I SA/Ol 107/10

Dnia 1 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 roku w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki B. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od opłat sądowych – wpisów, przekraczających kwotę 5000 zł (słownie pięć tysięcy) zł; II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, wnioskiem z dnia 8 marca 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej Spółce B. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, określono Spółce zobowiązanie podatkowe w łącznej kwocie 2.886.844 zł. Z uwagi na brak bilansu za rok 2009 do wniosku został załączony bilans za rok obrotowy 2008, z którego wynikało, że za rok 2008 Spółka osiągnęła zysk w wysokości 9.122,92 zł. Ponadto Spółka posiada zobowiązania w łącznej kwocie 242.841,49 zł i należności w kwocie 107.705,50 zł. Spółka nie posiadała i nie posiada środków trwałych. Natomiast z szacunkowych danych wynika, że Spółka zamknie rok obrotowy 2009 stratą. W ocenie strony, z powyższych danych wynika, że nie posiada dostatecznych środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi. Podkreśliła, że chce skorzystać z konstytucyjnego prawa do sądu i prawa do obrony. W złożonym oświadczeniu Spółka stwierdziła, że wysokość kapitału zakładowego, majątku i środków trwałych na dzień 31.12.2008 r. wynosi 21.637,41 zł. Na dwóch rachunkach bankowych posiada saldo w wysokości -22,79 zł i 15 zł. Do wniosku Spółka załączyła bilans za rok 2008, rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) 2007 rok do 2008, wyciągi z rachunków bankowych za okres od 02.01.2009r. – 31.03.2009r. i na dzień 31.12.2008r. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Referendarz sądowy wezwał Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie Spółka przedłożyła: umowy spółki wraz z uchwałami zmieniającymi umowę Spółki, bilans i rachunek zysków i strat sporządzone na dzień 31.12.2009r. u wspólnika spółki B. - A. K., zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2009, z którego wynikało, że Spółka osiągnęła dochody w wysokości 4.205.458,16 zł, poniosła koszty w wysokości 4.236.799,31 zł, osiągnęła stratę w wysokości 31.341,15 zł. Dodatkowo złożyła oświadczenie A. K. o składnikach majątku osobistego, z którego wynikało, że wspólnik A. K. na dzień 31.12.2009r. nie posiadał żadnego majątku, natomiast A. K. wspólnik Spółki B. posiada majątek osobisty w postaci prawa własności do lokalu mieszkalnego, obciążonego hipoteką w kwocie 330.000 zł ustanowioną w imieniu Skarbu Państwa przez Prokuraturę Apelacyjną. Ponadto A. K. oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką i uczącym się synem. Miesięczne dochody współmałżonki wynoszą 164,63 zł brutto, natomiast koszty utrzymania gospodarstwa domowego, koszty leczenia wynoszą około 3.000 zł. Stwierdził, iż nie posiada żadnych lokat i kont bankowych, papierów wartościowych rachunków bankowych. Wskazał, że miesięczne wydatki były pokrywane z oszczędności pochodzących z lat wcześniejszych, w szczególności z otrzymywanych środków pieniężnych ze sprzedaży udziałów w stacji paliw- około 100.000 zł (02.2005r.), ze sprzedaży udziału w nieruchomości w 2008 r. – 50.000 zł oraz ze sprzedaży mieszkania w kwocie 50.000 zł. Do wyjaśnień załączył odpis wpłaty na fundusz remontowy w wysokości 387,56 zł odpis wpłaty zaliczki na utrzymanie nieruchomości 250,17 zł, odpis wpłaty za gaz w kwocie 988,72 zł, odpis opłat za energię elektryczną w wysokości 181,94 zł, fakturę za telefon w wysokości 153,25 zł, oraz rozliczenie za zużycie wody. W związku z budzącymi się wątpliwościami po przeanalizowaniu oświadczenia wnioskodawczyni złożonymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i na wezwanie, wezwaniem z dnia 15 kwietnia 2010r. zobowiązano Spółkę do złożenia dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na kolejne wezwanie Spółka wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in. hurtowej i detalicznej sprzedaży paliw. Do wyjaśnień załączyła wyciąg z rachunku zysków i strat za okres trzech miesięcy 2010r. (od 01.01.2010 r. do 31.03.2010 r.), z którego wynikało, że w okresie tym ze sprzedaży uzyskała przychód w wysokości 1.812.130,64 zł, w tym przychody ze sprzedaży towarów i materiałów w kwocie 1.812.130,64 zł. W tym czasie poniosła koszty operacyjne w wysokości 1.809734,43 zł, na co złożyły się wartość sprzedanych towarów i materiałów w kwocie 1.791.087,25 zł, zużycie materiałów i energii w kwocie 5.631 zł, wynagrodzenia w kwocie 7.902 zł, świadczenia na rzecz pracowników 3.374,70 zł. W sumie zysk ze sprzedaży wyniósł według przedłożonego rachunku zysków i strat 2.396,21 zł. Ponadto Spółka załączyła zawiadomienia o zajęciach prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych dokonanych przez Dyrektora Izby Celnej na kwotę 46.977,60 zł, oraz zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na łączną kwotę 1.471.518,81 zł. Przedłożyła Bilans sporządzony na dzień 21.12.2009 r. oraz oświadczenie, iż Spółka rozlicza się z organami podatkowymi z tytułu podatku VAT poprzez deklaracje VAT-7, ewentualne zobowiązanie z tego tytułu opłaca za pośrednictwem przekazów pocztowych. Odbiorcy Spółki dokonują rozliczeń z tytułu nabycia na bieżąco. Natomiast z tytułu podatku dochodowego za okres od 01.01. do 30.03.2010 r. nie wystąpiła zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych, w przypadku co miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń wpłata za dzień dzisiejszy wyniosła 100 zł. Do oświadczenia Spółka załączyła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za: rok 2005 A. K., z którego wynikało, że uzyskał przychód w wysokości 247.004,96, poniósł koszty w wysokości 247.253 zł, w sumie poniósł stratę w wysokości 248,04 zł, za rok 2006, z którego wynikało, że uzyskał przychód 461.982,78 zł, poniósł koszty w wysokości 460.953,62 zł, uzyskał dochód 1.029,16 zł oraz za rok 2007 z którego wynikało, że uzyskał przychód 1.477.321,40 zł, poniósł koszty w wysokości 1.477.311,74 zł, uzyskał dochód 0,66 zł. Został załączony także P-11 za rok 2007 żony B. K., z którego wynikało, że uzyskała dochód w wysokości 25,50 zł. Spółka oświadczyła, iż na rachunkach bankowych prowadzonych w okresie od 01.09.2009 r. do 15.04.2010 r. nie wystąpiły obroty, w związku z powyższym Spółka nie posiada wyciągów z rachunków bankowych. Wskazała, iż nie posiada innych rachunków bankowych poza wskazanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie postanowieniem z dnia 12 maja 2010 roku odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw zarzucając błędną ocenę stanu finansowego Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). Mając ten fakt na względzie, Sąd ocenił sytuację strony skarżącej - wynikającą ze złożonego oświadczenia i załączonych dokumentów dodatkowych - w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a., stwierdzając, że nie zachodzą okoliczności, które dawałyby podstawę do zwolnienia jej w całości od kosztów sądowych, o co ubiega się Spółka. Na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zauważyć, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Treść art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych jest skuteczne wykazanie przez nią braku środków pieniężnych wystarczających na sfinansowanie kosztów. Dodać należy, że spółka obowiązana jest wykazać nie tylko że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów, ale także, że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (vide: J.P.Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz", Warszawa 2006r., s. 504). Z treści zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego wynika, że wpis został ustalony w kwocie 10. 736 zł. Z danych ujętych we wniosku oraz przedłożonych dokumentów wynika natomiast, że strona skarżąca posiada środki pozwalające jej na sfinansowanie wpisu sądowego w części tj. w kwocie 5.000 zł. Podnieść należy, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Z przedstawionego rachunku zysków i strat za okres od 1.01.2010r. do 31.03.2010r. wynika, że strona skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 1.812.130,64zł, zaś koszty wyniosły 1.809.734,43 zł, przy czym wartość sprzedanych towarów i materiałów wyniosła 1.791.087,25 zł. Przedstawione dane wskazują, że Spółka prowadziła jak i nadal prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, a wydatki z tytułu kosztów oznaczają, że dysponuje ona środkami na ich ponoszenie. W ocenie Sądu, powyższe dane prowadzą do wniosku, że strona skarżąca posiada możliwość częściowego sfinansowania należnych kosztów sądowych, gdyż prowadząc działalność w znacznym rozmiarze, Spółka posiadała tym samym realną możliwość wygospodarowania środków na poczet kosztów postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, przyznanie prawa pomocy nie jest bowiem uwarunkowane posiadaniem innych zobowiązań, których niewykonanie pociąga za sobą negatywne dla strony skarżącej skutki, czy też prowadzeniem postępowań egzekucyjnych, a jedynie spełnieniem przesłanki ustawowej tj. wykazaniem, że nie ma się dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto należy dodać, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. każdy uczestnik postępowania przed sądem administracyjnym powinien ponosić koszty związane z tym uczestnictwem. Zasadą jest bowiem ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę, a przerzucenie tych kosztów na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach (postanowienie NSA z dnia 3.04.2009r., I OZ 304/09, Lex nr 564258). Z tych względów Sąd, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.