I SA/Ol 11/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia: odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "{...]" skarżący M.B., reprezentowany przez adwokat M.Z., zawarł również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, w tym opłacić wpisu od skargi, gdyż prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Organy dokonały zajęcia wszystkich środków na rachunku bankowym skarżącego i to niezależnie od ustanowionych uprzednio zabezpieczeń na majątku strony. Taki stan rzeczy powoduje, że wnioskodawca nie posiada środków na uiszczenie jakichkolwiek należności a ponadto ma ogromne trudności z zaspokojeniem swoich podstawowych potrzeb i kontynuacją prowadzonej działalności. Nieudzielenie skarżącemu pomocy będzie skutkować możliwością dochodzenia swoich praw przed sądem. Do skargi wnioskodawca załączył formularz wniosku PPF z dnia 7.12.2016 r, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej wynikało, iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości "[...]" miesięcznie. Z dochodów tych ponosi następujące wydatki: spłaca kredyt hipoteczny w kwocie 1.800 zł miesięcznie ( do spłaty pozostała kwota ok. 150.000 zł), opłaca czynsz -500 zł i opłaty – 200 zł. Nadto wnioskodawca oświadczył, że posiada dwa mieszania –o powierzchni 58 m kw położone "[...]" i wartości 300.000 zł oraz o powierzchni 34,7 m kw położone w miejscowości "[...]" i wartości 50.000 zł. Poza tym posiada dwie nieruchomości rolne położone w miejscowości "[....]" o łącznej wartości 400.000 zł. Dodatkowo wyjaśnił, że decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego "[...]" dokonano zabezpieczenia na nieruchomościach rolnych oraz lokalu w "[...]" poprzez ustanowienie na nich hipoteki przymusowej. Mieszanie zaś w "[...]" obciążone jest kredytem hipotecznym w kwocie ok. 150.000 zł oraz hipoteką przymusową. Nadto rachunek bankowy skarżącego został zajęty w toku prowadzonego postępowania. W uzasadnieniu wniosku ponownie wskazał na brak możliwości poniesienia kosztów sądowych z uwagi na wysokość uzyskiwanych dochodów, brak oszczędności, nie możliwość uzyskiwania dochodów i sprzedaży posiadanych nieruchomości z uwagi na obciążenie ich kredytami i hipotekami przymusowymi. Nadto wskazał na niepewność uzyskiwanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na uzależnienie od uzyskiwanych zleceń i kontraktów. Do wniosku załączył: zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 18.11.2016 r.- kwota dochodzonych należności – 336.914,56 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego . W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 31 stycznia 2017 r. W wezwaniu tym zwrócono się m.in. o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w terminie siedmiu dni. W wyznaczonym terminie, skarżący nie przedstawił dodatkowych oświadczeń jak i dokumentów źródłowych, do których był wzywany. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 p.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 189/11, postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 863/11, orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Strona winna zatem wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W gestii sądu administracyjnego (referendarza sądowego) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. W warunkach niniejszej sprawy złożone przez skarżącego oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF jak i w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej było niewystarczające do oceny, czy strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej i życiowej, nie przedstawił bowiem dokumentów jak i oświadczeń, o które został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. Niezbędne dla oceny możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania było ustalenia jakie faktycznie ponosi on wydatki i z jakich środków je opłaca. W wezwaniu skierowanym do skarżącego podkreślono, że oświadczenie skarżącego rodzi wątpliwości co do jego rzetelności i prawdziwości. Z zestawienia oświadczeń strony wynikało bowiem, że strona z dochodów w kwocie "[...]" miesięcznie ponosi stałe wydatki w wysokości "[...]". Tym samym niezbędnym było wyjaśnienie z jakich źródeł pochodzą środki na sfinansowanie tej różnicy. Skarżący nie ustosunkował się też w żaden sposób do kwestii posiadanego ewentualnie majątku w okresie od 1.01.2015 do dnia doręczenia wezwania, nie przedstawił także wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, nie złożył również oświadczenia o braku takowych. Również nie przedstawił żadnych dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej potwierdzających wysokość uzyskiwanych przychodów, ponoszonych kosztów za okres od stycznia do grudnia 2016 r. Reasumując podkreślić należy, że celem wystosowanego do skarżącego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. było możliwie najbardziej dokładne ustalenie jego faktycznej kondycji finansowej i stwierdzenie, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Referendarz (lub Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być pozbawiony możliwości weryfikacji danych zawartych we wniosku strony. Przepis ten wprost upoważnia referendarza (lub Sąd) rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej (por. postan. NSA z dnia 16 stycznia 2015r., sygn. akt II FZ 1955/14, publ. CBOSA). Wskazane wyżej wątpliwości lub brak danych co do rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego uniemożliwiają zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy w zakresie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Sąd (referendarz sądowy) nie ma obowiązku prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości finansowych, bądź też gdy dane przedłożone przez skarżącego po prostu nie są wystarczające. Wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie może ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa strony nie została bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny, co uniemożliwia dokonanie oceny, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.