I SA/Ol 128/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Janowska Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) sędzia WSA Katarzyna Górska Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lutego 2025 r., nr UP-103/2025 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Decyzją z 12 lutego 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS", "Zakład", "organ") wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z 29 listopada 2023 r. o odmowie D. W. (dalej jako: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") umorzenia należności z tytułu składek, odsetek, kosztów upomnienia i opłat dodatkowych za poszczególne okresy od stycznia 2015 r. do stycznia 2020 r. i od lutego do września 2023 r. w łącznej kwocie 120.307,33 zł. Są to należności skarżącego jako ubezpieczonego i płatnika składek powstałe w związku z prowadzoną jednoosobowo pozarolniczą działalnością gospodarczą. Decyzję wydano po ponownym przeanalizowaniu postępowania prowadzonego w sprawie o umorzenie ww. należności według wytycznych zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 84/24 oraz z 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 331/24. Organ odwoławczy zrelacjonował treść aktualnych dokumentów przedłożonych w sprawie przez wnioskodawcę, tj. Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 12 stycznia 2025 r. (dalej jako: "Oświadczenie z 12 stycznia 2025 r.") oraz miesięczne zestawienie Księgi Rozchodów i Przychodów z 31 grudnia 2024 r. (str. 4-6 decyzji). Wskazał, że w celu rozpatrzenia sprawy korzystano z danych wygenerowanych z systemu informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów, Bazy danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie ustalono m.in., że wnioskodawca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą z zakresu agencji informacyjnych, posiada następców prawnych, nie jest właścicielem pojazdu, nie jest też właścicielem/współwłaścicielem nieruchomości. Nadto do akt administracyjnych sprawy strona przedłożyła również orzeczenie o niepełnosprawności z 20 sierpnia 2024 r. oraz pismo przewodnie POG z 12 stycznia 2025 r. W dalszej części uzasadnienia ZUS podał, że po dokonaniu analizy kwestii przedawnienia uznał, że w decyzji z 29 listopada 2023 r. organ I instancji prawidłowo stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W załączonej tabeli organ ten prawidłowo wskazał czynności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu nieopłaconych składek. W przedmiotowej sprawie Dyrektor Oddziału ZUS w E. prowadzi postępowanie egzekucyjne, które obejmuje okres od stycznia 2015 r. do stycznia 2020 r., zaś na str. 6-7 przedstawił przebieg czynności podejmowanych w tym postępowaniu. Następnie ZUS przywołał art. 28 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, ze zm.), dalej jako: "u.s.u.s.", i wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek wnioskodawcy, które zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. W ramach przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. organ podkreślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w E., które nadal jest w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Zdaniem Zakładu dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Następnie organ przeanalizował, czy pomimo braku całkowitej nieściągalności należności w sprawie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365), dalej jako: "rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.". ZUS ustalił, że wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą, a średniomiesięczny dochód z tej działalności wynikający z zestawienia KPiR z 31 grudnia 2024 r. za 2024 r. wyniósł 1.690,27 zł. Organ wskazał, że minimum socjalne ustalone 19 grudnia 2024 r. w III kwartale 2024 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w III kwartale 2024 r. dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1.849,98 zł, zaś minimum egzystencji ustalone 6 kwietnia 2024 r. w 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 901,04 zł. Następnie wyjaśnił, że odnosząc się do określonego na dany okres minimum socjalnego i minimum egzystencji należy mieć na względzie fakt, że ani przepisy u.s.u.s. ani unormowania rozporządzenia nie odwołują się do tych pojęć, a minimum socjalne i minimum egzystencji są wartościami o charakterze stricte statystycznymi. Organ, rozpoznając wniosek o umorzenie, nie może poprzestawać jedynie na stwierdzeniu, że kwota dochodu na osobę w gospodarstwie domowym odpowiada co najmniej wysokości określonego minimum. ZUS podał, że zgodnie z oświadczeniem strony prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe i z tego tytułu zadeklarowała stałe miesięczne wydatki z tytułu utrzymania w łącznej wysokości 1.576,00 zł (czynsz, opłaty eksploatacyjne, wynajem). Ponadto oświadczyła, że ponosi koszty leczenia w miesięcznej wysokość 100,00 zł. Nie wykazała żadnych zobowiązań finansowych z tytułu bieżących opłat oraz innych zobowiązań finansowych. Z przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji finansowej wynika, że osiąga on niskie dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i jednocześnie nie zalega z opłatami za mieszkanie oraz media. Strona oświadczyła, że nie osiąga dochodów z innych źródeł i pomimo podnoszenia trudnej sytuacji materialnej nie korzysta z pomocy społecznej, co zdaniem ZUS prowadzi do wniosku, że uzyskiwane dochody wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Organ zaznaczył, że udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901, ze zm.) od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby gospodarującej samotnie w wysokości 1.010,00 zł. Podkreślił, że korzystanie z form wsparcia, jakie oferuje pomoc społeczna nie jest obowiązkowe. Jednak stanowi dodatkowe potwierdzenie, że wnioskodawca znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ jego dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Organ zauważył też, że strona ogólnikowo wskazała stałe miesięczne wydatki. Nie ujęła w oświadczeniu podstawowych wydatków obejmujących zakup żywności, odzieży, środków higienicznych, transport itp., zatem w ocenie organu jej sytuacja materialna jest niejednoznaczna i budzi uzasadnione wątpliwości. Następnie ZUS podał, że z analizy sytuacji materialnej wnioskodawcy wynika, że jego średniomiesięczny dochód wynosi 1.690,00 zł, natomiast stałe wydatki z tytułu opłat (czynsz, media, wynajem) 1.676,00 zł. Na pozostałe potrzeby pozostaje mu kwota 14,00 zł. Nie udokumentował skąd pochodzą środki finansowe na zaspokojenie pozostałych potrzeb związanych z egzystencją. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądowoadministracyjnym ciężar wykazania istotnych okoliczności pozwalających na ocenę zaistnienia którejś z przesłanek z §3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. spoczywa na osobie, która ubiega się umorzenie należności z tytułu składek. Organ wyjaśnił przy tym, że nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Koszty bieżących opłat, jak również wyżywienia są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa. Wydatków tych nie można nazwać nieprzewidywalnymi oraz nadzwyczajnymi i są uzależnione od potrzeb i możliwości finansowych zobowiązanych. Organ wskazał, że 11 października 2024 r. strona złożyła do ZUS wniosek o układ ratalny za okres od 9/2023 r. do 8/2024 r. oraz od 2/2023 r. do 8/2023 r., a 8 listopada 2024 r. ZUS poinformował ją o odmowie udzielenia ulgi. W uzasadnieniu organ stwierdził, że na dzień złożenia wniosku strona posiada łączne zadłużenie w kwocie 138.586,85 zł, koszty egzekucyjne w kwocie 6.543,28 zł oraz nieopłacone bieżące składki za 9/2024 r. Odmawiając przyznania ulgi stwierdził, że strona nie złożyła wniosku na całość zadłużenia. Ponadto organ podniósł, że dotychczasowe działania strony wskazują, że składane wnioski o ulgę mają jedynie na celu odłożenie w czasie wdrożenia postępowania egzekucyjnego, a z wnioskami występuje ona na pojedyncze okresy w celu uniknięcia egzekucji. W dniu 23 grudnia 2024 r. wnioskodawca złożył pismo, w którym wystąpił o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie wniosku z 11 października 2024 r. o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Dnia 30 grudnia 2024 r. ZUS przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w E. Z kolei 21 października 2024 r. strona złożyła wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, a 3 lutego 2025 r. ZUS wydał postanowienie odmawiające udzielenia tej ulgi. Zakład stwierdził, że w sytuacji wnioskodawcy nie znajduje znamion ubóstwa. W ocenie organu nie można uznać, że sytuacja ma charakter trwały i pogłębiający się. Zaznaczył, że składając wnioski o rozłożenie zadłużenia na raty poświadczył on, że będzie posiadał środki finansowe na ten cel. ZUS podkreślił, że każdy przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą bierze na siebie ryzyko związane z jej prowadzeniem i opłacalnością. Jeżeli pomimo trudności decyduje się na dalsze jej prowadzenie, nie opłacając przy tym obowiązkowych należności publicznoprawnych, to musi się liczyć, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały i będą przymusowo dochodzone. Rozpoznając wniosek organ uznał, że niski dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie jest przesłanką do umorzenia składek. Przepisy u.s.u.s. przewidują bowiem, że w sytuacjach kryzysowych i chwilowych problemach wynikających z jej prowadzenia można: zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej, wyrejestrować prowadzoną działalność gospodarczą czy złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności składki. Z kolei wnioskodawca jako osoba prowadząca działalności gospodarczą miał świadomość istnienia powyższych przepisów i pomimo problemów finansowych nie skorzystał z nich generując tym samym zadłużenie wobec ZUS. Organ stwierdził, że wnioskodawca ma 50 lat i do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało 15 lat aktywności zawodowej. Jest aktywnym przedsiębiorcą, czym potwierdził zdolność i chęć zarobkowania i dochód z tego tytułu może stanowić źródło spłaty zadłużenia w ZUS w postępowaniu egzekucyjnym lub w układzie ratalnym. Ponadto aktywnie poszukuje pracy na etacie w celu poprawy swojej sytuacji finansowej. Następnie organ podniósł, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z §3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. - klęska żywiołowa ani inne nadzwyczajne wydarzenie nie spowodowały konieczności likwidacji działalności, gdyż jest ona nadal prowadzona. Wnioskodawca przedłożył orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z 20 sierpnia 2024 r. wydane czasowo do dnia 31 sierpnia 2026 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O., a także oświadczył, że choruje na astmę oskrzelową, alergie, nadciśnienie tętnicze, insulinooporność, zapalenie błędnika. Nie udokumentował, że sprawuje opiekę nad chorym członkiem rodziny. Organ wywiódł, że nie neguje ww. problemów zdrowotnych i podchodzi do nich ze zrozumieniem, lecz w jego ocenie nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż nie pozbawiły strony możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Końcowo ZUS zaznaczył, że instytucja prawna umorzenia zaległości służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, chorobą czy innymi niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, tj. w sytuacjach, gdy status materialny zobowiązanych nie rokuje pozytywnie w kontekście spłaty ciążącego na nich zobowiązania bądź też gdy ewentualna próba ściągnięcia należności mogłaby w sposób negatywny odbić się na sytuacji osobistej zobowiązanych czy ich rodzin. Jeśli zatem nie istnieją szczególne przesłanki natychmiastowego umorzenia zaległości, tak jak w sytuacji faktycznej wnioskodawcy, trudno dopatrywać się przesłanek takiego umorzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, domagając się uchylenia decyzji ZUS z 12 lutego 2025 r. i 29 listopada 20023 r. zarzuciła naruszenie art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako: "k.p.a.", poprzez załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Skarżący zarzucił, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 §3 k.p.a. Podkreślił, że rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 §1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 §1 i §3 k.p.a., organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W skardze podniesiono, że organ nie poczynił prawidłowych ustaleń w zakresie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., w szczególności nie dokonał ustaleń co do przewidywanych, możliwych do wyegzekwowania kwot ani wiążących się z tym wydatków egzekucyjnych. Zdaniem skarżącego Zakład winien mieć też na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również, czy postępowanie to nie doprowadzi do ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego oraz jego rodziny. Nadto strona zauważyła, że ZUS w stosunku do pierwotnej decyzji z 29 listopada 2023 r. oraz z 24 lipca 2024 r. (UP- 534/2024) wskazał, że skarżący posiada następców prawnych czego nie zrobił wcześniej, a przy obecnej decyzji pominął informację o udzieleniu pomocy de minimis. Podniosła, że organ zarzuca, że w oświadczeniu nie przedstawiła kosztów zakupu żywności, odzieży, chemii gospodarczej etc., natomiast że w oświadczeniu wymaganym przez ZUS nie ma rubryki na wpisanie takich wydatków. Przy wydawaniu wcześniejszych decyzji czy postanowień organ nigdy nie upominał się o takie szczegółowe dane. Skarżący nadmienił, że gdyby w druku wymaganym przez ZUS pojawiłaby się taka rubryka, to na pewno wpisałby takie wydatki. W załączeniu skarżący przedstawił oświadczenie majątkowe za styczeń 2025 r. wraz z zapłaconymi rachunkami i paragonami. Zdaniem strony ZUS nie zastosował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/OI 331/24 oraz z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/OI 84/24, co powoduje, że nowa decyzja powinna zostać uchylona, a skarga uwzględniona w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 17 marca 2025 r. skarżący wskazał na niewystarczające uzasadnienie decyzji, a także brak zastosowania przez organ w sprawie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. - niewydanie orzeczenia reforamtoryjnego mimo spełnienia przesłanek, art. 8 k.p.a., art. 124 §1 i §2 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.". W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji należało orzec, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Odnosząc się do istoty sporu – kwestii zasadności stanowiska ZUS zajętego w obu instancjach w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek zauważyć na wstępie należy, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość umorzenia przez ZUS należności z tytułu składek w całości lub w części na zasadach określonych w tej ustawie oraz w rozporządzeniu z 31 lipca 2003 r. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.). Na podstawie art. 32 ww. aktu prawnego przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio również do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: (1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; (2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (...); (3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; (4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; (4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; (4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; (4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; (5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; (6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Natomiast wobec ustalenia braku przesłanki nieściągalności ZUS przeprowadza postępowanie w oparciu o przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z §3 ust. 1 powołanego już wcześniej rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w świetle których ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności: (1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; (2) w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; (3) w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jednocześnie wymaga zauważenia, że zarówno organ, jak i następnie sąd, orzekając w niniejszej sprawie, są związane oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku WSA w Olsztynie z 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 331/24 (uwzględniając też wyrok tut. sądu z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 84/24). Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (co nie miało miejsca w tej sprawie). To powoduje, że uwzględniając treść przywołanych orzeczeń spór na obecnym etapie koncentruje się na wystąpieniu przesłanki zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s oraz w §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Już bowiem w wyroku z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 84/24 sąd wyraźnie stwierdził, że Zakład prawidłowo ocenił brak spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4, 4a, 4b, 4c i 5 u.s.u.s oraz przesłanek zawartych w §3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Obowiązkiem organu było również przedłożenie stosownej dokumentacji oraz wyjaśnienie w uzasadnieniu, czy należności objęte wnioskiem są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu (dotyczy to okresu od stycznia 2015 r. do września 2016 r. jak stwierdził tut. sąd z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 84/24). Odnosząc się w pierwszej kolejności do tego, czy organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie wystąpiły zarówno przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. (całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne), jak i z §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. (ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych) – to w ocenie sądu organ prawidłowo przyjął, że nie było podstaw do umorzenia wnioskowanych należności (z uwagi na to, że nie wystąpiła żadna z ww. przesłanek). Na wstępie wymaga wskazania, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie co do zasady ma charakter uznaniowy. Taka forma działania administracji publicznej sprowadza się do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności (wyrok WSA w Olsztynie z 26 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 207/22 i przywołane tam orzecznictwo). Zaznaczyć jednak należy, że powyższe uwagi co do zasad kontroli sądowej decyzji o charakterze uznaniowym znajdują zastosowanie w sytuacji, gdy organ stwierdzi, że istnieją przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, a następnie, działając w ramach uznania administracyjnego, udzieli bądź odmówi udzielenia ulgi. Natomiast stwierdzenie przez organ braku przesłanek umorzenia należności z tytułu składek powoduje, że organ nie będzie dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany (wyrok NSA z 16 marca 2006 r., sygn. akt II FSK 493/05). Tym samym brak ziszczenia się przesłanek oznacza konieczność wydania decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Należy też pamiętać, że to na zobowiązanym/dłużniku ciąży obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1101/23). Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia (por. wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1513/16). Zauważyć, też należy, że choć fakt korzystania ze świadczeń pomocy społecznej nie jest warunkiem uznania, że dana osoba znajduje się w trudnej sytuacji bytowej, to jednakże uzasadnia to ocenę, o istniejących wątpliwościach co do rzetelności przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji materialnej (por. wyrok NSA z 6 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 952/22). Należy też zaznaczyć, że przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek jako należności publicznoprawnych w oparciu o przepisy rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. mają charakter wyjątkowy, a instytucja umorzenia winna być stosowana wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach (co zdaniem sądu nie miało miejsca w tej sprawie). Jeśli chodzi więc o wystąpienie przesłanki ujętej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. (to jak wskazał WSA w Olsztynie, w wyroku z 14 września 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 250/23) na gruncie art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. jednolicie przyjmuje się, że to zakład ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, a dokonując samodzielnej oceny winien mieć na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również, czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje trudności finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Mając to na względzie, zgodzić się należy z organem, że postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, a zostało ono na nowo podjęte w dniu 4 grudnia 2024 r. na wniosek wierzyciela gdyż Dyrektor Oddziału ZUS w E. prowadzi postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego w Banku A., Banku B. wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek (dopóki jest ono w toku nie można bowiem definitywnie stwierdzić jej bezskuteczności). Trzeba też pamiętać, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą i generuje z tego tytułu dochody (a ich wielkość może ulec zmianie, również na korzyść). Ponadto strona w Oświadczeniu z 12 stycznia 2025 r. nie ujęła w ogóle podstawowych wydatków obejmujących: zakup żywności, odzieży, środków higienicznych czy też transport, itp. Słusznie zatem ocenił organ, że przedstawiona sytuacja materialna jest niejednoznaczna i budzi uzasadnione wątpliwości. Wobec faktu, że wskazane wydatki miesięczne praktycznie pokrywają się z wysokością osiąganego dochodu (pozostaje do dyspozycji strony jedynie 14,00 zł), to rodzi się pytanie skąd strona posiada środki i jakiego są one rzędu, aby zaspokoić również i te potrzeby związane z egzystencją (strona bowiem nie udokumentowała, choć miała taki obowiązek skąd pochodzą środki finansowe na ich zaspokojenie). Wobec powyższego trudno przyjąć, że majątek zobowiązanego nie nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również, że postępowanie egzekucyjne spowoduje trudną finansowo i życiowo sytuację zobowiązanego. Skoro ponadto postępowanie egzekucyjne jest w toku, a organ je prowadzący podejmuje czynności egzekucyjne, jak w tej sprawie z rachunku bankowego w Banku A. oraz Banku B. (czyli istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej), a rzeczywista sytuacja materialna skarżącego budzi uzasadnione wątpliwości to trudno uznać, że spełniona została przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. (całkowita nieściągalność zadłużenia, o której mowa w ust. 2, która zachodzi, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne). Nie zachodzi zatem w tym przypadku sytuacja, w której organ prowadzi postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego w istocie nie ma szans na wyegzekwowanie dochodzonej należności. Dodatkowo w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Należy też podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania (por. wyrok NSA z 11 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 261/24). W kontekście zaistnienia (bądź nie) przedmiotowej przesłanki wskazać też należy (opierając się na materiał dowodowy dotyczącym sytuacji majątkowej skarżącego), że strona, m.in.: (-) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; (-) nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form wsparcia; (-) nie posiada zobowiązań finansowych wobec innych wierzycieli; (-) stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 1.676,00 zł; (-) prowadzi nadal działalność gospodarczą, z tytułu której generuje wyłącznie dochód w wysokości: za 2022 r. – 13.972,25 zł, za 2023 r. 29.978,59 zł, za 2024 r. – 20.283,27 zł.; (-) ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: czynsz - 486,00 zł, opłaty eksploatacyjne - 90,00 zł, wynajem mieszkania – 1.000,00 zł, koszty leczenia w kwocie 100,00 zł, co daje 1676,00 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe, wypełniona została zatem (wbrew twierdzeniu skargi) dyspozycja tut. sądu zawarta w wyroku z 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 331/24) odnośnie braku zaistnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.p.e.a. Jeśli natomiast chodzi o brak wystąpienia przesłanki zawartej w §3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. to również i w tym przypadku należy uznać, że organ wypełnił dyspozycję zawartą w wyroku z 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 331/24. Należy w tym miejscu zauważyć (odwołując się do wyroku WSA w Opolu, z 16 października 2024 r., sygn. akt I SA/Op 502/24), że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów, nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS (co w tej sprawie zdaniem sądu nie wystąpiło). Ponadto przy ocenie spełnienia przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości, organ powinien brać pod uwagę także, czy istnieją po stronie osoby składającej wniosek okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej. W związku z tym trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę należności składkowych, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Uwzględniając powyższe, za prawidłowością przyjętego przez organ stanowiska, przemawiają następujące okoliczności sprawy: - strona w Oświadczeniu z 12 stycznia 2025 r. podała, m.in., że: (-) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; (-) nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form wsparcia; (-) nie posiada zobowiązań finansowych wobec innych wierzycieli; (-) stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 1.676,00 zł; (-) prowadzi nadal działalność gospodarczą, z tytułu której generuje wyłącznie dochód w wysokości: za 2022 r. – 13.972,25 zł, za 2023 r. 29.978,59 zł, za 2024 r. – 20.283,27 zł.; (-) ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: czynsz - 486,00 zł, opłaty eksploatacyjne - 90,00 zł, wynajem mieszkania – 1.000,00 zł, koszty leczenia w kwocie 100,00 zł, co daje 1.676,00 zł miesięcznie. Jednocześnie skarżący ww. Oświadczeniu nie ujął w ogóle podstawowych wydatków obejmujących: zakup żywności, odzieży, środków higienicznych, czy też transport, itp. Przedstawiona sytuacja materialna jest zatem niejednoznaczna i budzi uzasadnione wątpliwości (jak słusznie podniósł Zakład). Wobec faktu, że wskazane wydatki miesięczne praktycznie pokrywają się z wysokością osiąganego dochodu (pozostaje do dyspozycji strony jedynie 14,00 zł) to rodzi się pytanie skąd strona posiada środki i jakiego są one rzędu, aby zaspokoić również i te potrzeby związane z egzystencją (strona bowiem tego nie udokumentowała, choć miała taki obowiązek). Powyższe też pokazuje, że skarżący nie wykazał konieczności wsparcia ze strony pomocy społecznej, co byłoby formalnym potwierdzeniem jego trudnej sytuacji finansowej. Nie wykazał też, że korzysta z pomocy innych osób, np. rodziny; - organy wykazały, że strona nadal prowadzi działalność gospodarczą generującą dochód. Jak słusznie zauważył ZUS, specyfika działalności gospodarczej charakteryzuje się tym, że dochody uzyskiwane z tego tytułu są zmienne (mogą się poprawić) i uzależnione od sytuacji panującej w gospodarce. Ponadto strona jest w wieku (50 lat), który pozwala jeszcze przez długi okres czasu być czynnym uczestnikiem rynku pracy i mieć możliwość zarabiania. Co istotne, nie wykluczają tego wskazane przez stronę choroby, gdyż nie przedłożyła ona żadnego dokumentu, że nie może z uwagi na daną jednostkę chorobową świadczyć pracy. Ponadto stan faktyczny pokazuje, że pomimo tych chorób strona prowadzi działalność gospodarczą, czyli jest czynnym uczestnikiem na rynku pracy a te choroby nie uniemożliwiają jej wykonywania tej działalności; - jak zauważył WSA w Łodzi w wyroku z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 281/23, punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Jak wskazał w tym kontekście ZUS minimum socjalne dla 1 - osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1.849,98 zł., natomiast minimum egzystencji wynosi 901,04 zł. O ile więc osiągany przez stronę dochód jest wyższy od minimum egzystencji, ale niższy o minimum socjalnego to nie można nie uwzględniać tego, że strona w przywołanym już oświadczeniu wyraźnie wskazała, że nie korzysta z pomocy społecznej ani pomocy innych osób. Ponadto nie ujęła w tym oświadczeniu podstawowych wydatków obejmujących: zakup żywności, odzieży, środków higienicznych czy też transport, co wskazuje (jak słusznie zauważył Zakład), że przedstawiona sytuacja materialna jest niejednoznaczna i budzi uzasadnione wątpliwości, czy jest to rzeczywisty dochód skarżącego. A to na nim a nie na organie spoczywał obowiązek wykazania swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby wystąpienie przesłanki wynikającej z rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Słusznie też uznał organ, że pomimo osiąganych, jak twierdzi strona niskich dochodów, braku osiągania dochodu z innych źródeł i podnoszonej trudnej sytuacji materialnej nie korzysta ona z pomocy społecznej, nie wykazała też z jakich źródeł pokrywa wydatki na zakup żywności, odzieży, środków higienicznych czy też transport i że uzyskane dochody wystarczają na zaspokojenie podstawowych jej potrzeb życiowych. I choć, jak słusznie podniósł organ korzystanie z form wsparcia, jakie oferuje pomoc społeczna nie jest obowiązkowe, to jednak stanowi dodatkowe potwierdzenie, że wnioskodawca znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ jego dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym już wyroku z 6 lipca 2022 r. sygn. akt I GSK 952/22, fakt korzystania ze świadczeń pomocy nie jest warunkiem uznania, że dana osoba znajduje się w trudnej sytuacji bytowej, jednakże uzasadnia to ocenę, o istniejących wątpliwościach co do rzetelności przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji materialnej. Należy też raz jeszcze podkreślić, że ciężar wykazania istotnych okoliczności pozwalających na ocenę zaistnienia którejś z przesłanek z §3 ww. rozporządzenia spoczywa na osobie, która ubiega się umorzenie należności z tytułu składek. Brak natomiast pełnej informacji na temat źródeł i wysokości osiąganych dochodów, ponoszonych wydatków na utrzymanie uniemożliwia przeprowadzenie rzetelnej analizy i stwierdzenie występowania bądź nie okoliczności określonych w rozporządzeniu (negatywne tego konsekwencje obciążają jednakże stronę); - ZUS wskazał, że w dniu 11 października 2024 r. skarżący złożył wniosek o układ ratalny w odniesieniu do nieopłaconych składek za okres od lutego 2023 r. do sierpnia 2023 r. i od września 2023 r. do sierpnia 2024 r., wskazując jednocześnie, że na dzień złożenia ww. wniosku strona posiada łączne zadłużenie w kwocie 138.586,85 zł, zaś koszty egzekucyjne to kwota 6.543,28 zł oraz że nie opłaciła bieżącej składki za wrzesień 2024 r. Powyższe pokazuje z jednej strony, że strona wnioskując o układ ratalny posiada stosowne środki finansowe w przypadku jego akceptacji przez organ (inaczej wniosek ten byłby nieracjonalny). Taki wniosek o układ ratalny dotyczył również kosztów egzekucyjnych, co również wskazuje na to, że pomimo złej sytuacji finansowej (o czym strona próbuje przekonać) posiada ona wystarczające środki, pozwalające na realizację również i tego układu. Ponadto wspiera to argumentację organu (wraz ze wspomnianym już brakiem ujęcia w oświadczeniu z 12 stycznia 2025 r. podstawowych wydatków obejmujących: zakup żywności, odzieży, środków higienicznych, czy też transport, itp.) odnośnie uzasadnionych wątpliwości co do rzetelności przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji materialnej; - sąd zwrócił uwagę na to, że skarżący nie tylko zalega z płatnościami z tytułu składek od wielu lat, ale generuje te zaległości również na bieżąco; - słusznie Zakład zauważył, że przedsiębiorca musi zawsze wkalkulowywać w prowadzoną działalność, np. brak płynności finansowej (jest to ryzyko obejmujące taką działalność, które bierze na siebie sam przedsiębiorca). Takie trudności nie mogą jednakże stanowić automatycznie podstawy do umorzenia zaległych składek. A jeżeli pomimo takich trudności decyduje się na kontynuację takiej działalności, nie opłacając przy tym obowiązkowych należności publicznoprawnych, to musi się liczyć, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały i będą przymusowo dochodzone. Ponadto przepisu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują, że w sytuacjach kryzysowych i chwilowych problemach wynikających z jej prowadzenia można: (-) zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej, (-) wyrejestrować prowadzoną działalność gospodarczą, (-) złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności składki. Tymczasem strona, pomimo długotrwałego generowania swojego zadłużenia nie próbowała nawet z ww. możliwości skorzystać (ograniczając tym samym generowanie tego zadłużenia); - mając na uwadze wiek strony (50 lat - do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało jej 15 lat aktywności zawodowej) oraz to, że wskazywane przez nią jednostki chorobowe nie wykluczają możliwości świadczenia pracy (strona bowiem takiego wykluczenia nie wykazała) i potencjalnych możliwości zarobkowych, co również przekłada się na potencjalne możliwości egzekucyjne (co wyklucza także wystąpienie, opisanej już wcześniej przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.), fakt poszukiwania pracy na etacie (o czym wspomina sam skarżący), kontynuowanie działalności gospodarczej – może skutkować poprawą sytuacji finansowej i stanowić potencjalne źródło spłaty zadłużenia w postępowaniu egzekucyjnym. Uwzględniając dotychczasowe rozważania słusznie przyjął organ, że opisana w §3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. przesłanka oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację wnioskodawcy, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny - w tej sprawie nie wystąpiła. Przesłanka ta nie odnosi się także do subiektywnego odczucia skarżącego o dolegliwości z powodu konieczności spłaty zaległych należności (szczególnie, że istnieją potencjalne możliwości poprawy jego sytuacji majątkowej). Ponadto strona nie wykazała, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości (a to na niej spoczywał ten obowiązek), że trudna sytuacja materialna uniemożliwia jej spłatę długów i ma ona charakter trwały. Skarżący jako inicjator postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją powinien zatem wykazać, że opłacenie składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, wystąpiły nadzwyczajne zdarzenia (a tego zdaniem sądu strona nie zrobiła) lub też z uwagi na przewlekłą chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (co w tej sprawie nie wystąpiło). Sytuacja skarżącego nie potwierdza także znamion ubóstwa. Trudno też uznać, że ma ona ma charakter trwały i pogłębiający się. Organ dokonał też stosownej analizy sytuacji materialnej skarżącego, m. in. mając na uwadze jego wiek, sytuację zdrowotną, wysokość osiąganych dochodów z działalności gospodarczej, potencjalne możliwości zarobkowania, wziął pod uwagę minimum socjalnego i minimum egzystencji, czy też fakt, że strona nie korzysta z pomocy społecznej i nie ma innych zaległości finansowych. Słusznie zatem przyjęto, że udzielenie przedmiotowej ulgi (umorzenie zaległości z tytułu składek), nie może stanowić jedynie sposobu na rozwiązywanie problemów finansowych (co istotne generowanych od wielu lat i na bieżąco, pomimo możliwości ich ograniczenia, którą daje ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego) co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Podstawą jest zatem, mając na uwadze (względy społeczne i możliwość faworyzowania strony względem innych płatników) realizowanie zobowiązań publicznoprawnych, a płatnik nie był pochopnie z tej realizacji zwalniany (por. wyrok NSA z 21 marca 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 577/00). Tut. sąd podziela nadto pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt I GSK 874/21 (wraz z przywołanym tam orzecznictwem), z którego wynika, że nie dopuszczalna jest interpretacja art. 28 ust. 3a i §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego prowadząca do przyjęcia, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności (co wystąpiło w tej sprawie), może uniknąć spłaty zaległości z tego tylko powodu, że powołał się na niewysokie dochody i związaną z tym dysproporcję między tymi dochodami a zaległościami (mając w szczególności na uwadze opisane wcześnie okoliczności). W opisanych okolicznościach należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że przedstawiona sytuacja materialna budzi uzasadnione wątpliwości, skoro wydatki wskazane w oświadczeniu nie uwzględniają (zakupu żywności, odzieży, środków higienicznych, czy też transport, itp.), skarżący wystąpił o układ ratalny zarówno w zakresie części zaległych składek, jak i kosztów egzekucyjnych (co przecież łączy się z jego wykonaniem, a na to potrzebne są środki finansowe), prowadzi nadal działalność gospodarczą (z której dochody mogą potencjalnie wzrosnąć), nie podjął w przeszłości próby ograniczenia generowania zadłużenia, które umożliwia ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych czy w końcu, że nie korzysta z pomocy społecznej oraz osób trzecich. Nie można też poczytywać osoby, prowadzącej przecież aktywnie działalność gospodarczą (w okolicznościach opisanych wcześniej), która nie dysponuje środkami na wykonanie zobowiązań publicznoprawnych (jak próbuje przekonać), za spełniającą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Jest to zdaniem sądu, bowiem nieuprawnione uprzywilejowanie podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, ale też innych płatników, którzy wykonują swoje zobowiązania terminowo, nie generując tym samym zadłużenia. Na uwzględnienie zatem nie zasługiwały podnoszone w skardze, jak i piśmie procesowym z 17 marca 2025 r. zarzuty naruszenia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz §3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia podnoszonych ww. pismach procesowych zarzutów naruszenia przepisów postepowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §1 i 3, art. 124 §1 i 2, art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W zakresie badania przedmiotowych przesłanek organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia (wbrew upatrywaniu skarżącego). Dokonana nadto ocena tego materiału dowodowego była logiczna oraz zgodna z przepisami prawa i doświadczenia życiowego. Wywiedzione przez organ wnioski wynikały z analizy całokształtu zgormadzonych dowodów we wzajemnym powiązaniu i były zgodne z ich treścią. Wszystko to znalazło swój wyraz w treści zaskarżonej decyzji. To natomiast, że strona nie zgadza się z przyjętym rozstrzygnięciem nie oznacza jeszcze, że zostało ono dokonane z naruszeniem ww. przepisów prawa. Ponadto Zakład w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny) a swoją ocenę oparł na przekonywających podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stronie zapewniono też czynny udział w postępowaniu (na każdym jego etapie). To zaś powoduje, że bezpodstawne jest twierdzenie, że organ działał wbrew zasadzie zaufania do władzy publicznej. Niezrozumiały jest też (mając na względzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz ocenę zawartą w treści uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) zarzut skarżącego co do naruszenia zasady praworządności i dążenia do prawdy obiektywnej przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Nie było również podstaw (jak chciała tego strona) do zastosowania przez ZUS art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. Przepis ten ma bowiem zastosowanie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle (co w tej sprawie nie miało miejsca), to wówczas - stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - należy w postępowaniu odwoławczym uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji. Należy przy tym zauważyć, że wskazane na wstępie zarzuty mają jedynie ogólnikowe uzasadnienie, a nie jest rolą sądu doszukiwanie się motywów i uzasadnienia stawianych w skardze, czy też piśmie procesowym zarzutów. Jednocześnie niezrozumiały jest zarzut (ujęty w piśmie procesowym z 17 marca 2025 r.), tj. naruszenia art. 124 §1 i 2 k.p.a., który dotyczy postanowień, a w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja ZUS. W ocenie sądu organ wypełnił również dyspozycję sądu (zawartą w dwóch poprzednich wyrokach) odnośnie tego, czy nie doszło w przedmiotowej sprawie do przedawnienia zaległości (mając na uwadze zakres tam wskazany). Wskazać bowiem należy (uwzględniając treść przepisów, tj. art. 24 ust. 4, art. 25 ust. 5b, art. 25 ust. 5f u.s.u.s.), że należności były i są przedmiotem (zdarzeń powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia – patrz. tabela zawarta w decyzji I instancji) czy to: wszczętego i prowadzonego do nadal postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych i wystawionych upomnień oraz układu ratalnego; (-) wszczętego postępowania egzekucyjnego trwającego do nadal na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie decyzji oraz układu ratalnego; (-) wszczętego postępowania egzekucyjnego trwającego do nadal na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie decyzji, odwołanie od niej, oddalenie odwołania - prawomocny wyrok sądu oraz układu ratalnego; (-) wszczęcia postępowania prowadzonego do decyzji, odwołania od niej i oddalenia odwołania – prawomocne postanowienie sądu oraz układu ratalnego (tabela wskazująca szczegółowo czynności zawieszające bieg terminu przedawnienia zawarta w decyzji I instancyjnej). W ocenie sądu organ dokonał analizy kwestii przedawnienia i słusznie przyjął, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Uwzględniając dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zarzuty podniesione w skardze w żaden sposób nie wpływają na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stanowią natomiast niczym nie popartą polemikę, pozostającą bez istotnego znaczenia dla sprawy. Nie zmieniają tej argumentacji przedłożony wraz ze skargą kserokopie dokumentów (bez wskazania trybu ich złożenia). Należy też pamiętać, że strona miała możliwość ich składania (i powinna to uczynić) w trakcie toczącego się postępowania przed organami ZUS. Sąd bowiem nie zastępuję organów w rozpatrywaniu i rozstrzyganiu danej sprawy, a jedynie kontroluje podjęte rozstrzygnięcie (będące przedmiotem skargi) w zakresie jego zgodności z prawem. Sąd, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.