I SA 772/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia SO del. Maria Matyja Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie nabycia nieruchomości postanawia - - odrzucić skargę. Prezydent Miasta O. decyzją Nr "[...]" z dnia 21 listopada 2002 odmówił użytkownikowi wieczystemu – G. G. nabycia prawa własności nieruchomości położonej w O. przy ul. "[...]" oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 103 o powierzchni 336 m opisanej w księdze wieczystej Nr "[...]" prowadzonej przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie została nadana użytkownikowi wieczystemu na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 o ochronie i użytkowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 póz. 340 ze zm.) jak przewiduje art. l ust. l i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113 póz. 1209) lecz na mocy ustawy z dnia 14 lipca 1961 o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 22/69 póz. 159). Od decyzji tej G. G. - użytkownik wieczysty wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., zarzucając, że organ I instancji dokonał zawężającej interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości; przyjmując że jej zakres podmiotowy został ograniczony do osób, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy dekretu z dnia 6 czerwca 1951. Podniósł, że intencją ustawodawcy było nadanie uprawnień do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy na Ziemiach Odzyskanych nabyli prawo użytkowania przed dniem 26 maja 1990 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją Nr "[...]" z dnia 19 lutego 2003 uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta O. i orzekło o nieodpłatnym nabyciu przez odwołującego się prawa własności nieruchomości położonej w O. przy ul. "[...]". Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę w imieniu Gminy O. wniósł Prezydent Miasta O. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa poprzez błędną interpretację art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113 póz. 1209). W ocenie skarżącego przedmiotem nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej w trybie powołanej ustawy mogą być tylko nieruchomości nadane na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 o ochronie i uregulowaniu gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. W skardze wyrażono pogląd, że gdyby wolą ustawodawcy było nieodpłatne nabywanie nieruchomości gruntowych będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które są przedmiotem użytkowania wieczystego na terenie Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańsk, to wprowadzono by taki zapis nie odwołując się do nieruchomości położonych na obszarze Państwa Polskiego wymienionych w powołanym dekrecie z dnia 6 września 1951. Ponadto zdaniem skarżącego nie było podstaw do faworyzowania kolejnej grupy użytkowników wieczystych skoro ustawa z dnia 4 września 1997 o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności zawiera katalog enumeratywnie wymienionych osób, którym takie przekształcenie nieodpłatnie przysługuje. Wskazano ponadto, że interpretacja przepisów cytowanej ustawy narusza konstytucyjne gwarancje prawa własności gminy, uszczupla jej majątek oraz dochody niezbędne dla wykonywania publicznych zadań naruszając przez to zasady sprawiedliwości społecznej i pewności stanowionego przez państwo prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wnosząc o odrzucenie skargi jako, że Gmina O. nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi w indywidualnej sprawie dotyczącej osoby trzeciej, w której organ gminy wydał decyzję administracyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - uchwałę 5 sędziów NSA z dnia 9 października 2000 OPK 14/00 Wokanda 2001 s 35, gdzie wyrażono pogląd, że gmina nie jest stroną w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z treścią art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1271 z póz. zm.) właściwym obecnie do rozpoznania sprawy ze skargi Gminy O. reprezentowanej przez Prezydenta Miasta O. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Przed dokonaniem oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało wyjaśnić kwestię legitymacji procesowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 13 maja 2003 r. Sygn. akt OPS1/03 wyraził pogląd zbieżny z dotychczasowym orzecznictwem sądu w tym zakresie stwierdzając, że " Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości o orzekaniu w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, uzależnione od tego czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego". Z powyższego wynika niezbicie, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Co więcej w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on ( ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki ) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. Jest to jednak następstwem celowego działania ustawodawcy. Niekiedy czyni on tak wyraźnie, że nie może to budzić najmniejszych wątpliwości. Przykładem takim jest art. 2 ust. l i 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, z treści którego wynika iż o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności orzeka wójt ( burmistrz, prezydent miasta ). W przypadku natomiast ustawy z dnia 26 lipca 2001 o nabyciu prawa własności nieruchomości orzeka przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego w odniesieniu do nieruchomości będącej jej własnością - tej właśnie gminy, która jest właścicielem nieruchomości na której ustanowiono. Tego rodzaju rozwiązania prawne nie powinny budzić wątpliwości, tym bardziej, że prawo własności przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego zostało im przyznane w celu realizacji postawionych przed nimi zadań z zakresu administracji publicznej i z tego względu podlega licznym ograniczeniom płynącym z przepisów prawa publicznego. W uzasadnieniu natomiast uchwały z dnia 9 października 2000 r. OPK 14/00 Wokanda 2001 Nr l póz. 17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził odwołując się do powierzenia w ustawie z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności prawa wydawania decyzji o takim przekształceniu nieruchomości będącej własnością gminy jej wójtowi ( burmistrzowi, prezydentowi miasta ) mimo, że sprawa dotyczy prawa własności przysługującego gminie i decyzja wywrze określone skutki cywilnoprawne dla tej gminy jako właściciela, to nie jest ona stroną tego postępowania, gdyż obowiązujące prawo powierza jednostkom samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej. Poglądy wyrażone w obu cytowanych uchwałach nie straciły na aktualności po reformie sądownictwa administracyjnego. Podziela je także skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, że Prezydent O. nie był legitymowany do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Nr "[...]" z dnia 19 lutego 2003 r. uchylającą decyzję wydaną w dniu 21 listopada 2002 r. przez Prezydenta miasta O. w sprawie dotyczącej nabycia prawa własności nieruchomości położonej w O. przy ulicy "[...]" pozostającej w użytkowaniu wieczystym G. G. Z tych też względów i stosownie do treści art. 58 ust. l pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270) Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną.