I SA 2351/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Hanna Raszkowska Irena Szczepkowska (sprawozdawca) Renata Hermanowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2004 r., na rozprawie, sprawy ze skargi Gminy Miejskiej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości postanawia - - odrzucić skargę. Przewodniczący Zarządu Miasta S. decyzją z 7 maja 2002 r. Nr "[...]" odmówił K. i J. K. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. "[...]", składającej się z działki Nr 153 o powierzchni 0,0598 ha. Stanowisko swoje organ motywował tym, że przedmiotowa nieruchomość nie została nadana K. i J. K. na podstawie dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 póz. 340 z póz. zm.) jak tego wymaga art. l ust. l ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113 póz. 1209 z póz. zm.) lecz na podstawie przepisów ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22 póz. 159 z póz. zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez małżonków K. i J. K., wydało w dniu 26 czerwca 2002 r. decyzję Nr "[...]", którą na podstawie art. 138 § l pkt 2 kpa uchyliło w całości decyzję Zarządu Miasta S. z 7 maja 2002 r. i orzekło o nieodpłatnym nabyciu przez K. i J. K. prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. "[...]", oznaczonej jako działka Nr 153 o pow. 598 m2. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji, że wnioskodawcy nie spełniali wymagań ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113 póz. 1209 z póz. zm.), niezbędnych do uzyskania roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności wieczyście użytkowanej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyraził pogląd prawny, iż odesłanie do dekretu z dnia 6 września 1951 r. w art. l ust. l ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości miało na celu jedynie zawężenie zakresu przedmiotowego ustawy do nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe i stanowiących nieruchomości rolne, położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w tym dekrecie, tj. na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska. Nie ma natomiast znaczenia w świetle powołanego przepisu podstawa prawna nabycia nieruchomości, jak również czy była ona nadana w trybie osadnictwa rolniczego. Ponadto organ odwoławczy stwierdził w oparciu o zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, iż małżonkowie K. spełnili łącznie wszystkie określone w ustawie warunki, wobec czego przysługuje im roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności rzeczonej działki. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę w imieniu Gminy Miejskiej S. wniósł Zarząd Miasta S. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, a to art. l ust l ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113 póz. 1209) przez uznanie, iż daje on możliwość nieodpłatnego nabywania nieruchomości gruntowych będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które są przedmiotem wieczystego użytkowania osób fizycznych i odnosi się do terenu Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska skarżący wnosił o uchylenie tej decyzji. Według skarżącego przedmiotem nabycia prawa własności w trybie powołanej ustawy mogą być tylko nieruchomości nadane uprzednio na podstawie dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 póz. 340 z póz. zm..). Gdyby ustawodawca chciał ustanowić możliwość nieodpłatnego nabywania nieruchomości gruntowych będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które są przedmiotem użytkowania wieczystego na terenach Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska, to wprowadziłby taki zapis, nie odwołując się do nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r., o którym wyżej mowa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o odrzucenie skargi podnosząc nadto, że Gmina Miejska S. nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi w sprawie indywidualnej dotyczącej osoby trzeciej, w której organ gminy wydał decyzję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W związku z postanowieniami art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 z póz. zm.) właściwym obecnie do rozpoznania sprawy ze skargi Zarządu Miasta S. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Przed dokonaniem oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało wyjaśnić kwestię legitymacji procesowej Zarządu Miasta S. do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, które brak podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów 19 maja 2003 r. sygn, akt. OPS 1/03 wyraził pogląd zbliżony z dotychczasowym orzecznictwem Sądu w tym zakresie, że "Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowo-administracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Widać z tego niezbicie, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Co więcej, w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. Niemniej należy pamiętać, że jest to następstwem celowego działania ustawodawcy. Niekiedy czyni on to tak wyraźnie, że nie może to budzić najmniejszych wątpliwości. Przykładowo z art. 2 ust. l i 2 ustawy z 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności wynika, że o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego orzeka wójt (burmistrz, prezydent miasta), a w przypadku ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabyciu prawa własności nieruchomości orzeka przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego w odniesieniu do nieruchomości będącej jej własnością - tej właśnie gminy, która jest właścicielem nieruchomości, na której ustanowiono użytkowanie wieczyste. Tego rodzaju rozwiązania prawne nie powinny budzić wątpliwości, tym bardziej, że prawo własności przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego zostało im przyznane w celu realizacji postawionych przed nimi zadań z zakresu administracji publicznej i z tego względu podlega licznym ograniczeniom płynącym z przepisów prawa publicznego". Z kolei w uzasadnieniu uchwały z 9 października 2000 r. OPK 14/00 (opublikowanej w ONSA Nr l z 2001 póz. 17) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził odwołując się do powierzenia w ustawie z 4 września 1997 r., o której wyżej mowa, wydawania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości będącej własnością gminy jej wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), że mimo, iż sprawa dotyczy prawa własności przysługującego gminie i decyzja wywrze określone skutki cywilnoprawne dla tej gminy jako właściciela, to nie jest ona stroną tego postępowania, gdyż obowiązujące prawo powierza jednostkom samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej. Poglądy wyrażone w uzasadnieniach powołanych uchwał nie straciły na aktualności po reformie sądownictwa administracyjnego. Podziela je także skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie. To zaś oznacza, że Zarząd Miasta S. nie był legitymowany do wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 26 czerwca 2002 r. uchylającą decyzję wydaną 7 maja 2002 r. przez Przewodniczącego Zarządu Miasta S. w sprawie dotyczącej nabycia prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. "[...]" pozostającej w użytkowaniu wieczystym K. i J. K. i orzekającą co do istoty. Z tego względu na podstawie art. 58 § l pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270 z póz. zm.) skargę wniesioną przez Zarząd Miasta S. należało odrzucić.