I SA/Ol 11/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem złożonym w dniu 30 stycznia 2015r. skarżący J. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnego dochodu. Skarżący podał, iż jest właścicielem działki o powierzchni 0,16 ha, na której posadowiony jest niewykończony budynek w stanie surowym. Ponadto skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 51,20 m2. Innego majątku nie posiada. Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawca wskazał, iż jest bezrobotny, bez środków utrzymania, nie ma pracy i nie zarabia. Nie posiada pieniędzy na koszty postępowania oraz na radcę prawnego czy adwokata. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 11 lutego 2015r., skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie następujących dodatkowych oświadczeń: - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym skarżącego, przedłożenia odpisów dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki za okres od 01.11.2014 r. do 31.01.2015r., czy wnioskodawca, korzysta z czyjejś pomocy finansowej (ewentualnie rzeczowej) w związku z ponoszonymi wydatkami związanymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w przypadku zaś odpowiedzi pozytywnej należy podać jej zakres oraz uprawdopodobnić, iż osoba ta posiada zdolność finansową na udzielanie skarżącemu pomocy, - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia, czy skarżący mieszka wspólnie z matką (tak wynika z akt administracyjnych); jeśli tak – to wskazującego dodatkowo wysokość jej miesięcznych dochodów brutto/netto i tytułów z jakich pochodzą oraz jej stan majątkowy (posiadane przez nią nieruchomości, zasoby pieniężne i przedmioty wartościowe); jeśli nie – to wskazującego dodatkowo, czy skarżący może liczyć na jej pomoc w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie; jeśli tak – to w jakiej kwocie; jeśli nie – to z jakiej przyczyny, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący uzyskuje dodatkowe dochody, w tym z prac dorywczych i sezonowych, w przypadku odpowiedzi pozytywnej podania wysokości oraz częstotliwości osiąganych dochodów, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia z czego skarżący się utrzymuje, w związku z wypełnieniem rubryki nr 10 formularza wniosku PPF " Dochody" w sposób wskazujący, iż nie uzyskuje on żadnych dochodów, w sytuacji korzystania z pomocy finansowej innych osób ( np. rodziny), należy wskazać stopień pokrewieństwa oraz uprawdopodobnić, iż osoby te są w stanie pomagać skarżącemu, poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów tych osób (np. odcinki renty, emerytury, wyciągi bankowe potwierdzające wpływy wynagrodzenia), - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia, czy skarżący korzysta z odpowiednich ośrodków pomocy społecznej, w przypadku odpowiedzi pozytywnej podania wysokości i częstotliwości otrzymywanych świadczeń ( zasiłków, dodatków), przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających tę okoliczność, - wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy (01.11.2014r.- do 31.01.2015r.), bądź oświadczenia o braku takowych, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia wskazującego aktualny sposób zagospodarowania działki budowlanej o powierzchni 0,16 ha, oraz etap, na jakim znajduje się budowa znajdującego się na niej domu (aktualny stan budowy/wykończenia domu), - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia wskazującego aktualny sposób wykorzystania, wykazanych we wniosku, mieszkania i działki z domem oraz wysokość ewentualnego dochodu, jaki przynoszą te nieruchomości; w przypadku, gdy jakakolwiek nieruchomość nie przynosi dochodu - wskazać należy dodatkowo przyczyny braku jej/ich wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu (np. z tytułu najmu) lub ostatecznie jej/ich sprzedaży. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż nie posiada stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem. Rachunków za gaz i prąd nie posiada. Opłatę za wodę i czynsz za mieszkanie ponosi jego matka. Nie posiada telefonu oraz Internetu. Skarżący wyjaśnił, iż nie ponosi kosztów wyżywienia, ponieważ wybiera ze śmietników. Ubrań i środków czystości również nie kupuje, znajduje w śmietniku. Posiada samochód, jest to stary żuk z lat 60-tych, który stoi na "kostkach". Nie kupuje lekarstw bo nie ma za co. Nie posiada kredytów i pożyczek, nie spłaca rat. Nie posiada wyciągów z kont bankowych, ponieważ nie ma konta bankowego. Wskazał, iż nie ma żadnych dochodów, prac stałych jak i dorywczych. Opłaty za mieszkanie ponosi matka z renty. Wskazał, że matki nie stać na udzielenie mu dalszej pomocy, ponieważ ponosi opłaty za mieszkanie i niewiele jej zostaje na życie i lekarstwa. Matka skarżącego nie posiada nieruchomości oraz innego majątku. Opisując sposób zagospodarowania wykazanej we wniosku działki, skarżący wskazał, iż znajduje się na niej budynek zadaszony z oknami drewnianymi (okna zabite są deskami), chlewik, garaż blaszany, 18 drzewek owocowych oraz grządka na warzywa. Odnośnie budynku wskazał, iż jest to dom z lat 70-80 tych, którego budowa nie została zakończona z powodu upadku firmy skarżącego w 1994r. Wskazał, że w domu tym przebywa w piwnicy, matka też, ale razem nie mieszkają. W posiadanym mieszkaniu nikt nie mieszka, skarżący i jego matka chodzą tam się tylko kąpać. Wskazał, że chce sprzedać mieszkanie i za uzyskane pieniądze wykończyć dom. Wyjaśnił, że nie może wynająć domu, gdyż wiązałoby się to z poniesieniem zbyt dużych nakładów. Natomiast mieszkania nie wynajmuje z obawy, że lokatorzy się nie wyprowadzą i nie będzie mógł go sprzedać. Skarżący dołączył do oświadczenia kserokopię decyzji z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" z dnia 2 lutego 2015r. w przedmiocie przyznania mu zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad matką w kwocie 520 zł miesięcznie. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o co wnioskuje strona, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż spełnia ona przesłankę uzasadniającą jego przyznanie. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej i rodzinnej. W niniejszej sprawie, pomimo wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania, skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, co uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Skarżący złożył wprawdzie ogólne wyjaśnienia dotyczące jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, lecz nie wskazał jaka jest jego aktualna sytuacja finansowa. Mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący nie przedstawił dowodów opłacenia należności wiążących się z posiadaniem dwóch nieruchomości oraz nie podał wysokości dochodu swej matki. Skoro skarżący posiada mieszkanie oraz działkę z domem powinien wiedzieć jakie koszty związane są z ich utrzymaniem tj. chociażby wysokość czynszu za mieszkanie i opłat za wodę, które to koszty, jak sam wyjaśnił, są ponoszone. Wątpliwości co do wiarygodności budzi oświadczenie, że koszty te ponosi matka "z renciny", a skarżący nie wie jaka jest ich wysokość. Co więcej wnioskodawca był zobowiązany do przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszenie wszystkich wydatków. Okoliczność że koszty te są ponoszone przez matkę, a nie przez niego, nie zwalniała go z obowiązku przedłożenia dokumentów na tę okoliczność. Zwłaszcza, że twierdzenia o "nie mieszkaniu razem", a więc o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego wydają się mało prawdopodobne w świetle całokształtu złożonych oświadczeń. Skarżący podał, iż matka zamieszkuje w piwnicy niewykończonego domu i on także zamieszkuje w piwnicy tego domu, ale nie mieszkają razem. Matka w związku z tym że posiada dochód z tytułu renty, ponosi koszty związane z utrzymaniem nieruchomości będących własnością skarżącego. Ponadto skarżący otrzymał zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad I. W.. Trudno w tej sytuacji mówić o tym że, wnioskodawca i jego matka prowadzą odrębne i niezależne gospodarstwa domowe. Dodatkowo skarżący zobowiązany był do uprawdopodobnienia, poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów (np. odcinków renty, emerytury, wyciągów bankowych), że osoba, z której pomocy korzysta (w tym przypadku jego matka) jest w stanie mu pomagać. Dla oceny złożonego wniosku, ustalenia możliwości finansowych wnioskodawcy, w tym w zakresie możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych w całości czy też w części, istotnym było określenie dochodu jaki uzyskuje matka skarżącego oraz ustalenie wysokości ponoszonych wydatków. Samo natomiast oświadczenie, że sytuacja skarżącego jest bardzo trudna, albowiem m.in. nie posiada on dochodu, żywi i ubiera się na śmietniku, było niewystarczające, wobec braku wyjawienia wszystkich danych i okoliczności. W sytuacji, gdy skarżący pomimo wezwania nie ujawnia sytuacji materialnej w pełnym zakresie, nie jest możliwe natomiast podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W tej bowiem sytuacji nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja materialna oraz stwierdzenie z całą pewnością, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z wniesieniem skargi oraz ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż skarżący jest właścicielem dwóch nieruchomości: mieszkania o powierzchni 51,20 m2 oraz działki o powierzchni 0,16 ha na której znajduje się niewykończony dom w stanie surowym. Skarżący posiada zatem potencjalne możliwości uzyskania dochodu w związku z posiadaniem majątku nieruchomego. Nieruchomości mogą być bowiem przedmiotem określonych stosunków cywilnoprawnych np. najmu czy też ostatecznie sprzedaży. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że posiadanie majątku, w szczególności kilku nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia z kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy te nie służą w sposób bezpośredni zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., II GZ 178/13 publ. CBOiS). Trudno zatem uznać, ze względu na stan majątkowy wnioskodawcy, że jest on osobą wymagającą pomocy państwa, w zakresie ponoszenia za niego kosztów postępowania i ustanowienia dla niego pełnomocnika. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.