I SA/Ol 123/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Janowska Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) sędzia WSA Katarzyna Górska Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 stycznia 2025 r., nr 2801-IEE.7192.3.2025 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Postanowieniem z 5 grudnia 2024 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. (dalej jako: "Dyrektor Oddziału ZUS", "organ egzekucyjny"), działając na postawie art. 54 §4 w zw. z art. 54 §1 pkt 2 oraz art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a.", oddalił skargę D. W. (dalej jako: "strona", "skarżący", "zobowiązany") na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Banku A. dokonaną zawiadomieniami z 2 października 2024 r. o numerach od [...] do [...] oraz z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank B. dokonaną zawiadomieniami z 2 października 2024 r. o numerach od [...] do [...]. Jak wynika z przekazanych tutejszemu sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy, Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących należności pieniężne z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne od grudnia 2014 r. do września 2016 r., od lipca 2017 r. do sierpnia 2017 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od marca 2015 r. do września 2016 r. oraz od lipca 2017 r. do sierpnia 2017 r. w kwocie należności głównej 31.234,60 zł (na dzień wystawienia tytułów wykonawczych). Podstawą prawną egzekwowanych obowiązków są deklaracje złożone przez płatnika oraz decyzje Dyrektora Oddziału ZUS wydane w okresie 18 stycznia 2016 r. – 12 grudnia 2017 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego pismem z 2 października 2024 r., działając na podstawie art. 57 §1 u.p.e.a., Dyrektor Oddziału ZUS zawiadomił stronę o podjęciu postępowania egzekucyjnego, które zostało zawieszone w związku ze zgłoszonymi zarzutami w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W związku z podjętym postępowaniem organ egzekucyjny zawiadomieniami z 2 października 2024 r. o numerach od [...] do [...] organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego strony prowadzonego przez Bank B. (ich doręczenie nastąpiło 7 października 2024 r.). Ponadto Dyrektor Oddziału ZUS wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] z 1 października 2024 r. (tytuły doręczone 7 października 2024 r.), od [...] do [...] z 1 października 2024 r. (tytuły doręczone 7 października 2024 r.), obejmujących należności pieniężne z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od października 2016 r. do czerwca 2017 r., od września 2017 r. do listopada 2018 r., od kwietnia 2019 r. do stycznia 2020 r. w kwocie należności głównej 43.409,98 zł (na dzień wystawienia tytułów wykonawczych). Podstawą prawną egzekwowanych obowiązków były decyzje Dyrektora Oddziału ZUS wydane w okresie 29 marca 2017 r. – 12 marca 2020 r. Ponadto zawiadomieniami z 2 października 2024 r. o numerach od [...] do [...] organ egzekucyjny dokonał na podstawie ww. tytułów wykonawczych zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego prowadzonego przez Bank A. (ich doręczenie nastąpiło 7 października 2024 r.). Pismem z 11 października 2024 r. (nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu), wskazując na zbytnią uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, strona złożyła m.in. skargę na dokonane 2 października 2024 r. zajęcia egzekucyjne wierzytelności z ww. rachunków bankowych. W jej uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że organ egzekucyjny zajął jego prywatny rachunek, co powoduje znaczną uciążliwość w codziennym funkcjonowaniu, tj. opłacaniu bieżących składek oraz opłat czynszowych oraz utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej. W wymienionym na wstępie rozstrzygnięciu organ egzekucyjny stwierdził, że dokonując zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie dopuścił się naruszenia ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także, że zastosowany środek egzekucyjny nie był nadmiernie uciążliwy. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy", "organ") postanowieniem z 24 stycznia 2025 r. rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego utrzymał w mocy. W pierwszej kolejności DIAS wyjaśnił, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną można podnosić jedynie okoliczności odnoszące się do formalnoprawnej prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego. Zbadaniu podlega kwestia zgodności podjętych czynności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił, że przedmiotem skargi nie jest zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, istnienie egzekwowanych należności, w tym zobowiązań podatkowych ani działania wierzyciela. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. DIAS podał, że zajęcie wierzytelności w tym trybie jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również środki pieniężne, których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Następnie DIAS wskazał, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zasada powyższa oznacza, że organ egzekucyjny przede wszystkim jest obowiązany stosować środki wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku. Organ odwoławczy podał, że przepisy prawa nie określają, jaki sposób egzekucji jest dla zobowiązanego bardziej dolegliwy. Nie określają też kryteriów, jakimi organ powinien się kierować przy wyborze środka. DIAS wyjaśnił, że w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku jego zastosowania przepisy prawa przewidują odpowiednie instrumenty, które łagodzą dolegliwości, związane z dokonanym zajęciem egzekucyjnym. Zgodnie z przepisami Prawa bankowego, środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy (obecnie jest to kwota 3.499,50 zł). Z kolei w przypadkach określonych w art. 81 §4 i §5 u.p.e.a. przewidziano możliwość dokonywania przez zobowiązanego wypłat z zajętego rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W świetle tych przepisów, wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy między innymi wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Uwzględniając powyższe, DIAS stwierdził, że wniesione przez stronę zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Banku A. oraz Bank B. zostały przez organ egzekucyjny dokonane prawidłowo. W ocenie organu odwoławczego zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia powyższych wierzytelności jest niezasadny, zaś zobowiązany w treści złożonej skargi nie wskazał na żaden inny środek egzekucyjny, który w jego ocenie byłby mniej dolegliwy, a jednocześnie gwarantowałby bezpośrednio realizację celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie należności pieniężnych. DIAS zaznaczył, że organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalił innego środka egzekucyjnego, który prowadziłby bezpośrednio do wykonania obowiązku. Organ odwoławczy podkreślił również, że z samej istoty postępowania egzekucyjnego, w toku którego stosowane są elementy przymusu wynika pewien stopień dolegliwości dla zobowiązanego, zaś o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może decydować subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz zobiektywizowane kryteria zaistniałe w stanie faktycznym danej sprawy. DIAS uważa, że niewątpliwie prowadzone postępowanie egzekucyjne jest dla zobowiązanego uciążliwe, gdyż pozbawia go części środków finansowych, jednak egzekucja administracyjna, która zostaje wszczęta na skutek braku dobrowolnego uregulowania zobowiązań pieniężnych jest szczególnym rodzajem postępowania, które z uwagi na swój przymusowy charakter wpływa negatywnie na sytuację materialną zobowiązanego i z reguły jest dla niego uciążliwe. Posiłkując się orzecznictwem sądowoadministracyjnym DIAS wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, uzasadnieniem skargi z art. 54 u.p.e.a. nie może być również sam fakt zgłoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu żądania, aby organ egzekucyjny z urzędu zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz zwolnił zajęte rachunki bankowe do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi DIAS wywiódł, że wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie DIAS strona wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto strona wniosła o zabezpieczenie powództwa poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpoznania sprawy przez sąd. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono w szczególności naruszenie art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", a także art. 33 §1 i §2 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego było przedwczesne, wniosła o wstrzymanie wykonania egzekucji i uznanie zarzutów co do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podała, że do tej pory systematyczne regulowała składki bieżące i ratalne. Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny przechodząc do merytorycznej oceny sprawy nie zbadał, czy kwestia przedawnienia zobowiązań skarżącego nie jest już przedmiotem rozpoznania w ramach innego postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny, badając zarzut skarżącego dotyczący przedawnienia egzekwowanych należności zgodnie z art. 7, art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., powinien zważyć, czy w tym przypadku nie zachodzi konieczność zastosowania art. 34 §4 w zw. z §1a u.p.e.a. Organ powinien przy tym w pierwszej kolejności ustalić, czy należności, wobec których zostały wystawione tytuły wykonawcze są objęte postępowaniem w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, a w konsekwencji, w jakim zakresie art. 34 §4 w zw. 1a u.p.e.a. w ogóle może znaleźć zastosowanie. W dalszej części uzasadnienia skargi strona zawarła zarzuty dotyczące rozstrzygnięcia wydanego w ramach postępowania o umorzenie zaległości wobec ZUS (naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 107 §1 i §3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.). Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. Replikując do odpowiedzi na skargę w piśmie, które wpłynęło do tutejszego sądu 14 maja 2025 r. (zat. "Odpowiedź na odpowiedź na skargę Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie") skarżący podkreślił, że wielokrotnie zwracał się z prośbą o możliwość rozłożenia zaległości należności na raty, deklarując jednocześnie chęć współpracy i regularnego spłacania zadłużenia. Jednakże jego wnioski nie spotkały się z odpowiednią reakcją ze strony organu rentowego, co wskazuje na brak chęci porozumienia oraz niedostateczną analizę jego sytuacji finansowej i możliwości spłaty zadłużenia. Skarżący podkreślił, że zgodnie z przepisami prawa oraz utrwalonym orzecznictwem Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien w pierwszej kolejności rozważyć możliwość rozłożenia należności na raty. Taka praktyka stanowi gwarancję stałej i systematycznej spłaty zadłużenia, co jest zgodne z zasadą minimalizacji uciążliwości egzekucji. Zgodnie z art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzeniem Ministra Finansów ZUS ma obowiązek brać pod uwagę sytuację finansową dłużnika, dostosowując środki egzekucyjne do jego możliwości. Natomiast bezpośrednie zajęcie rachunku bankowego, zwłaszcza gdy dłużnik deklaruje chęć regulowania należności jest nieproporcjonalne i nieefektywne. Takie działanie zdaniem strony narusza przepisy prawa, w tym zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 8 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 2 u.p.e.a., co jest równoznaczne z przekroczeniem uprawnień przez organ rentowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonego postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego postanowienia lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia należało orzec, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł przyczyn do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym, nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Istota i płaszczyzna sporu sprowadza się do tego, czy zasadnie oddalona została skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w Banku A. oraz Banku B. Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. (§1) zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: (1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; (2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. (§2) Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. (§3) Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. (§4) Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: (1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; (2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: (a) w całości, (b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę. (§5) Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie. (§6) W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny: (1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części; (2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej. (§7) Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. W myśl art. 6 §1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przepis art. 7 §2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jednocześnie z art. 80 §1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Według natomiast art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy na czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez ten organ lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1144/18; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13, z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13). Jak słusznie też zauważył DIAS, skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu zauważam, że uzasadnieniem skargi z art. 54 u.p.e.a. nie może być również sam fakt zgłoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 §1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne ma ponadto charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, czy też istnienia egzekwowanych należności (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 162/24). Uwzględniając dotychczasowe rozważania natury ogólnej sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia podnoszonego jednocześnie zarzutu zawartego w skardze naruszenia art. 33 §1 i 2 u.p.e.a. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc przedawnienie, brak wymagalności obowiązku, egzekwowanie przez organ (Dyrektora Oddziału ZUS) obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Dotyczy on bowiem instytucji zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej a w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze skargą na czynność egzekucyjną. W tym trybie zatem kontrolą objęta może być wyłącznie zaskarżona czynność egzekucyjna, którą w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy jest czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dokonana na podstawie art. 80 §1 u.p.e.a. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Ponadto skarga ta ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, w tym właśnie zarzuty czy też zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji czy skargę do sądu powszechnego. Dlatego też zarzut ten nie odniósł skutku. Z tych samych względów sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (gdyż zdaniem strony ustalenia organu nie zostały poczynione prawidłowo w zakresie przesłanki wynikającej z tego przepisu - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne), który dotyczy jednaj z przesłanek instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Odnosząc się do kolejnego z zarzutów skargi, tj. zastosowania przez organ zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jakim jest w ocenie strony zajęcie rachunków bankowych w ww. bankach, to również i on zdaniem sądu nie zasługiwał na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że strona tego zarzutu praktycznie nie uzasadniła, a nie jest rolą sądu doszukiwanie się motywów stawianych w skardze i jej uzupełnieniu (pismo procesowe zat. "Odpowiedź na odpowiedź na skargę Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie") zarzutów. Strona bowiem jedynie lakonicznie wskazała, że organ powinien preferować środki, które zapewniają dłużnikowi możliwość regularnego spłacania zobowiązań bez nadmiernego obciążania jego sytuacji finansowej. Natomiast bezpośrednie zajęcie rachunku bankowego, zwłaszcza gdy dłużnik deklaruje chęć regulowania należności oraz bez wcześniejszego rozważenia możliwości rozłożenia należności na raty jest nieproporcjonalne i nieefektywne i bezzasadne. Nie wskazała natomiast rzeczywistych przyczyn, z których miałoby wynikać, że środek ten ma dla niej charakter nadmiernie uciążliwego. Niemniej jednak, jeśli chodzi o zastosowany w tej sprawie środek egzekucyjny polegający na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w ocenie sądu trudno go utożsamiać z nadmiernie uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Jak wyjaśnił bowiem NSA w wyroku z 6 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3404/21 - zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych (też wyroki NSA: z 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 4868/21 czy też z 6 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3404/21). Ponadto w przypadku prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Istotne jest też to, że rachunek pozostaje otwarty i można dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę (art. 80 §1 u.p.e.a.). Oceniając zastosowany w sprawie środek zabezpieczający jako najmniej uciążliwy, sądy administracyjne podkreślają właśnie to uprawnienie korzystne dla zobowiązanego, by nie "zablokować" całkowicie jego działalności. Inną instytucją chroniącą stronę jest przepis art. 13 tego aktu, na podstawie którego organ egzekucyjny, na jego wniosek i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Kolejną instytucję mającą charakter chroniący przewidziano w art. 166a §2 i art. 81 §4 i §5 u.p.e.a. Zgodnie z treścią pierwszego z nich, w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Przepis art. 81 §4 u.p.e.a. stanowi natomiast, że wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody Organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. Zgodnie z art. 81 §5 u.p.e.a., przepis §4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. W tym kontekście podkreślenia wymaga również to, że zgodnie z art. 54 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy Prawo bankowe, środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku. Warto jednocześnie zauważyć, że organ egzekucyjny winien kierować się nie tylko zasadą jak najmniejszej dolegliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, lecz także efektywnością egzekucji. Ponadto środki egzekucyjne mogą zostać zastosowane równocześnie, jeśli tylko cel egzekucji tego wymaga. Przy czym dokonując wyboru między kilkoma środkami egzekucyjnymi, organ powinien uwzględnić rodzaj środków, jakie ma do dyspozycji oraz okoliczności faktyczne danej sprawy i w tym przypadku tak uczynił wybierając środek uznawany za najmniej uciążliwy dla zobowiązanego (tym bardziej, że nie miała innego wyboru). Wybór środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. w postaci egzekucji z innej wierzytelności pieniężnej realizuje zasadę celowości opisaną w art. 7 §2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku. Przy czym zdefiniowana w orzecznictwie sądów administracyjnych "uciążliwość" oznacza dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodującą niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 26/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 21 marca 2018 r., III SA/Wr 52/18), a tego zdaniem sądu strona w tym przypadku nie wykazała. Nie wskazał też (co istotne) innego środka, z którego egzekucja byłaby możliwa. Jak zauważył też DIAS, organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalił innego środka egzekucyjnego, który prowadziłby bezpośrednio do wykonania obowiązku. Dyrektor Oddziału ZUS zatem nie miał wyboru pomiędzy różnymi środkami a tylko wówczas dokonuje wyboru najmniej uciążliwego. Trzeba też pamiętać, że o uciążliwości środka egzekucyjnego nie może świadczyć subiektywne przekonanie skarżącego. Ponadto to do strony (jako zobowiązanego) należy wykazanie na czym ta uciążliwość polega i zidentyfikowanie innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu. To bowiem strona ma największą wiedzę w tym zakresie. A jak zauważył NSA w wyroku z 8 maja 2024 r., sygn. akt III FSK 589/23 pojęcie "uciążliwości" należy rozumieć jako swego rodzaju dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodującą niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika (tego zaś strona nie wykazała). Uciążliwość jest wpisana w naturę egzekucji, a ta jest konsekwencją niewywiązywania się przez zobowiązanego z jego obowiązków płacenia należności publicznoprawnych. Ponadto jak zauważył NSA w wyroku z 24 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 246/22 specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe (też wyrok NSA z 29 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 3655/21). Wyjaśniając również zasadę wyboru środka zabezpieczającego nie można zapominać o tym, że pierwszą zasadą prowadzenia egzekucji - w tym także postępowania zabezpieczającego - jest wybór takiego środka egzekucyjnego, który umożliwi w ogóle egzekucję należności, kolejną natomiast jest wybór najmniej uciążliwego środka, przy czym obowiązuje ona jedynie w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru (a takiego w tej sprawie organ nie miał). Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka zabezpieczającego jest dla zobowiązanego dokuczliwe (por. przywołany już wyrok NSA z 29 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 3655/21). Niewątpliwie zatem prowadzone postępowanie egzekucyjne jest dla strony uciążliwe, gdyż pozbawia ją części środków finansowych, jednak egzekucja administracyjna, która zostaje wszczęta na skutek braku dobrowolnego uregulowania zobowiązań pieniężnych, jest szczególnym rodzajem postępowania, które z uwagi na swój przymusowy charakter wpływa negatywnie na sytuację materialną zobowiązanego i z reguły jest dla niego uciążliwe a jej nadrzędnym celem jest wyegzekwowanie ciążących na skarżącym zobowiązań. Wobec powyższego trudno uznać, że organy obu instancji prowadziły postępowanie w sposób naruszający art. 7 k.p.a. i wskazaną tam zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wobec powyższego trudno też uznać za zasadny zarzut naruszenia wynikającej z art. 8 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 2 u.p.e.a. zasady proporcjonalności, co jest równoznaczne z przekroczeniem uprawnień przez organ. Ponadto wniesioną przez stronę skargę na czynność egzekucyjną rozstrzygnięto z poszanowaniem zasad wszechstronnego rozpoznania okoliczności sprawy i przy dokonaniu prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono skarżącemu podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia wraz z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, jak również opisano ustalony w sprawie stan faktyczny, który jest zgodny z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Uzasadnienie to zawiera też ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Treść natomiast podniesionych w skardze zarzutów świadczy o niezasadnym kwestionowaniu przez skarżącego ram prawnych rozpoznania sprawy ze skargi na czynność egzekucyjną. Jak już bowiem zauważono wcześniej, w postępowaniu tym nie mogą być rozpatrywane inne kwestie niż związane z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. Organ natomiast nie bada przesłanek odnoszących się do instytucji umorzenia należności z tytułu składek (jak chciałaby tego strona). Dlatego też sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia: art. 107 §1 i §3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. W kwestii postulowanego w piśmie procesowym strony zarzutu naruszenia art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Finansów z uwagi na to, że organ ma obowiązek brać pod uwagę sytuację finansową dłużnika, dostosowując środki egzekucyjne do jego możliwości to wskazać na wstępie należy, że przepis ten nie dotyczy podnoszonych przez stronę kwestii (odnosi się on natomiast do instytucji odroczenia płatności składek i rozłożenia należności na raty). Strona nie wskazał też o jakie konkretnie rozporządzenie jej chodzi. Zakładając natomiast, że skarżący miał na myśli art. 29 §1 u.p.e.a., z którego wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to wskazać należy, że przepis ten dotyczy etapu oceny wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji, a więc momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W niniejszym zaś postępowaniu dot. skargi na czynność egzekucyjną, stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Jak zauważył też WSA w Gdańsku w wyroku z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 296/23, w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Jak zauważył też NSA w wyroku z 26 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 3866/21, kontroli w trybie art. 54 §1 u.p.e.a.: "(...) mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne zdefiniowane w art. 1a pkt 2 u.p.e.a.". Tym samym i ten zarzut nie zasługiwał na akceptację sądu. Jeśli natomiast chodzi o bliżej nieokreślony wniosek strony o zabezpieczenie powództwa poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpoznania sprawy przez sąd, to wskazać należy, jak słusznie zauważył w odpowiedzi na skargę organ, że dokonuje tego (uwzględniając treść art. 54 §7 u.p.e.a.) organ egzekucyjny z urzędu, i że wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Wskazał też, że może mieć to tylko miejsce w uzasadnionych przypadkach, a w realiach rozpatrywanej sprawy (w jego ocenie) takie okoliczności uzasadniające wstrzymanie realizacji zaskarżonego przez stronę środka egzekucyjnego nie zaistniały. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.