosku skarżącej w przedmiocie nieodpłatnego przyznanie własności nieruchomości w związku z przekazaniem gospo- darstwa rolnego Państwu. Jeśli nawet wniosek ten nie wynika wprost z treści pisma skarżącej, to rzeczą organu było wyjaśnienie, jak należy traktować jej pismo z dnia 12 czerwca 2002r. uzupełnione następnie argumentami zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji W świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego na organach administracji spoczywa obowiązek rozpoznania sprawy co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma ( por. wyrok NSA z dnia 7 września 1994r., USA 1111/93, ONSA 1995r. Nr 3, póz. 120 ). Zasada, zgodnie z którą ostatecznie sama strona decyduje, jaki ma charakter wniosek i czego dotyczy jej żądanie, może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy w związku z zachodzącymi wątpliwościami organ administracji wyjaśnił rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1992r., IV S.A. 949/92, niepublikowany). W aktach sprawy brak jest dowodu na podjęcie przez organ II instancji jakichkolwiek działań mających na celu wyjaśnienie żądania skarżącej, czy też udzielających jej wskazówek lub wyjaśnień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie, zamiast wyjaśnić rzeczywistą wolę skarżącej, ograniczyło się do uchylenia decyzji organu I instancji, stwierdzając, iż w aktach brak jest wniosku skarżącej o nieodpłatne nabycie nieruchomości w oparciu o art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i dlatego decyzja nie powinna być wydana, a co do wniosku dotyczącego użytkowników wieczystych, decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Skoro organ II instancji, który winien przede wszystkim rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, nie wyjaśnił czego dotyczą żądania skarżą- cej i wydał decyzję na podstawie art. 138§2 k.p.a nie wskazując przyczyny tego rozstrzygnięcia, to decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt l lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 powołanej ustawy.