I SA/Ol 102/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółka jawna A o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki jawnej A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 12 lutego 2008r. zawartym w treści skargi Spółki jawnej A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" skarżąca wniosła o udzielenie prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku wniesienia wpisu sądowego. Następnie w złożonym na wezwanie tut. Sądu formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej z dnia 31.03.2008r. jak i formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej z dnia 21.05.2008r. skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu formularzy wyjaśniła, że w chwili obecnej nie posiada żadnego majątku, a od 2005r. Spółka nie prowadzi żadnej działalności z uwagi na prowadzoną wobec niej egzekucję oraz blokadę kont bankowych. Nadto wskazała, że wspólnicy Spółki nie posiadają żadnego majątku jak i środków finansowych, które pozwoliłby pokryć koszty sądowe. Stwierdzając powyższe wyjaśniła, że wspólnik G.S. nie uzyskuje dochodów , natomiast wspólnik M.P. z tytułu zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS miesięcznie uzyskuje dochody w kwocie 350,94 zł brutto. Nadto z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej wynika, że za ostatni rok obrotowy skarżąca poniosła stratę według bilansu w wysokości 2010,07 zł. Podniosła także, że na posiadanej nieruchomości położonej w P. ustanowiona jest hipoteka przymusowa na rzecz Urzędu Skarbowego w wysokości 499.583 zł. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie z dnia 21.04.2008r. w oparciu o art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skierowane do wspólników Spółki ustalono, że wspólnik G.S. zamieszkuje w wynajętych dwóch pokojach w domu stanowiącym własność A. i W. D. Od 29.10.2004r. pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej , zaś w obecnej chwili wszelkie koszty związane z utrzymaniem jak i koszty najmu pokrywa mąż W.S. Dodatkowo oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności jak i majątku poza wykazaną już nieruchomością w P.. W odpowiedzi na wezwanie wspólnik M. P. oświadczył , iż zameldowany jest w domu stanowiącym własność jego córek. Domem opiekuje się żona L. P. Wyjaśnił także, że od 2004r, pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Z oświadczenia M. P. wynika, iż od 09.08.2007 r. do 15.10.2007 r. leczył się w Zespole Publicznych Zakładów Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione dokumenty jak i złożone oświadczenia wskazują bowiem, iż skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przyznać bowiem należy, że sytuacja finansowa spółki jest trudna, zarówno fakt nie prowadzenia działalności gospodarczej od 2005r., jak i wszczęte postępowanie likwidacyjne świadczą o kłopotach finansowych skarżącej. Nadto kierując się treścią art. 22 § 2 Kodeksu spółek handlowych stwierdzić należy, że w przypadku gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania , to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki , należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy , wziąć pod uwagę również sytuację majątkową wspólników spółki. Oceniając zatem sytuację materialną wspólników stwierdzić należy, że również w tym przypadku brak jakiegokolwiek majątku czy też zasobów pieniężnych świadczy o braku możliwości sfinansowania należnych kosztów sądowych przez samych wspólników. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246§2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.