I SA 436/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Beata Jezielska (sprawozdawca) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości: I uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30 (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 2 I SA 436/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 sierpnia 2002r. Burmistrz Miasta R. odmówił J. i A. M. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w R. przy ul. "[...]" oznaczonej jako działka nr 435 o powierzchni 1750 m2. W uzasadnieniu podano, iż wprawdzie wnioskodawcy nabyli przedmiotową nieruchomość w użytkowanie wieczyste w dniu 27 stycznia 1984r., jednakże zabudowali ją po dniu 26 maja 1990r. i to cele mieszkalno-rzemieślnicze. W związku z tym w ocenie organu nie spełnili przesłanek, o których mowa w art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Od decyzji odwołali się J. i A. M.. Podali, iż w ich ocenie spełniają wymogi ustawowe niezbędne do nabycia własności nieruchomości, gdyż byli użytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, a ich działka została zabudowana na cele mieszkaniowe w 1989r. Wyjaśnili przy tym, iż organ pomylił datę zabudowę działki z technicznym odbiorem budynku. Ponadto zdaniem skarżących fakt zabudowy na cele mieszkalno-rzemieślnicze nie stoi w sprzeczności z ustawą. Decyzją z dnia 15 listopada 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazano, iż warunkiem koniecznym dla pozytywnego rozstrzygnięcia o nieodpłatnym nabyciu prawa własności nieruchomości przez dotychczasowych użytkowników wieczystych jest jednoczesne spełnienie wszystkich przesłanek, o których mowa w art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Skoro ustawodawca posługuje się terminem "zabudowanych", to oznacza to nieruchomości w stosunku do których budowa została zakończona przed dniem 26 maja 1990r. Zgłoszenie budynku mieszkalno-warsztatowego do użytkowania zostało dokonane dopiero w dniu 8 października 2001 r., zaś potwierdzenie zgłoszenia - w dniu 11 października 2001 r. W związku z tym w ocenie Kolegium nieruchomość została zabudowana 11 lat po terminie określonym w ustawie. Ponadto wskazano, iż przepisy ustawy winny być interpretowane w sposób ścisły, stąd zwrot "cele mieszkaniowe" nie może być rozumiany także jako "mieszkalno-rzemieślnicze". Na tę decyzję skargę wnieśli J. i A. M. Zarzucili, iż organy administracji w swoich rozstrzygnięciach uwzględniły datę odbioru technicznego budynku, zaś ustawa wymaga jedynie zabudowy działki w określonym terminie i ten warunek został przez nich spełniony. Ponadto wskazali, iż nie jest zasadna odmowa uwzględnienia ich wniosku w oparciu o fakt, iż działka zabudowana jest nie tylko na cele mieszkaniowe, ale również rzemieślnicze, gdyż zabudową o charakterze rzemieślniczym jest budynek gospodarczy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo podniesiono, iż ustawodawca enumeratywnie określił rodzaje nieruchomości, do których odnosi się uprawnienie w postaci roszczenia o nieodpłatne nabycie i nie wymienił pośród nich nieruchomości mających charakter mieszkalno-usługowy (rzemieślniczy). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie odmówiły uwzględnienia wniosku skarżących o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113 póz. 1209 ze zm.), uznając iż nie spełniają oni kryteriów, o których mowa w jej art. l ust. l, a mianowicie działka będąca w użytkowaniu wieczystym skarżących zabudowana została po określonej w ustawie dacie, tj. 26 maja 1990r., a ponadto zabudowano ją na cele mieszkaniowo-rzemieślnicze, a nie jak stanowi ustawa -mieszkaniowe. W ocenie Sądu takie stanowisko organów orzekających w mniejszej sprawie nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie z art. l ust. l powołanej wyżej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych: 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości. W świetle powołanego przepisu ustawy nie można podzielić poglądu, iż jednym z warunków nabycia prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych jest jej zabudowanie przed dniem 26 maja 1990r. Należy bowiem zważyć, iż powołana ustawa - jak wynika z uzasadnienia do jej projektu - miała na celu skorelowanie prawa własności budynku z prawem własności nieruchomości gruntowej na której jest posadowiony, zgodnie z cywilistyczną zasadą "superficies solo cedit". Z uwagi na fakt, iż zamiarem ustawodawcy była eliminacja zaszłości powstałych w poprzednim systemie ustrojowym, określono krąg adresatów ustawy poprzez wprowadzenie dat (26 maja 1990r. i 24 października 2001 r.), w których należało legitymować się użytkowaniem wieczystym. Jednakże z takiego zapisu nie można wyprowadzać wniosku, iż daty te odnoszą się także do terminu zabudowy nieruchomości. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby bowiem do naruszenia Konstytucyjnej zasady równego traktowania obywateli będących w takiej samej sytuacji prawnej. Zważyć należy, iż proces inwestycyjny polegający na zabudowie terenu na ogół związany jest dłuższym okresem czasu, często wynikającym z braków finansowych, a w poprzednim systemie ustrojowym - także z braków zaopatrzeniowych. W tej sytuacji osoby, które uzyskały użytkowanie wieczyste nieruchomości z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową w krótkim odstępie czasu przed dniem 26 maja 1990r. i nie zdążyły jej zabudować w tym terminie byłyby w gorszej sytuacji od osób, które takie samo prawo uzyskały wcześniej, bądź też nawet nabyły użytkowanie wieczyste w terminie późniejszym, ale wskutek większej zaradności zdołały nieruchomość zabudować przed wskazaną datą. Stąd też w ocenie Sądu istotną okolicznością jest oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe, a nie sam fakt jej zabudowy. W niniejszej sprawie zaś zarówno z decyzji z dnia 5 grudnia 1983r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego, jak i z zawartej umowy o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste wyraźnie wynika, iż skarżący otrzymali przedmiotową nieruchomość z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową. Przy czym na marginesie należy wskazać, iż organy administracji nie wyjaśniły z jakich względów uznały, iż datą zabudowy nieruchomości jest data przyjęcia zgłoszenia o oddaniu obiektu budowlanego do użytkowania, skoro powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia zabudowy. Nie można także uznać, iż przedmiotowa działka nie jest zabudowana na cele mieszkaniowe. Wskazać bowiem należy, iż w pkt 2 decyzji z dnia 5 grudnia 1983r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz skarżących, w oparciu o którą zawarta została następnie umowa o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, podano iż działka przeznaczona jest pod zabudowę domu jednorodzinnego oraz warsztatu rzemieślniczego z wykorzystaniem pozostałego terenu na grunt przydomowy. Ponadto z wyjaśnień złożonych przez skarżącego na rozprawie wynika, iż działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, który nie jest wykorzystywany do prowadzenia żadnej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu fakt, iż na przedmiotowej działce oprócz budynku mieszkalnego jest także budynek gospodarczy nie powoduje zmiany celu zabudowy działki na inny niż mieszkaniowy. Na poparcie takiego stanowiska można przytoczyć treść art. 73 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46 póz. 543 ze zm.) który reguluje kwestie dotyczące stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości, stanowiąc iż w przypadku oddania nieruchomości gruntowej na więcej niż jeden cel stawkę przyjmuje się dla tego celu, który w umowie o oddanie został określony jako podstawowy. Wprawdzie cytowany przepis dotyczy przeznaczeniu gruntu, ale jego zabudowa jest ściśle z tym przeznaczeniem związana. Biorąc zatem pod uwagę zarówno treść powołanej wyżej decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego, jak i zawartej umowy ze skarżącymi należy uznać, iż działka jest zabudowana na cele mieszkaniowe. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji narusza art. l ust. l ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Przy czym wskazać należy, iż wskutek przyjęcia niewłaściwej interpretacji przepisów organy nie ustaliły, czy skarżący spełniają przesłanki określone w pozostały przepisach powołanej ustawy. W związku z tym zaskarżoną decyzję, a także decyzję ją poprzedzającą należało uchylić w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270). O kosztach orzeczono do art. 200 tej ustawy. Sąd nie podejmował rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) ze względu na jej treść.