I SA/Ol 100/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Krzykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Górska Sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 16 grudnia 2024 r., nr SKO.53.929.2024 w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 rok postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej cały uiszczony wpis sądowy w kwocie 3 147,00 zł (słownie: trzy tysiące sto czterdzieści siedem złotych). WSA/post.1 - sentencja postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako SKO, Kolegium, organ II instancji) wydało 16 grudnia 2024 r. decyzję P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (dalej: strona, skarżąca, spółka) w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 rok. Decyzję SKO skierowało do strony postępowania i doręczyło 19 grudnia 2024 r. za pośrednictwem operatora pocztowego. Pismem z 14 stycznia 2025 r. adwokat spółki wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie na powołaną decyzję Kolegium z 16 grudnia 2024 r. W skardze wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na doręczenie decyzji bezpośrednio stronie z pominięciem ustanowionego przez nią pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Potwierdził przy tym, że wskutek błędu pracownika wysyłającego korespondencję, decyzja została wysłana na adres skarżącej, a nie ustanowionego przez nią pełnomocnika. Błąd ten, nie spowodował dla strony niekorzystnych skutków procesowych. Odpowiadając na wezwanie Sądu, Kolegium pismem z 26 marca 2025 r. poinformowało, że zaskarżona decyzja została omyłkowo doręczona jedynie na adres spółki z pominięciem pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna, dlatego podlega odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.". Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Z kolei na podstawie art. 211 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), dalej "O.p.", decyzję doręcza się stronie na piśmie. Organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia, o czym stanowi art. 212 zdanie pierwsze O.p. Nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania wyjątek z art. 212 zdanie drugie, że decyzje, o których mowa w art. 67d, wiążą organ podatkowy od chwili ich wydania. Art. 67d O.p. odnosi się bowiem wyłącznie do umorzenia zaległości podatkowej z urzędu, natomiast zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja dotyczy określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Dopiero więc w dacie doręczenia decyzji stronie wchodzi ona do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. W konsekwencji nie jest możliwe skorzystanie z prawa do zaskarżenia decyzji, która nie została jeszcze wprowadzona do obrotu prawnego. W świetle art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Treść § 2 stanowi zaś, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zacytowane przepisy określają zatem, że aby uznać doręczenie za skuteczne, musi zostać ono dokonane do właściwych podmiotów. Przed skierowaniem pisma do strony organ winien ustalić, czy działa ona osobiście, przez przedstawiciela, czy też przez ustanowionego pełnomocnika, i nadać korespondencję do odpowiedniego podmiotu i na właściwy adres. Wobec tego, że decyzja podatkowa wiąże od chwili jej doręczenia stronie, w rozpoznawanej sprawie przy badaniu terminowości wniesienia skargi istotnego znaczenia nabiera kwestia doręczenia zaskarżonego rozstrzygnięcia albo aktu. Od stwierdzenia, czy doszło do doręczenia, zależy ocena skuteczności wniesienia skargi. Przywołany przepis początek biegu terminu, a w konsekwencji prawo do wniesienia skargi, ściśle wiąże z faktem prawidłowego doręczenia skarżonego rozstrzygnięcia. Wniesienie skargi przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie rodzi skutków prawnych (por. m.in. postanowienia NSA z 27 marca 2019 r., I GSK 325/19; z 23 października 2020 r., II FSK 1601/18; z 28 października 2020 r., II OSK 2477/20). Nie może wywołać skutku prawnego w postaci otwarcia terminu do wniesienia skargi doręczenie zaskarżonego aktu prawnego niewłaściwemu adresatowi (por. postanowienie WSA w Gliwicach w z 4 września 2023 r., I SA/Gl 902/23). Badając z urzędu dopuszczalność skargi Sąd uznał, że nie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji SKO z 16 grudnia 2024 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2018 rok. Spowodowało to, że skarżony akt w ogóle nie wszedł do obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja została skierowana do strony postępowania, zamiast do ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Przesyłkę pocztową, zawierającą omawianą decyzję, zaadresowano i doręczono bowiem na adres skarżącej spółki. W przesłanych tut. Sądowi wraz ze skargą aktach podatkowych sprawy znajduje się natomiast pełnomocnictwo szczególne, w którym strona upoważniła K. G. do reprezentowania i prowadzenia spraw związanych z wnioskami o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2018-2024 przed organami podatkowymi wszystkich instancji, w tym do reprezentowania i prowadzenia spraw związanych z postępowaniami o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za w/w okresy (k. 24 akt sądowych), które obligowało Kolegium do doręczenia zaskarżonej decyzji ww. pełnomocnikowi podatnika. W tej sytuacji organ miał obowiązek skierowania decyzji i doręczenia jej bezpośrednio pełnomocnikowi. Zaskarżona decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi i tym samym nie weszła do obrotu prawnego. Oznacza to, że wniesienie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu zaskarżenia tej decyzji, a więc przedwcześnie. Skargi wniesione przed rozpoczęciem terminu do ich wniesienia są, skargami przedwczesnymi i podlegają odrzuceniu jako niedopuszczalne (postanowienie NSA z 19 maja 2022 r., I OSK 662/22). Przywołując istotne dla rozstrzygnięcia sprawy orzecznictwo sądowe, wskazać należy na uchwałę NSA z 7 marca 2022 r., sygn. akt I FPS 4/21, której teza brzmi: "Postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie". W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że samo doręczenie decyzji stronie, która miała skutecznie ustanowionego pełnomocnika w postępowaniu, nie oznacza, aby decyzja weszła do obrotu prawnego. Tak długo jak nie zostanie prawidłowo doręczona pełnomocnikowi, nie wywiera żadnych skutków materialnych i procesowych, jak również nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Innymi słowy samo doręczenie decyzji stronie zamiast jej pełnomocnikowi nie rodzi po stronie skarżącej żadnych obowiązków i nie ma wpływu na jej sytuację prawną. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale zwrócił uwagę, że przepis art. 145 § 2 O.p. łączy w sobie funkcje gwarancyjne wynikające z unormowań dotyczących doręczeń oraz przepisów odnoszących się do działań strony za pośrednictwem pełnomocników. Zgodnie z treścią tej normy prawnej, jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Pełnomocnik ma w sposób profesjonalny pilnować interesów strony. Strona może nie mieć świadomości, a przede wszystkim wiedzy w zakresie skutków prawnych otrzymanego pisma organu podatkowego. Stąd też nałożony na ten organ obowiązek komunikowania się bezpośrednio z pełnomocnikiem, z pominięciem samej strony. Strona postępowania administracyjnego, ustanawiając pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa. W konstatacji swoich wywodów Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że z uwagi na ochronny charakter przepisów o doręczeniach nie jest dopuszczalne, aby skutki błędu organu podatkowego w zakresie realizacji tych norm prawnych były przerzucane na stronę postępowania (Por. wyrok NSA z 1.09.2020 r., II FSK 1461/18, LEX nr 3063968, a także wyrok NSA z 17.09.2020 r., I FSK 1658/17, LEX nr 3110595, w którym odwołano się także do wyroku NSA (7) z 23.04.2018 r., I FSK 255/17, LEX nr 2501138, i powoływanego tam orzecznictwa; zob. szerzej: P. Krzykowski, Skutki prawne wadliwego doręczenia decyzji lub postanowienia profesjonalnemu pełnomocnikowi strony. Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7.03.2022 r., I FPS 4/21, Przegląd Prawa Publicznego 2023, nr 5, s. 104-116). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł w sentencji postanowienia o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. sentencji postanowienia znalazło swoje oparcie w art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.