I SA/Ol 101/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na informację Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia 14 stycznia 2026 r. znak [...] w przedmiocie wypowiedzenia umowy dotacji postanawia: odrzucić skargę. M. M. (dalej jako: "skarżąca", "strona") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na pismo Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej jako: "organ", "WFOŚiGW") z 14 stycznia 2026 r. w przedmiocie wypowiedzenia umowy dotacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego w sprawie, względnie o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Rozpoznając skargę, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Stosownie do art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 §2 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 1 4 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego, 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 §2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§3). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu. W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy pisma WFOŚiGW z 14 stycznia 2026 r. informującego skarżącą o podjęciu przez zarząd WFOŚiGW uchwały nr [...] o wypowiedzeniu umowy dotacji nr [...] zawartej 9 stycznia 2024 r. w ramach Programu priorytetowego "Czyste Powietrze". Sąd zauważa, że wydany i zaskarżony skargą do WSA akt wydany przez WFOŚiGW nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych, wymienionych w powołanym na wstępie art. 3 p.p.s.a. Zaskarżone pismo przede wszystkim nie jest decyzją administracyjną - nie ma charakteru władczego rozstrzygnięcia organu administracji czy też szeroko pojętego aktu administracyjnego w tym zakresie. Informacja o wypowiedzeniu umowy dotacji ma charakter czynności cywilnoprawnej. Powyższe potwierdza brzmienie samej umowy z 19 września 2023 r. (§7 ust. 2 Umowy), zgodnie z którym strony postarają się spory wynikłe z wykonania niniejszej umowy rozwiązywać polubownie, a jeśli nie będzie to możliwe przekazać je do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy dla miejsca zamieszkania zamawiającego. Podstawą prawną przyznania dofinansowania w ramach ww. programu była ustawa z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r. poz. 2556, ze zm.), dalej jako: "p.o.ś.". Zgodnie art. 411 ust. 8 p.o.ś. Narodowy Fundusz oraz wojewódzkie fundusze udzielają dotacji, pożyczek, poręczeń oraz przekazują środki finansowe na podstawie umów cywilnoprawnych. Sam fakt, że WFOŚiGW wykonuje zadania publiczne wynikające z p.o.ś. i dysponuje środkami publicznymi nie przesądza o administracyjnoprawnym charakterze czynności dokonywanych w ramach wykonywania tych zadań. Nie wszystkie bowiem zadania z zakresu tradycyjnie pojmowanej administracji publicznej muszą być wykonywane w formach władczych, gdyż dopuszcza się w tym zakresie także formy cywilnoprawne, jak np. umowa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 390/09, postanowienia WSA w Bydgoszczy: z 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 152/24 i sygn. akt 153/24). Należy zaznaczyć, że w obowiązującym stanie prawnym przyjęcie formy umowy wyłącza wyprowadzenie formy postanowienia czy decyzji administracyjnej. Nie ma również podstaw do kwalifikacji badanej informacji do aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Według art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. sąd administracyjny jest właściwy do orzekania w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przyjęcie, że zasady udzielania dotacji, pożyczek, poręczeń oraz przekazywania środków finansowych na podstawie umów cywilnoprawnych wyłącza kwalifikację, że jest to uprawnienie wynikające z mocy prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2614/13). Nadto sąd podkreśla, że nie można domniemywać stosowania władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna tylko z okoliczności sprawy lub z samego przepisu art. 104 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji administracyjnej, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej, lecz podstawę do jej wydania trzeba wyprowadzić z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 7 listopada 2017 r., sygn. akt I GSK 1830/15). W tym stanie rzeczy uznać należało, że zaskarżona informacja organu nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 p.p.s.a. Dlatego też skarga do sądu administracyjnego, jako sądu niewłaściwego podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 1 oraz §3 p.p.s.a. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.