I SA/Ol 139/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie przekazania pisma zgodnie z właściwością rzeczową postanawia : 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym - zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. odmówić ustanowienia doradcy podatkowego Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010r. (doręczonym w dniu 12.04.2010r.) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił B. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Pismem z dnia 12,04.2010r. pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc. Powyższe oznacza, że Sąd jest zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie bada natomiast czy postanowienie Referendarza narusza prawo. Nie jest więc zobowiązany do odniesienia się do spersonalizowanej krytyki pod adresem tego postanowienia jak też polemiki ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącej, zawartym w sprzeciwie. Rozpoznając wniosek z dnia 22 marca 2010r. o przyznanie prawa pomocy tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Uregulowana przepisami Oddziału 2, Rozdziału 3, Działu V p.p.s.a. instytucja prawa pomocy stanowi realizację jednego z podstawowych standardów państwa prawnego jakim jest prawo do sądu. W myśl art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przysługuje - co do zasady - osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z literalnego brzmienia przepisów dotyczących prawa pomocy wynika, że należy brać pod uwagę sytuację majątkową strony. W ocenie Sądu nie wyklucza to jednak dokonywania oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przy zastosowaniu wykładni systemowej ustawy o postępowania przed sądami administracyjnymi regulującej tryb postępowania przez sądem. O ile bowiem zwolnienie od kosztów sądowych oznacza rezygnację przez państwo z należnej daniny publicznej do przyznanie profesjonalnego pełnomocnika – jest wydatkowaniem dodatkowych kwot z budżetu państwa na koszty procesu, które w myśl art. 199 p.p.s.a. powinna ponieść strona postępowania. Zdaniem Sądu zapewnienie dostępu do sądu nie oznacza zagwarantowania stronie w każdym wypadku, gdy tego zażąda bezwarunkowego prawa uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów. Do sądu należy ocena, czy wykazana przez stronę sytuacja majątkowa, rodzinna i osobista stanowi wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym także w kontekście rodzaju sprawy i treści skargi (co można wywieść z art. 247 p.p.s.a.). Przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa, rodzinna i osobista skarżącej jest trudna. Z podanych informacji i załączonych dokumentów wynika, że jest osobą samotnie wychowującą dwie małoletnie córki. Uzyskiwała dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 950 zł, obecnie są one wyższe. Z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej otrzymuje zaliczki alimentacyjne. Nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności. Korzysta z pomocy społecznej tj. otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 580 zł, dodatek mieszkaniowy – 182,13 zł W/g oświadczenia – średni dochód gospodarstwa rodzinnego wynosi 2.840,49 zł, co daje 946,83 zł na osobę (a nie jak podano w oświadczeniu 717,62 zł). Skarżąca podała, że miesięcznie ponosi wydatki na : energię elektryczną – 108,16 zł, gaz – 511,54 zł, za TV i internet – 148,90 zł; czynsz – około 300 zł. Z tytułu opłat za gaz posiada zaległości 1.606,54 zł . Zalega także z płatnościami za TV i internet na kwotę 429,82 zł. W stosunku do wynagrodzenia za pracę, które aktualnie wynosi brutto 1,660 zł, prowadzona jest egzekucja przez Komornika Sądowego odnośnie wierzytelności Telefonii Dialog S.A. na kwotę ponad 2.000 zł. Nie była natomiast w stanie podać kosztów wyżywienia, wydatków na ochronę zdrowia, stwierdzając, że jej dochody nie wystarczają na pokrycie wszystkich potrzeb - stąd zadłużenia, które są egzekwowane bądź spłacane w ratach. Mając na uwadze powyższe można powiedzieć, że potrzeby bytowe skarżącej i jej córek pokrywane są częściowo ze środków publicznych. Uzasadnia to przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Natomiast ustanowienie doradcy podatkowego, którego koszty uczestnictwa w sprawie w imieniu skarżącej miałby ponieść budżet państwa, nie mieści się w pojęciu "niezbędnych kosztów postępowania", w szczególności w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji. Sąd ten rozstrzyga bowiem na podstawie akt, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną. Jeżeli skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika (swojego brata) uważa, ze doradca podatkowy lepiej by ją reprezentował w nieskomplikowanej sprawie to jej sytuacja majątkowa, aczkolwiek trudna umożliwia, w ocenie Sądu, poniesie kosztów pomocy prawnej. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.