I SA/Ol 111/18
WyrokWSA w Olsztynie2018-04-11
Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Renata Kantecka, Katarzyna Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak prowadzenia rejestru działań rolnośrodowiskowych przez rolnika, stwierdzony w jednym roku, może stanowić podstawę do żądania zwrotu płatności rolnośrodowiskowych otrzymanych w latach poprzednich?Ratio decidendi
Brak prowadzenia rejestru działań rolnośrodowiskowych, stanowiący naruszenie warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, może stanowić podstawę do żądania zwrotu płatności otrzymanych w latach poprzednich, nawet jeśli naruszenie zostało stwierdzone tylko w jednym roku. Przepisy prawa unijnego i krajowego przewidują takie konsekwencje, a organy administracji nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na korzyść strony, jeśli ta sama nie przedstawiła wymaganej dokumentacji.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. W 2015 roku stwierdzono u skarżącej szereg nieprawidłowości, w tym brak prowadzenia rejestru działań rolnośrodowiskowych. W konsekwencji odmówiono jej przyznania płatności na rok 2015, a następnie wszczęto postępowanie o zwrot płatności z lat 2013-2014. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA oraz rozporządzeń unijnych, kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące prowadzenia rejestru i sposób oceny kryteriów niezgodności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018r. sprawy ze skargi B. H.-N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę
B. H. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]"o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.
Z akt sprawy wynika, że od marca 2013r. strona podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie pakietu i wariantu 5.1. - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000.
Z powyższego tytułu otrzymała płatności przyznane decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR: 1) Nr "[...]" z dnia "[...]" - w łącznej wysokości 9.096,60 zł (za realizację wariantu 5.1 kwotę 7.096,60 zł i z tytułu kosztów transakcyjnych kwotę 2.000,00 zł) za powierzchnię uwzględnioną w płatności 5,18 ha; 2) Nr "[...]" z dnia "[...]"- w łącznej wysokości 7.096,60 zł za realizację wariantu 5.1 za powierzchnię uwzględnioną w płatności 5,18 ha.
W dniu "[...]" strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. W dniach "[...]" w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego (protokół nr "[...]"), która wykazała następujące nieprawidłowości:
- pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki większej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej (działka rolna A2 i E1),
- wykoszenie całej powierzchni (działka rolna B1),
- niewykoszenie całej powierzchni działki rolnej (działka rolna A1 i E1),
- brak posiadania i prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej.
Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]"Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, (po ponownym rozpoznaniu sprawy, wobec uchylenia przez organ odwoławczy poprzedniej decyzji z dnia "[...]"), odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[...]", Nr "[...]". Strona od przedmiotowego rozstrzygnięcia, złożyła skargę, która została oddalona przez WSA w Olsztynie (sygn. akt I SA/OI 345/17, orzeczenie nieprawomocne).
Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego podczas kontroli przeprowadzonej w 2015r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu "[...]" wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Decyzją z dnia "[...]" organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 14.193,20 zł. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Dyrektora ARiMR z dnia "[...]".
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]", nałożył na stronę obowiązek zwrotu płatności w wysokości 14.193,20 zł.
Od przedmiotowej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:
- art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 ze zm.), dalej jako " k.p.a.", poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, skutkiem braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,
- art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność, że strona nie prowadziła rejestru działań agrotechnicznych w sytuacji, gdy strona została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału w sprawie, albowiem żaden dowód nie został w tym postępowaniu na tę okoliczność przeprowadzony,
- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, która doprowadziła do wadliwego ustalenia, że strona zaniechała obowiązkowi prowadzenia rejestru przez cały okres uczestnictwa w programie, podczas gdy taki rejestr był prowadzony, co wykazały dowody z zeznań świadków i dokumentu,
- art. 35 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181/48 z 20.06.2014), zwanego dalej " rozporządzenie Komisji Nr 640/2014", poprzez jego błędną wykładnię która doprowadziła do uznania, że kryteria (dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność) rzekomej niezgodności zostały określone na poziomie maksymalnym, uzasadniającym zwrot całości wypłaconych środków,
- art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji Nr 640/2014 poprzez jego niewłaściwe
zastosowanie i zobowiązanie strony do zwrotu płatności pobranych w latach 2013-2014, podczas gdy prawidłowe ustalenie stanu faktycznego powinno prowadzić do wniosku, że strona nie uchybiła obowiązkowi prowadzenia rejestru działań agrotechnicznych.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy uznał, że ustalenia faktyczne i wnioski poczynione przez organ pierwszej są prawidłowe.
Następnie przytoczył treść art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1856), dalej jako "ustawa" i art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (j.t. Dz. U. z 2017r., poz. 2137), dalej jako "ustawa o ARiMR", regulujących tryb zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranej pomocy. Wyjaśnił, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowej uzależnione jest od spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013, poz. 361, ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe 2013". Przytoczył treść § 2 ust. 1 tego rozporządzenia oraz wskazał na wynikający z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wymóg prowadzenia przez producenta rejestru działalności rolnośrodowiskowej.
W ocenie Dyrektora ARiMR bezsporne jest, że wnioskodawczyni podejmując się realizacji 5-letniego programu rolnośrodowiskowego, zobowiązana była także do wypełnienia obowiązku wynikającego z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013. Tymczasem Kierownik BP stwierdził, że w 2015 roku nie prowadzono rejestru działań rolnośrodowiskowych i decyzją z dnia "[...]" odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok
2015, powołując się na § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013. W decyzji tej organ poczynił ustalenia w oparciu o raport z kontroli na miejscu nr "[...]" i oświadczenie strony z dnia "[...]". Nie dał natomiast wiary dowodom w postaci zeznań świadków oraz rejestru działań agrotechnicznych i faktury VAT nr "[...]". Decyzja Kierownika BP została utrzymana w mocy przez Dyrektora ARiMR, następnie zaś WSA w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 lipca 2017r., sygn. akt I SA/OI 345/17 oddalił wniesioną przez stronę skargę na ww. decyzję.
Zdaniem Dyrektora ARiMR, w obecnie prowadzonym postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności pełnomocnik odwołującej się bezskutecznie usiłuje podważyć ustalenia stanu faktycznego, które zostały dokonane w toku postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.
Organ odwoławczy wskazał, że art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji Nr 640/2014 może stanowić samodzielną podstawę do odzyskiwania kwot pomocy wypłaconych w latach wcześniejszych, jednak przepisu tego nie można stosować samodzielnie, bez odniesienia się do kryteriów, o których mowa w ust. 3, tj. należy ocenić jaki wpływ na całe zobowiązanie miała okoliczność nieprowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej.
Po dokonaniu szczegółowej analizy wymogów nałożonych na rolników realizujących wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 Dyrektor ARiMR stwierdził, że dokumentem potwierdzającym prawidłową realizację zadań zamieszczonych w planie rolnośrodowiskowym, za których wykonanie rolnik otrzymuje dopłaty rolnośrodowiskowe, jest rejestr działalności rolnośrodowiskowej. Zdaniem organu jego brak czyni niemożliwym pełną ocenę realizacji przez producenta programu. Zaniechanie wypełniania rejestru może doprowadzić do sytuacji, że rolnik będzie przeprowadzał wszelkie zabiegi agrotechniczne w sposób zupełnie dowolny, niezgodny z wymogami.
Nie podzielono stanowiska strony, że w realiach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że w efekcie rzekomego nieprowadzenia rejestru, strona faktycznie dokonała niedozwolonych zabiegów. W ocenie Dyrektora organy ARiMR zarówno w postępowaniu o przyznanie płatności, jak i o ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków finansowych wzięły pod rozwagę tylko brak prowadzonego rejestru, gdyż ta nieprawidłowość ma najdalej idące konsekwencje - odmowa przyznania płatności w danym roku oraz zwrot płatności za lata poprzednie. W sprawie stwierdzono także inne nieprawidłowości (wykoszenie całej powierzchni działki rolnej B1, nie wykoszenie całej powierzchni działki rolnej A1 i E1), które w sprawie ustalenia nienależnie pobranej kwoty mają znaczenie drugorzędne, jednak potwierdzają, że strona nie realizowała zobowiązania w sposób rzetelny i zgodny z wymogami.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że dotkliwość (rozmiar) stwierdzonej niezgodności, tj. brak posiadania rejestru działalności rolnośrodowiskowej, została określona na 100%, co zostało wskazane w decyzji Kierownika BP z dnia "[...]" w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013. Podkreślono przy tym, że nieprawidłowość w postaci braku posiadania rejestru, a więc i jego prowadzenia oddziałuje na pozostałe lata programu. Producent rolny składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności otrzymuje od ARiMR rejestr działalności rolnośrodowiskowej. Wypełnienie rejestru w danym roku zobowiązania należy rozpocząć w dniu
wykonania pierwszego zabiegu agrotechnicznego. Rolnicy, którzy w danym roku przystąpili do programu, muszą pamiętać, że zobowiązanie rozpoczyna się 15 marca, i od tej daty mają obowiązek prowadzić ww. rejestr. W przypadku braku stron w rejestrze dopuszcza się jego prowadzenie na dowolnych kartach, o ile zakres informacji jest identyczny z zakresem informacji zawartych we wzorze. Powyższe oznacza, zdaniem Dyrektora ARiMR, że w trakcie 5-letniego zobowiązania rolnik prowadzi jeden rejestr działalności rolnośrodowiskowej.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, że rejestr działalności rolnośrodowiskowej można odtworzyć. W jego ocenie nie sposób jest określić dokładnych terminów wykonanych działań agrotechnicznych po upływie tak znacznego okresu czasu. Takie działanie byłoby także sprzeczne m.in. z celem kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie w dniach "[...]", mającej na celu właśnie weryfikację spełnienia wymogu. Według instrukcji wypełniania rejestru, wpisów należy dokonywać na bieżąco i chronologicznie, jednak nie później niż w ciągu 14 dni od wykonania danej czynności agrotechnicznej, zastosowania
nawozów oraz środków ochrony roślin, czy realizacji wypasu zwierząt i związanej z danym wariantem. Zapisy te powinny zawsze odzwierciedlać stan faktyczny na danej działce rolnej. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyroki sądów administracyjnych. W 2015 roku po raz pierwszy zostało stwierdzone, że strona nie prowadzi rejestru. Nieprawidłowości tej nie sposób ocenić pod kątem kryterium powtarzalności, jednak z uwagi, że oddziaływanie pozostałych kryteriów, tj. dotkliwości, zasięgu i trwałości na całość operacji jest na poziomie 100%, należy uznać, że kwota do zwrotu stanowi płatności przyznane w latach 2013 - 2014.
Organ odwoławczy uznał za bezpodstawny zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., gdyż organ I instancji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i dokonał jego oceny. Podkreślono ponownie, że celem prowadzonego postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest ustalenie, czy strona posiadała i prowadziła rejestr działalności rolnośrodowiskowej, gdyż ta kwestia została rozstrzygnięta w postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 decyzją Kierownika z dnia "[...]", utrzymaną w mocy przez Dyrektora decyzją z dnia "[...]".
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, przed wydaniem decyzji z dnia "[...]" Dyrektor ARiMR wskazał, że z akt sprawy wynika, że organ I instancji wszczynając postępowanie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności poinformował stronę o prawie czynnego udziału w postępowaniu wynikającym z art. 10 § 1 k.p.a. (zawiadomienie z dnia "[...]") Zawiadomienie to zostało skierowane do pełnomocnika strony. W dniu "[...]" przedstawiciel z kancelarii pełnomocnika strony stawił się w siedzibie biura celem zapoznania się z aktami sprawy. Z uwagi na brak w aktach pełnomocnictwa dokumentacja nie została okazana. W dniu "[...]" do Biura Powiatowego wpłynęło pełnomocnictwo z dnia "[...]", a następnie w dniu "[...]" pismo pełnomocnika z dnia "[...]". W tym piśmie pełnomocnik wskazał, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, nie przesłuchał strony ani świadków, nie wydał postanowień o włączeniu do akt sprawy dowodów z dokumentów zgromadzonych w innych postępowaniach. Organ odwoławczy nie zgodził z twierdzeniem pełnomocnika strony, jakoby organ I instancji uniemożliwił odwołującej zapoznanie się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji z dnia "[...]". Stwierdzono, że organ I instancji przeprowadził postępowanie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w sposób prawidłowy, w pierwszej kolejności zawiadamiając o przysługującym prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Dodatkowo podkreślono ponownie, że postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR opiera się na dokumentacji zebranej przez organ w toku postępowania o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej i ustaleniach dokonanych na ich podstawie. Do dnia wydania decyzji z dnia "[...]" strona ani jej pełnomocnik nie zapoznali się z aktami sprawy ani nie wnieśli innych dowodów.
Organ odwoławczy zauważył, że wprawdzie organ I instancji nie zawiadomił strony o przysługującym prawie do zapoznania się z aktami sprawy bezpośrednio przed wydaniem nowej decyzji w sprawie, jednak w jego ocenie nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Zarzucane uchybienie nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy i nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik nie wskazał jakie dokładnie kwestie zostałyby podniesione, gdyby organ I instancji poinformował go o przysługującym uprawnieniu procesowym oraz w jaki sposób ograniczenie to przełożyło się na ostateczny rezultat.
Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 81 k.p.a. Jak już bowiem wskazano organ I instancji, przed wydaniem decyzji zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, wysyłając do niej zawiadomienie z dnia "[...]".
Następnie Dyrektor ARiMR dokonał wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 14.193,20 zł (7.096,60 zł za 2013r. i 7.096,60 zł za 2014r.), podając podstawę prawną do jej zwrotu tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit a ustawy o ARiMR, art. 5 ust. 1 i 2, art. 43 , art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE Nr L 25, 2011r., ze zm.), dalej: rozporządzenie Komisji Nr 65/2011.
Wskazano w zaskarżonej decyzji, że przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 65/2011. Z przepisu tego wynikają dwa warunki, które muszą być spełnione łącznie, by możliwe było odstąpienie od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Po pierwsze musi zaistnieć pomyłka właściwego organu, po drugie zaś - rolnik w zwykłych okolicznościach nie mógł takiego błędu wykryć. Dyrektor ARiMR stwierdził, że okoliczności takie nie zaszły w niniejszym przypadku. Płatności za lata 2013 - 2014 przekazane wnioskodawczyni nie wynikały z pomyłki ARiMR i zostały przyznane stronie na mocy decyzji z dnia "[...]" i decyzji z dnia "[...]" wydanych przez organ I instancji zgodnie z deklaracją producenta rolnego we wnioskach o przyznanie płatności. Strona ubiegając się o dopłaty, corocznie podpisywała oświadczenie zawarte w sekcji IX wniosku, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, a więc również wynikający z tych przepisów obowiązek posiadania i prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej.
Powołując się na treść art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE, L 1995.31211) oraz art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005r. w sprawie
finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 2005r., ze zm.) organ odwoławczy przeanalizował kwestię przedawnienia wskazując, że strona dopuściła się nieprawidłowości w dniu "[...]", tj. w dniu złożenia oświadczenia o nieprowadzeniu rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Wobec tego, termin na wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przedawniłby się w dniu "[...]". Doszło jednak do przerwania biegu przedawnienia w dniu "[...]", tj. w dniu doręczenia stronie zawiadomienia z dnia "[...]" o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W przedmiotowej sprawie termin na wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności uległ więc przedłużeniu, z uwagi na konieczność uwzględnienia przerwania okresu przedawnienia (stosownie do art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95), wynikającego z faktu doręczenia stronie zawiadomienia z dnia "[...]". Zatem uznano, że producent rolny został zawiadomiony o stwierdzonych nieprawidłowościach przed upływem terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych.
Przytaczając treść art. 28a ustawy PROW, art. 119 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 2013r., dalej jako rozporządzenie (UE) 1306/2013), art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006, oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 Dyrektor ARiMR wskazał, że można odstąpić od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jeżeli kwota ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. W odniesieniu do płatności na rok 2013 - wypłaconej w dniu 22 października 2013r., kurs wymiany euro na dzień 27 września 2013r. ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 28 września 2013r. (Dz. U. UE. C z 2013r., Nr 283,), wynosił 4,2280 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosiła 422,80 zł. W odniesieniu do płatności na rok 2014 - wypłaconej w dniu 19 listopada 2014r., kurs wymiany euro na dzień 30 października 2014r. ogłoszony w Dzienniku Urzędowym
Unii Europejskiej z dnia 31 października 2014r. (Dz. U. UE. C z 2014 r., Nr 385,),
wynosił 4,2168 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosiła 421,68 zł. Na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się płatności rolnośrodowiskowe przyznane za rok 2013 w wysokości 7.096,60 zł oraz za rok 2014 w wysokości 7.096,60 zł i tym samym kwoty te przekraczają równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro
ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr
883/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie
zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Dyrektor ARiMR przedstawił też sposób obliczenia odsetek powołując się na treść art. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12 października 2012r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L nr 280 z 2012r.), art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, art. 51 § 1, art. 53 § 3, art. 54 § 4, art. 56 § 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 201, ze zm.).
Strona reprezentowana przez pełnomocnika –radcę prawnego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR. Wniosła o uchylenie tej decyzji w całości wraz z decyzją organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:
1. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, skutkiem braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, co organ II instancji wadliwie zaakceptował utrzymując tę decyzję w mocy;
2. art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 640/2014 poprzez błędną jego wykładnię, która doprowadziła do uznania, że kryteria (dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność) rzekomej niezgodności w zakresie warunków przyznania płatności rolno-środowiskowej, jakiej miała się w ocenie organu dopuścić strona, zostały określone na poziomie maksymalnym, uzasadniającym zwrot całości wypłaconych środków;
3. art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną okoliczności, że strona nie prowadziła rejestru działań agrotechnicznych w jakimkolwiek okresie uczestnictwa w Programie rolnośrodowiskowym w sytuacji, gdy strona, jak wskazano powyżej, pozbawiona została możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, albowiem żaden dowód nie został w istocie w tej mierze w tym postępowaniu na tę okoliczność przeprowadzony;
4. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, która doprowadziła do wadliwego ustalenia, że strona zaniechała obowiązkowi prowadzenia rejestru działań agrotechnicznych przez cały okres uczestnictwa w Programie rolnośrodowiskowym, podczas gdy taki rejestr oczywiście był przez stronę prowadzony, co wykazały dowody z zeznań świadków i dokumentu;
5. art. 81a k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną okoliczności, jakoby strona nie prowadziła rejestru działań agrotechnicznych w jakimkolwiek okresie uczestnictwa w Programie rolnośrodowiskowym w sytuacji, gdy ustalenia faktyczne poczynione przez organ, jeśli nie przeczyły - to z pewnością wywoływały wątpliwość w tej materii, co winno przełożyć się na ustalenie danej okoliczności w sposób korzystny strony;
6. art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zobowiązanie strony do zwrotu płatności pobranych w latach 2013 i 2014, podczas gdy prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy winno prowadzić do wniosku, że strona nie uchybiła obowiązkowi prowadzenia rejestru działań agrotechnicznych, wobec czego wskazany przepis nie ma w sprawie zastosowania.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że organ I instancji po zwróceniu mu
sprawy przez organ odwoławczy - nie zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami i zajęcia stanowiska względem zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Organ niezwłocznie po wpływie zwróconej sprawy wydał nową decyzję, uzupełnioną jedynie i lakoniczne o wyjaśnienie w zakresie kwestii słusznie zarzuconych przez organ odwoławczy. Tym samym organ I instancji zaniechał prawidłowej organizacji postępowania administracyjnego i uniemożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.
Przede wszystkim jednak organ błędnie ustalił, jakoby strona nie wywiązała się z obowiązku prowadzenia rejestru działań agrotechnicznych przez cały okres uczestnictwa w Programie rolnośrodowiskowym. Strona wykazała fałszywość tego twierdzenia w ramach postępowania prowadzonego pod znakiem "[...]". Na dowód tej okoliczności zeznawali świadkowie T. N. i Z. Z. Nadto złożony został do akt sprawy dokument w postaci karty z rejestru działań agrotechnicznych. Tymczasem organ uznał te dowody za niewiarygodne, bez uzasadnienia swojego stanowiska.
Co istotne uznając nawet, że do zarzucanego stronie naruszenia doszło organy winny dokonać oceny tego naruszenia przez pryzmat warunków określonych w art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 640/2014. W zakresie "dotkliwości" z ww. przepisu - wskazały jedynie na to, że miały się w rejestrze działań agrotechnicznych znaleźć określone zapisy, bez których nie można było dokonać kontroli działań beneficjenta. Jak się wydaje, prawodawca miał w zamyśle "dotkliwość" rozumianą raczej jako konsekwencje realne, a nie jedynie formalne. W realiach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że strona w efekcie rzekomego nieprowadzenia rejestru, faktycznie dokonała działań niedozwolonych na areale objętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Naruszenie obowiązku prowadzenia rejestru nie było więc dotkliwe, a z pewnością nie w stopniu uzasadniającym obligację do pełnego zwrotu środków. Podobnie jeśli chodzi o "zasięg" niezgodności - organy z niezrozumiałych względów przyjęły, że ów kryterium dotyczy tylko tego, czy rejestr miał objąć część czy całość gospodarstwa rolnego strony. Tymczasem zdaniem skarżącej prawodawca mówi o "całej operacji", a nie o terytorium gospodarstwa rolnego beneficjenta. Głównym celem operacji było natomiast wsparcie utrzymania obszarów wiejskich o szczególnych walorach przyrodniczych, a nie po prostu - przymuszenie rolnika do prowadzenia rejestru zabiegów agrotechnicznych w całym gospodarstwie i ułatwienie przeprowadzenia kontroli urzędnikom. Jeżeli rolnik faktycznie przestrzegał stosownych zaleceń w tym zakresie, a jedynie nie wypełnił formalnego obowiązku ich notyfikacji, to brak jest podstaw do uznania, że zasięg stwierdzonej niezgodności był maksymalny, jak sobie tego życzy organ. Skutki uchybienia, jakiego rzekomo dopuściła się strona - nie miały znaczenia z punktu widzenia powodzenia całej operacji, której celem było objęcie ochroną konkretnego areału rolnego. Dalej - z pewnością też "trwałości" niezgodności nie można było ocenić jako, jak to zostało ujęte - nieodwracalnej. Faktem jest przecież, że strona przedłożyła rejestr działań agrotechnicznych w dalszym czasie. Nawet jednak gdyby ów rejestr rzeczywiście nie był prowadzony, to z pewnością zacząłby być prowadzony w dalszym czasie. Nie sposób przydać też racji organowi, który uważa, że odtworzenie rejestru za czasy zaszłe nie byłoby możliwe, albowiem jest to kwestia jak najbardziej do ustalenia i spisania, a kontrola mogłaby się przecież oprzeć na ustaleniach pozyskanych z innych źródeł dowodowych. Organy niebywale formalistycznie zanalizowały kategorię, która faktycznie ma znaczenie wyłącznie w zakresie realnych skutków dla całej operacji, której celem jest nie pomoc finansowa beneficjentowi i wyczulenie go na aspekty formalne prowadzenia działalności rolniczej - lecz ochrona siedlisk lęgowych ptaków lub innych elementów cennych przyrodniczo. Takich samych argumentów należy użyć w przypadku analizy kryterium "powtarzalności". Organ I instancji stwierdził, a drugi uznał za słuszne - że ten tylko fakt, że podczas jednej z kontroli rejestr działań agrotechnicznych nie został kontrolerom przedłożony, wystarcza aby uznać, że takiego rejestru nigdy nie prowadzono. Organ administracji nie jest uprawniony do formułowania takich domniemań, w szczególności do wyciągania z niego tak poważnych dla beneficjenta konsekwencji, jak zwrot 100% wypłaconych wcześniej środków. Organy w zakresie owej "powtarzalności" właściwie nie przedstawiają żadnego argumentu. Jest to w istocie zrozumiałe, gdy weźmiemy pod uwagę fakt
oczywisty, wynikający z przeszłości strony jako beneficjenta płatności z PROW - mianowicie było to pierwsze (o ile rzeczywiście było) stwierdzone przez organ naruszenie w tym zakresie. A jeśli pierwsze, to powtarzalności w tej mierze po prostu brak. W żadnym więc razie nie można w tym przypadku mówić o jej zaistnieniu. Z tego względu, w realiach sprawy - strona nie powinna zostać obligowana do zwrotu jakiejkolwiek części świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Analiza akt sprawy nie dała podstawy do uwzględnienia skargi.
Bezsporne jest, że skarżąca w ramach gospodarstwa rolnego od 2013r. podjęła pięcioletnie zobowiązanie do realizacji programu rolnośrodowiskowego zgodnie z zasadami określonymi przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r., w zakresie Pakietu i wariantu 5.1 " Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000". Powyższe rozporządzenie, wydane na podstawie art.29 ust.1 i ust.1a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ma zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych wynikających z zobowiązań podjętych na jego podstawie i kontynuowanych w 2015r. i latach następnych, do czasu zakończenia programów finansowanych z EFR ROW w ramach "perspektywy finansowej" lat 2007 – 2013. Normuje ono materialnoprawne zasady jak i tryb przyznawania, zmniejszania oraz zwracania płatności, odwołując się także do odpowiednich przepisów prawa unijnego.
Przeprowadzona w 2015r. kontrola na miejscu doprowadziła do ustalenia, że skarżąca m.in. uchybiła wynikającemu z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia obowiązkowi prowadzenia rejestru działań rolnośrodowiskowych , co skutkowało odmową przyznania stronie płatności na rok 2015, na podstawie § 38 ust. 10 rozporządzenia. Niewątpliwie, w rozpoznawanej sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w latach 2013 i 2014 , ustalenia poczynione w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją tego organu w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej za 2015r. przesądziły o zaistnieniu przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku zwrotu uprzednio pobranych płatności. Decyzja dotycząca roku 2015 jest decyzją ostateczną w postępowaniu administracyjnym i przysługuje jej domniemanie zgodności z prawem. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, (a Sądowi z urzędu jest wiadomym) WSA w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 lipca 2017r., sygn. akt I SA/OI 345/17 oddalił wniesioną przez stronę skargę na ostateczną decyzję Dyrektora ARiMR z dnia "[...]" o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2015. Zatem w momencie orzekania w niniejszej sprawie w obiegu prawnym znajduje się ostateczna decyzja administracyjna, z której wynikają fakty, co do których nie istnieje potrzeba ich weryfikowania, na użytek oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Przepis § 39 ust.1 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego jednoznacznie stanowi, że " płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzenia go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, określonych w rozporządzeniu". Niewątpliwie jednym z warunków przyznania płatności jest prowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej. § 38 ust.10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi, że: " jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust.2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku".
Można się zgodzić z twierdzeniem zawartym w skardze, że nieprowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej w 2015r. nie musi oznaczać trwałości takiego stanu rzeczy, którą to przesłankę należy brać pod uwagę przy orzekaniu o zwrocie płatności otrzymanych przez rolnika w latach poprzednich. Nie znajduje jednak potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy argumentacja, że strona wykazała fałszywość twierdzenia o nieprowadzeniu rejestru przez cały okres zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach postępowania prowadzonego odnośnie do roku 2015r. Pełnomocnik strony wskazuje bowiem, że okoliczność tę potwierdzili świadkowie, a nadto złożony został do akt sprawy dokument w postaci karty z rejestru działań agrotechnicznych. Z przedłożonych Sądowi akt, w których znajduje się raport z kontroli jak i dowody zgromadzone i przeprowadzone w postępowaniu dotyczącym płatności za rok 2015 wynika, że ów dokument to kopia jednej karty rejestru za rok 2015. W ciągu postępowania za rok 2015 jak i całego toku postępowania w niniejszej sprawie strona nie przedstawiła organom dowodu w postaci oryginału rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Nawet gdyby strona błędnie zrozumiała wezwanie kontrolujących do przedłożenia rejestru w toku kontroli to oczywistą w takim wypadku czynnością było przedłożenia oryginału rejestru, (gdyby był on prowadzony) w toku postępowania. Tymczasem, wskazując na dowody przedstawione w postępowaniu za rok 2015, w skardze kwestionuje się rolę i znaczenie dokumentacji dla uznania spełnienia warunków właściwych dla danego pakietu i wariantu działalności rolnośrodowiskowej. Zdaniem Sądu tej argumentacji nie można uwzględnić. Skoro bowiem przepis prawa materialnego nakazuje prowadzenie odpowiedniej dokumentacji pod rygorem pozbawienia uprawnienia do płatności, to niedopuszczalne jest domaganie się przez stronę ustalania okoliczności spełnienia wymogów dla danego pakietu i wariantu działalności rolnośrodowiskowej za pomocą innych środków dowodowych, a ponadto kwestionowanie wymogu dokumentowania wszystkich działań jako zbyt formalistycznego i nie mającego wpływu na spełnienie warunków płatności. Podkreślając ponownie, że przesłanki zwrotu płatności ze względu na niespełnienie warunków i wymogów ustalonych dla poszczególnych pakietów i wariantów zostały określone przepisami § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. wskazać należy, że w myśl ust. 6 tego paragrafu, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Natomiast ustawa z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalając ogólnie zadania Agencji i kompetencje jej organów m.in. w zakresie dochodzenia zwrotu nienależnych kwot pomocy, w art. 10a ust.1 stanowi, że " jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art.7, art. 9, art.10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81". Zatem, podobnie, jak w przypadku postępowania w sprawie przyznawania płatności, stosowana jest nieco zmodyfikowana procedura tj. ograniczenia doznają pewne ogólne zasady określone w K.p.a. jak i szczegółowe przepisy normujące postępowanie dowodowe. Zważywszy na to, że ustalenie kwoty nienależnie pobranej na podstawie art.29 ust.1 ustawy może nastąpić również w decyzji przyznającej płatności należy przyjąć, że do postępowania w sprawie ustalenia kwoty należności rolnośrodowiskowej podlegającej zwrotowi, pobranej w 2013 i 2014r. zastosowanie miały zasady określone w art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...). W art. 21 ust. 2 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jednak nie z urzędu, a na żądanie stron zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania, i tylko na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Art. 21 ust.3 ustawy jednoznacznie określa, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Stanowi też, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Z tych regulacji wynika zatem, że organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności, nie ma więc obowiązku wzywania strony do przedstawienia ewentualnych dowodów na podważenie ustaleń niekorzystnych dla strony, skutkujących obowiązkiem zwrotu pobranych uprzednio płatności.
W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art.10 k.p.a zwłaszcza, że dotyczy on postępowania przed organem pierwszej instancji. W odwołaniu strona nie zgłaszała żadnych wniosków dowodowych, natomiast, w reakcji na zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji ostatecznej podtrzymała zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu. W skardze nie wskazano ponadto, jaki wpływ na wynik sprawy miało uchybienie procesowe organu pierwszej instancji. Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia "[...]" strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, jak też miała możliwość przedstawiania dowodów.
Podobnie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów art. 80 i 81 k.p.a.. Jak już wyżej stwierdzono, skarżąca nie przedłożyła na żadnym etapie postępowania w niniejszej sprawie dowodu w postaci rejestru działań rolnośrodowiskowych za lata 2013 i 2014, a w oświadczeniu z dnia "[...]" wyraźnie stwierdziła, że taki rejestr nie był prowadzony. Nie sposób więc uznać, że organy wyprowadziły z zaoferowanych przez stronę środków dowodowych nieuprawnione domniemanie o nieprowadzeniu rejestru.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów art. 35 ust. 3 i ust.4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/14 należy przede wszystkim zauważyć, że rozporządzenie to określa skutki materialnoprawne nieprawidłowości i niezgodności w zakresie obowiązków z tytułu otrzymywanego wparcia – m.in. płatności rolnośrodowiskowych w 2015 roku. Powyższe rozporządzenie zastąpiło rozporządzenie Komisji (WE ) nr 1122/2009 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011, i ma zastosowanie ( jak wynika z jego art.44) do wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o wsparcie lub wniosków o płatność dotyczących lat lub okresów rozpoczynających się od 1 stycznia 2015r. Trzeba wskazać, że przepisy art. 35 ust.2, ust.3 i ust.4 rozporządzenia nr 640/14 w zakresie, w jakim dotyczą płatności rolnośrodowiskowej mają zasadniczo treść analogiczną do treści art.18 ust.1 i ust.2 rozporządzenia nr 65/2011, które to rozporządzenie, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, miało zastosowanie do oceny spełnienia warunków i zwrotu płatności odnośnie lat 2014 i 2013.
Zgodnie z powołanymi przepisami prawa unijnego pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie zostały spełnione m.in. obowiązki wynikające z zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich. W przypadku zobowiązań wieloletnich, cofnięcia płatności mają zastosowanie również do kwot wypłaconych z tego tytułu w latach wcześniejszych. Trzeba zauważyć, że ust.3 art. 35 rozporządzenia nr 640/14, tak samo jak ust.2 art.18 rozporządzenia nr 65/2011, zawiera dyrektywę nakazującą uwzględnianie, przy podejmowania decyzji o zwrocie płatności takich kryteriów jak: dotkliwość , zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia. Dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich, co oznacza, że z przepisów tych nie wynika prawo podmiotowe beneficjenta domagania się odstąpienia od ustalania obowiązku zwrotu płatności, według jego subiektywnego przekonania o nieistotności naruszenia jednego z warunków przyznania płatności. Przepisy te nie stanowią też podstawy do wydawania indywidualnych decyzji według uznania organów ARiMR. Wszystkie wymienione wyżej kryteria zmniejszenia lub nieprzyznania płatności a zatem również jej zwrotu w przypadku zobowiązań wieloletnich, zostały uwzględnione w krajowym rozporządzeniu rolnośrodowiskowym regulujących szczegółowo i bezpośrednio te płatności. Zatem organy ARiMR nie mogły przyjąć np. że nieprowadzenie rejestru działań rolnośrodowiskowych stanowi uchybienie powodujące zwrot jedynie określonego procenta wypłaconych należności, skoro według przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, takie uchybienie skutkuje pozbawieniem prawa do płatności.
Nie stwierdzając, by zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne bądź przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz.1369 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło