I SA/Ol 138/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.), Sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Marika Brzozowiec, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r., sprawy ze skargi A.P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie rolników oddala skargę Decyzją z dnia 19 stycznia 2009r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po ponownym rozpoznaniu wniosku A. P., utrzymał w mocy decyzję z dnia 24 listopada 2008r., Nr "[...]" o odmowie umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kw. 1999 r. do II kw. 2004 r. w kwocie 4.800,00 zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że z uwagi na posiadane gospodarstwo rolne o powierzchni 23,65 ha fizycznych a 18,47 ha przeliczeniowych A. P. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 17.10.1994r. do 30.06.2004r., przy czym od 21.08.1997r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników przy jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej. W dniu "[...]".04.2004r. został zatrzymany i osadzony w Areszcie Śledczym w związku z czym Placówka Terenowa KRUS w S. decyzją z dnia 18.10.2004r. wyłączyła go z ubezpieczenia społecznego rolników od 01.07.2004r. Podkreślił, że na przestrzeni wielu lat wnioskodawca pomimo przesyłanych przez organ ubezpieczeniowy informacji o zadłużeniu, nie podejmował żadnych działań w kierunku jego spłaty. Z uwagi na brak regulowania zadłużenia dokonano zabezpieczenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od l kw. 1998r. do l kw. 2000r. Na wniosek KRUS Sąd Rejonowy "[...]" Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 28.02.2000r. wpisał w dział IV Księgi Wieczystej nr "[...]" hipotekę przymusową na kwotę 1.442,10 zł. Prezes KRUS wskazał, że decyzją z dnia 1O.06.2003r. znak: "[...]" PT KRUS w S. rozłożyła zadłużenie w kwocie 7.021,20 zł na 47 rat po około 150,00zł miesięcznie. Raty nie były spłacane, zatem decyzją z dnia 1.10.2003r. układ ratalny został zerwany. Na kolejny wniosek z dnia 20.09.2004r. Dyrektor OR KRUS w O. warunkowo umorzył odsetki od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 kw. 1998r. do 2 kw. 2004r. w kwocie 3.916,30 zł po spłacie należności głównej w układzie ratalnym a decyzją z dnia 24.11.2004r. Kierownik PT KRUS w S. rozłożył wnioskodawcy należność główną za okres od l kw. 1998r. do II kw. 2004r. w kwocie 4.796,72 zł na 46 rat po 104, 10zł miesięcznie. W dniu 18.10.2007r. z uwagi na nie opłacenie czterech kolejnych rat oraz nie złożenia przez stronę wniosku o zmianę warunków spłaty PT KRUS w S. wydała decyzję o wygaśnięciu decyzji z dnia 24.11.2004r. o rozłożeniu na raty w części dotyczącej nieopłaconej należności. Dla zabezpieczenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kw. 1999r. do II kw. 2004r. Sąd Rejonowy "[...]" Wydział Ksiąg Wieczystych w S. na wniosek KRUS w dniu 23.09.2008r. dokonał wpisu w dział IV księgi wieczystej nieruchomości Nr KW "[...]" stanowiącej własność wnioskodawcy hipoteki przymusowej w kwocie 6.625,62 zł A. P. w dniu 21.10.2008r. złożył kolejne podanie o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od l kw. 1999r. do II kw. 2004r., których kwota na dzień wpływu wniosku wyniosła 4,800,00zł. W dniu 04.11.2008r. do PT KRUS w S. wpłynęło pismo matki wnioskodawcy informujące, że zobowiązany przebywa w Zakładzie Karnym i nie prowadzi gospodarstwa. Do pisma załączono kserokopię pisma z Urzędu Gminy w D. dotyczące stanu zadłużenia na dzień 24.09.2008r. z tytułu zobowiązań podatkowych oraz kserokopie dokumentacji świadczącej o prowadzeniu egzekucji w stosunku do tych należności oraz należności alimentacyjnych. Zdaniem Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przedstawione okoliczności sprawy tj. niewywiązanie się z uprzednio zawartego układu ratalnego a także zabezpieczenie należności poprzez obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową uzasadnia odmowę umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Na powyższą ocenę nie mogą mieć wpływu argumenty podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy tj. brak wiedzy o niezrealizowaniu układu ratalnego a także bardzo niskie wynagrodzenie za pracę świadczoną w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Organ wyjaśnił, że wobec nie podania przez wnioskodawcę w 2004 roku innego adresu do korespondencji niż stałe miejsce zamieszkania, wszelkie pisma kierowane były na stały adres i były odbierane przez domowników. Wskazał, że wysłana w dniu 06.08.2008r. decyzja poprzedzająca wpis hipoteki przymusowej została odebrana przez matkę wnioskodawcy - H. P. w dniu 13.08.2008r. Organ uznał, że Placówka Terenowa KRUS w S. wysyłając korespondencję adresowaną do strony działała zgodnie z przepisami k.p.a. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. P. wniósł o umorzenie odsetek od zaległych składek. Podniósł, że odsetki narosły w większości w okresie jego pobytu w AŚ i ZK. Wskazał, że w AŚ nie mógł pracować, natomiast obecnie pracuje w ZK i spłaca zadłużenie alimentacyjne. Stwierdził, że wniósł o umorzenie odsetek, gdyż jego rodzina zobowiązała się spłacić zadłużenie "bieżące". W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym (bez daty), które wpłynęło do Sądu w dniu 10.04.2009r. skarżący złożył oświadczenie, iż w dniu 2.04.2009r. została spłacona należność główna, na dowód czego przedstawił - potwierdzenie dokonania przelewu na kwotę 4.100 zł na konto KRUS PT w S. Podał ponadto, że spłacił też zadłużenie z tytułu podatku gruntowego. Aktualnie spłaca zadłużenie alimentacyjne. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie spłacić odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z żądaniem skargi należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zasady i tryb tej kontroli reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Zgodnie z przepisami powołanej ustawy sąd administracyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sprawy merytorycznie, tj. w sposób załatwiający sprawę administracyjną co do jej istoty, albowiem o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji. Natomiast rozpoznając skargę na decyzję organu administracji publicznej Sąd może uchylić decyzję gdy stwierdzi, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd dokonuje oceny decyzji na podstawie akt sprawy i według stanu faktycznego oraz prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Stąd skierowany do Sądu wniosek o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne nie mógł być uwzględniony. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 41 a ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Wskazać należy, iż z użytego w art. 41 a ust 1 pkt 1 ustawy sformułowania "może umorzyć" - wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Wobec powyższego Sąd może jedynie badać czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy, po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego Musi być wynikiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, przy jednoczesnym zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz spełnieniu przez decyzję wymogów określonych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W ocenie Sądu działający z upoważnienia Prezesa KRUS Dyrektor OR KRUS dostatecznie wyjaśnił okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy. Organ w celu ustalenia czy zostały spełnione przesłanki do zastosowania żądanej ulgi podjął stosowne działania, m.in. wizytację gospodarstwa wnioskodawcy, która nie z winy organu nie powiodła się, nadto wezwał do dostarczenia wszelkich dokumentów potwierdzających zdarzenia losowe mające wpływ na obniżenie możliwości płatniczych gospodarstwa. Rozpatrując wniosek organ odniósł się do sytuacji materialnej wnioskodawcy przedstawionej zarówno we wniosku jak też ustalonej na podstawie pisemnej informacji dostarczonej przez matkę skarżącego. Dokonując analizy stanu majątkowego uznał, że uzyskiwane przez skarżącego dochody nie pozwalają mu na spłacenie zadłużenia niemniej wziął pod uwagę fakt zabezpieczenia należności z tytułu składek na nieruchomościach będących własnością skarżącego. Aczkolwiek można mieć zastrzeżenia co do jasności argumentacji Organu zawartej w uzasadnieniu decyzji to w świetle materiału dowodowego sprawy ocena, że przedstawiona sytuacja osobista, rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia umorzenia odsetek od zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie jest dowolna. Nie bez znaczenia dla zaaprobowania stanowiska Prezesa KRUS pozostaje wskazana w decyzji okoliczność, że skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 23,65 ha, które aktualnie jest prowadzone przez członka rodziny – brata i że dokonano zabezpieczenia wierzytelności poprzez obciążenie hipotekami przymusowymi nieruchomości objętych księgami wieczystymi: nr "[...]" i nr "[...]". W świetle art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes KRUS przy ocenie możliwości umorzenia należności powinien brać pod uwagę ważny interes zobowiązanego tj. przede wszystkim możliwości płatnicze wnioskodawcy ale także stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Skoro zatem istniała możliwość zabezpieczenia wierzytelności KRUS na majątku zobowiązanego, to w ocenie Sądu Organ zasadnie uznał, że brak jest podstaw do umorzenia kwoty 4.800 zł. Bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozostaje fakt, który zaistniał w toku postępowania sądowego tj. zapłata należności głównej w kwocie 4.100 zł. Jest to nowa okoliczność, nieistniejąca w momencie podejmowania decyzji. Jak już wyżej wskazano Sąd rozpoznając skargę ograniczony jest do kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, a zatem do kontroli czy w ustalonym stanie faktycznym, istniejącym na dzień wydania aktu organ właściwie zastosował normy prawne. Nowa okoliczność tj. zapłata należności głównej może być podstawą do złożenia do Prezesa KRUS kolejnego wniosku o umorzenie odsetek. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.