I SA 523/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Hanna Raszkowska (sprawozdawca) Marzenna Glabas Beata Jezielska Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości: I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 2 I SA 523/03 Uzasadnienie Burmistrz R. decyzją z dnia 25 listopada 2002r. nr "[...]" odmówił J. O. nabycia prawa własności będącej w jego użytkowaniu wieczystym działki oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 72 o pow. ogólnej 969 m2, położonej w R. przy ul. "[...]". Decyzję wydano w trybie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, póz. 1209 ze zm.). Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu odwołania decyzją "[...]" z dnia 7 lutego 2003r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. l ust. l wymienionej ustawy, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości a J. O. warunku tego nie spełnia. Organ ustalił, iż M. i H. małż. O. (rodzice skarżącego) od dnia 21 stycznia 1960r. byli użytkownikami wieczystymi oznaczonej na wstępie nieruchomości gruntowej. W dniu 4 września 1992r. zmarł H. O. Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 18 kwietnia 2000r. sygn. akt "[...]" spadek po H. O. nabyli żona M. O. oraz dzieci S. O., J. O. i B. O. Następnie umową z dnia 4 sierpnia 2000r. (akt notarialny rep. "[...]") spadkobiercy dokonali częściowego działu spadku, zniesienia współwłasności i współużytkowania wieczystego. Po dokonaniu działu spadku współużytkownikiem wieczystym gruntu oraz właścicielem budynków na tym gruncie został J. O. Wskazano dalej, że J. O. był wprawdzie użytkownikiem wieczystym spornej działki w dniu 24 października 2001r. tj. w dniu wejścia w życie powołanej ustawy, podkreślono jednak, że w dniu 26 maja 1990r. przedmiotowa nieruchomość gruntowa znajdowała się w użytkowaniu wieczystym M. i H. małż. O. Tak więc J. O. został użytkownikiem wieczystym dopiero po 26 maja 1990r. zatem nie przysługuje mu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności. Od powyższej decyzji skargę wniósł J. O. Skarżący zarzucił obu decyzjom, że zostały wydane z naruszeniem prawa bowiem z brzmienia art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. nie wynika, ażeby warunkiem koniecznym nabycia prawa własności nieruchomości, był fakt posiadania przez jedną osobę prawa użytkowania wieczystego w datach 26 maja 1990r. i 24 października 2001 r. Wskazał, iż sporna nieruchomość jest w posiadaniu jego rodziny od 1960r. Interpretacja ustawy dokonana przez organy administracji jest - zdaniem skarżącego -niezgodna z wykładnią celowościową i narusza przepisy Konstytucji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż nie jest zasadnym argument podniesiony w skardze, że skarżący jest osobą, której przysługuje roszczenie o nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie art. l ust. l ustawy. Podniesiono, iż warunkiem koniecznym do skorzystania z dobrodziejstwa ustawy, jest aby osoba która chce nabyć własność nieruchomości była współużytkownikiem wieczystym nieruchomości w obu wskazanych datach. Dlatego też następca prawny dziedziczący w drodze sukcesji uniwersalnej, może skutecznie wystąpić z roszczeniem o którym mowa w art. l ust. l ustawy tylko w przypadku, gdy poprzednik prawny w obu wymienionych datach był użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Zdaniem Kolegium osoba fizyczna dziedzicząca po osobie, która tylko w dniu 26 maja 1990r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości nie może skutecznie nabyć prawa własności na podstawie art. l ust. l ustawy, nawet przy założeniu, że w dniu 24 października 2001 r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości i następcą prawnym spadkodawcy, dziedziczącym na podstawie sukcesji uniwersalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie z art. 97 ust. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Przechodząc do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem norm prawa materialnego, to jest art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Art. l ust. l powołanej ustawy wskazuje normatywne przesłanki, które winny być spełnione by po stronie użytkownika - współużytkownika - będącego osobą fizyczną powstało roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym. Przesłanki te to:l) istnienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 200lr., o której wyżej mowa, 2) nieruchomość musiała odpowiadać rodzajowo nieruchomościom wymienionym w ustawie i 3) znajdować się na terenach objętych działaniem dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Zachodnich (Dz. U. Nr 46, póz. 340 ze zm.), przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jeżeli idzie o wymóg istnienia prawa użytkowania wieczystego zarówno w dniu 16 maja 1990r. jak i w dniu wejścia w życie w/w ustawy, to dotyczył on osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi w obu tych datach. Oznacza to, że ta sama osoba winna posiadać prawo użytkowania wieczystego w omawianym czasie. Spełnienie przez użytkownika wieczystego wymogów ustawy określonych w jej art.l ust. l, tworzyło po stronie użytkownika wieczystego roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości, do której przysługiwało mu prawo użytkowania wieczystego, a po stronie organu administracji publicznej obowiązek wydania decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości przez dotychczasowego użytkownika wieczystego. Postępowanie w tym przedmiocie może toczyć się na wniosek osoby, o której mowa w cytowanym art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. (tj. użytkownika wieczystego w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r.) bądź jej następcy prawnego będącego osobą fizyczną, który uzyskał prawo do przysługującego tej osobie w trybie omawianej ustawy roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie o nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. przysługuje użytkownikowi (współużytkownikowi) wieczystemu, który spełniał wszystkie przesłanki określone w art. l ust. l tej ustawy bądź jego następcy prawnemu tj. osobie, która w uprawnienie tego użytkownika /współużytkownika/ wieczystego weszła w drodze sukcesji uniwersalnej /np. poprzez dziedziczenie/ Zasadę sukcesji uniwersalnej statuuje art. 922 § l Kodeksu cywilnego, a wyraża się ona we wstąpieniu spadkobiercy w ogół należących do spadku cywilnych praw i obowiązków majątkowych zmarłego. Wprawdzie art. 922 kc zalicza do spadku tylko prawa i obowiązki majątkowe, jednakże na spadkobierców mogą również przejść niektóre sytuacje prawne tzn. takie, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, lecz z których może ono powstać. Przykładem takiej sytuacji prawnej przechodzącej na spadkobierców może być przedawnienie lub zasiedzenia, których bieg rozpoczął się za życia spadkodawcy. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z podobną sytuacją prawną, która nie zrodziła jeszcze prawa w postaci roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności wieczyście użytkowanej nieruchomości, ale rozpoczął się bieg zdarzeń którego początkiem było posiadanie przez osobę fizyczną – H. O. -prawa użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. Przy sukcesji uniwersalnej w drodze nabycia spadku, spadkobierca wchodzi w prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy, a więc zachodzi tu kontynuacja praw majątkowych w takim zakresie jaki przysługiwał spadkodawcy. Jeżeli zatem osoba fizyczna była użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990r. - stanowiącym początek okresu posiadania prawa użytkowania wieczystego, który zamyka data wejścia w życie ustawy z dnia 24 października 2001 r. - a następnie - jak w sprawie niniejszej zmarła przed wejściem w życie ustawy, o której mowa to spadkobiercy tej osoby są kontynuatorami jej praw w tym praw związanych z sytuacją prawną zapoczątkowaną w dniu 26 maja 1990r. Jeżeli zatem jeden ze spadkobierców był użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dacie wejścia w życie w/w ustawy to należy uznać, że w takim przypadku przesłanka zawarta w art. l ust. l ustawy odnosząca się do posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie tej ustawy została spełniona. Nie zmienia tego stanu fakt, że w czasie między 26 maja 1990 r. a 24 października 2001 r. nastąpiły dalsze przekształcenia podmiotowe prowadzące do tego, że ostatecznie właścicielem przedmiotowej nieruchomości stał się tylko jeden ze spadkobierców na podstawie umowy o dział spadku. Przedmiotem umowy była bowiem nieruchomość będąca współwłasnością wszystkich stron umowy uprawnionych łącznie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić że J. O. spełnia warunki przewidziane ustawą z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym. To zaś oznacza, że decyzje organów obu instancji wydane zostały w tej sprawie z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.