I SA/Ol 123/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2009 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku S.M.K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2003 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]", S.K. zawarł wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu z dnia 12 marca 2009 r. skarżący podniósł, iż jego jedynym dochodem jest renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, która po potrąceniu należności z tytułu ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie 470 zł wynosi 318,05 zł netto. Ponadto strona korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w ramach której na mocy decyzji nr "[...]" i nr "[...]" przyznano jej w okresie styczeń – czerwiec 2009 r. zasiłek celowy na dofinansowanie do stancji oraz świadczenie pieniężne w kwocie 450 zł miesięcznie, a także zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w wysokości 181,12 zł miesięcznie. Strona podniosła, iż legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym ze względu na trwałe naruszenie narządu ruchu i układu krążenia. Wskazała na stale pogarszający się stan zdrowia. Po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 marca 2009 r. przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia doradcy podatkowego. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w ocenie Referendarza brak było przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż skarżący uzyskuje stałe dochody w postaci renty oraz zasiłków z pomocy społecznej, a ich łączna suma wynosi 1299 zł netto miesięcznie na jedną osobę. Wysokość tej kwoty przekracza zarówno wysokość najniższego miesięcznego wynagrodzenia, tj. kwotę 1276 zł brutto, jak i wysokość najniższej miesięcznej emerytury, tj. kwotę 636,29 zł brutto. Tym samym, w ocenie Referendarza, dochód skarżącego jest wyższy niż dochody części obywateli, niejednokrotnie mających na swym utrzymaniu również inne osoby. W przedmiocie odmowy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika podniesiono, iż Sąd I instancji, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji. Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie wniósł skutecznie sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawach toczących się na skutek wniesionych uprzednio skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. W odniesieniu do powyższego skarżący zaznaczył, że jego sytuacja w niczym nie zmieniła się, a nawet uległa pogorszeniu ze względu na orzeczenie całkowitej niezdolności do pracy oraz kontynuację leczenia stopy cukrzycowej. Wyjaśnił, iż w grudniu 2008 r. w czasie pobytu w Szpitalu Wojewódzkim założono mu gips na prawą stopę, natomiast w okresie od 16 do 23 marca 2009 r. przebywał w Szpitalu Klinicznym. Obecnie oczekuje na kolejne zabiegi, mające doprowadzić do eliminacji licznych szczepów gronkowców i wyleczenia owrzodzenia stopy. Podniósł, iż istnieje zagrożenie amputacji palców lub całej stopy. Wszystkie te okoliczności dotyczące stanu zdrowia zostały, w ocenie strony, pominięte w argumentacji postanowienia z dnia 31 marca 2009 r. Skarżący zaznaczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, a przy ograniczeniach ruchowych oraz planowanym dalszym leczeniu z pewnością nie będzie mógł uczestniczyć osobiście w posiedzeniach. Środki z pomocy społecznej mogą być przeznaczane jedynie na ściśle określone cele, natomiast dochód z tytułu renty przeznaczany jest na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb życiowych. W załączeniu do sprzeciwu przedłożono dokumentację medyczną leczenia strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wobec wniesienia w niniejszej sprawie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 31 marca 2009 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podlegał rozpoznaniu przez Sąd stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w dalszej części zwanej p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uwzględnienie wniosku w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie. Za każdym razem na stronie ciąży jednak obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna i osobista jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji finansowej i osobistej pozwoliły stwierdzić, iż złożony przezeń wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Nie sposób bowiem przyjąć, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, w której pozostaje bez pracy, dysponuje dochodem w postaci renty, a w zaspokojeniu elementarnych potrzeb życiowych, m.in. zakupie niezbędnych lekarstw, istotną rolę pełnią świadczenia z pomocy społecznej. Strona nie miała zatem możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności. Zwrócić należy również uwagę, iż skarżący nie posiada majątku nieruchomego, który mógłby stanowić dodatkowe źródło dochodów. W tej sytuacji należało przyjąć, że zaistniały okoliczności warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnosiła strona. Wykazała ona bowiem dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Za taką oceną przemawia zarówno sytuacja materialna, jak i zdrowotna, a w szczególności wysokość dochodów oraz brak zgromadzonych zasobów finansowych. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest pozytywne ustosunkowanie się również do wniosku o ustanowienie dla skarżącego zastępcy prawnego w osobie doradcy podatkowego, przy czym jedyną przesłankę uwzględnienia wniosku strony stanowi rzeczywisty brak możliwości poniesienia związanych z tym wydatków. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.