I SA/Ol 146/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant referent stażysta Milena Małyszko, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia 16 grudnia 2013r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie jako "ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 6 sierpnia 2013r. w sprawie odmowy przyznania L. R. (dalej jako "strona", "skarżący") płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012r. Z akt sprawy wynika, że we wniosku o przyznanie płatności na 2012r., złożonym w dniu 30 marca 2012r., strona zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej działki rolne o powierzchni 11,76 ha, położone na działkach ewidencyjnych nr "[...]", obręb J. W dniu 12 kwietnia 2012r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pełnomocnictwo udzielone stronie do reprezentowania J. R. w postępowaniach toczących się w ARiMR. W tym samym dniu strona złożyła zmianę we wniosku o wpis do ewidencji producentów J. R., poprzez wskazanie danych osobowych i adresu pełnomocnika. W dniu 2 maja 2012r. pracownicy Biura Powiatowego ARiMR sporządzili notatkę służbową z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej ze stroną, w związku z brakiem numeru w ewidencji producentów w złożonym wniosku o płatności. Podczas rozmowy strona poinformowała, że nie będzie składała wniosku o nadanie numeru producenta, gdyż wniosek o przyznanie płatność został błędnie złożony i drugi wniosek został złożony na brata. Decyzją z dnia 8 maja 2013r. organ I instancji, działając na podstawie art.7 ust.1, art.19 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r., nr. 170, poz.1051 ze zm.), dalej jako "ustawa z 26 stycznia 2007r. o płatnościach" oraz art.11 ust.3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r. nr 10, poz.76 ze zm.), odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej z uwagi na fakt, że nie posiada ona numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Decyzją z dnia 19 lipca 2013r. organ odwoławczy, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazał na konieczność zbadania okoliczności nie wpisania strony do ewidencji producentów i nie nadania jej numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz ustosunkowania się przez organ I instancji do zarzutów odwołania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji, decyzją z dnia 6 sierpnia 2013r., odmówił przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej na 2012r. z uwagi na nie posiadanie numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ stwierdził, że strona nie rozróżnia, że uczestniczyła w dwóch różnych postępowaniach: w jednym jako strona (wniosek o przyznanie płatności), w drugim jako pełnomocnik brata J. R. (zmiana wniosku o wpis do ewidencji producentów). Organ zaznaczył, że J. R. nie złożył wniosku o przyznanie płatności na 2012r. Zdaniem organu, strona podczas składania wniosku o przyznanie płatności, miała pełną świadomość, że składane przez nią dokumenty nie są kompletne, gdyż została poinformowana o braku numeru identyfikacyjnego producenta, co sama wskazała w odwołaniu. Dodatkowo o braku wpisu do ewidencji producentów strona została poinformowana przez pracownika organu podczas rozmowy telefonicznej w dniu 2 maja 2012r. Organ uznał także, że nie złożenie przez stronę wniosku o wpis do ewidencji producentów jest przejawem niedbalstwa. Strona nie dołożyła należytej staranności jakiej można domagać się od osoby właściwie dbającej o swoje interesy. W odwołaniu od opisanej decyzji strona wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła, że organ I instancji nie wyjaśnił stanu faktycznego, a w szczególności, czy pracownicy organu w odpowiedni sposób poinformowali stronę, że warunkiem koniecznym do przyznania płatności jest posiadanie wpisu do ewidencji producentów oraz, czy wystarczającym dla uznania za wpisaną do ewidencji jest ustanowienie jej pełnomocnikiem osoby już wpisanej do ewidencji, a będącej tak jak i ona współposiadaczem nieruchomości. Podniosła, że ustanowienie jej pełnomocnikiem J. R. nastąpiło tylko i wyłącznie na skutek błędnej informacji pracowników przyjmujących wniosek o płatności i wniosek o dokonanie zmian w ewidencji producentów. Gdyby stronie została udzielona prawidłowa informacja, złożyłaby wniosek o wpisanie do ewidencji producentów, a nie o wpisanie jako pełnomocnika J. R. W uzupełnieniu odwołania strona podkreśliła, że organ nie wyjaśnił kwestii, czy działała jako pełnomocnik brata, czy też we własnym imieniu. W motywach zaskarżonej decyzji, organ II instancji wskazał, że w dniu 9 stycznia 2013r. strona złożyła zmianę we wniosku o wpis do ewidencji producentów J. R., w ten sposób, że ww. nie jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Dyrektor Oddziału ARiMR zaznaczył, że warunki przyznania jednolitej płatności obszarowej na 2012r. określone zostały w art.7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Płatność ta przysługuje rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ wskazał, że J. R. i L. R. byli współposiadaczami gospodarstwa rolnego. J.R. składał wnioski o przyznanie płatności obszarowych (ostatni raz w 2007r.) na działki ewidencyjne, które deklarowała do płatności w 2012r. strona. Zgodnie z art.12 ust.4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w przypadku podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu ze współposiadaczy, co do którego współposiadacz wyraził pisemną zgodę. Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 2004r. we wniosku o wpis do ewidencji producentów J. R., L. R. jako współposiadacz, wyraził zgodę na wpis do ewidencji producentów. Organ nadmienił, że po rozpatrzeniu wniosku strony o wpis do ewidencji producentów, organ I instancji odmówił wpisu do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego. Decyzja ta stała się ostateczna. Zaznaczył nadto, że strona, podpisując wniosek z dnia 29 marca 2012r. oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności objętych tym wnioskiem. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję L.R. wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący stwierdził, że wnioskującym o przyznanie płatności był jako pełnomocnik J. R. Organy nie wyjaśniły kwestii kto jest osobą wnioskującą o przyznanie płatności. Wszelkie dokumenty związane z ustanowieniem skarżącego pełnomocnikiem oraz dotyczące nadania numeru ewidencyjnego J. R. znajdowały się w organie. Organ powinien żądać od strony postępowania wskazania osoby występującej z wnioskiem o przyznanie płatności. Nie uczynił tego, czym naruszył art.7 k.p.a. Organ nie udzielił też żadnych wyjaśnień co do uprawnień pełnomocnika i jego roli w toczącym się postępowaniu, przez co naruszył art.9 k.p.a.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wynika zaś, że zaskarżony akt (decyzja , postanowienie) ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Spór w rozpoznanej sprawie dotyczył zasadności odmowy przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich za rok 2012. Odmowa ta nastąpiła wskutek stwierdzenia przez organy ARiMR, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki określonej w art.7 ust.1 pkt 3 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach. W art.7 ust.1 ww. ustawy zostały określone warunki, które muszą zostać spełnione, aby rolnikowi przysługiwała płatność obszarowa. Jednym z tych warunków jest nadanie rolnikowi numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku o przyznanie płatności na rok 2012, złożonego w dniu 30 marca 2012r., jednoznacznie wynika, że wnioskodawcą był skarżący. W polu III ("Podmiot") formularza wniosku wpisał on swoje imię i nazwisko, swój Pesel oraz NIP. Wniosek został również przez niego podpisany. Pole nr 01 formularza – numer identyfikacyjny, nie zostało wypełnione. Z akt sprawy wynika także że skarżący był informowany o stwierdzonym przez pracowników organu braku numeru identyfikacyjnego (notatka służbowa z dnia 2 maja 2012r., treść odwołania z dnia 21 maja 2013r.). W dniu 12 kwietnia 2012r. do organu wpłynęło pełnomocnictwo udzielone skarżącemu przez brata J. R. wraz ze zmianą wniosku o wpis do ewidencji producentów w zakresie pełnomocnika. Bezspornym jest, że J.R., w maju 2004r., został zarejestrowany w ewidencji producentów i został jemu nadany numer identyfikacyjny. We wniosku o wpis do ewidencji producentów skarżący wyraził na wpisanie ww. brata do ewidencji, jako współposiadacza. Nie jest również kwestionowane, że ani w dniu 12 kwietnia 2012r., ani po tej dacie, skarżący nie złożył – jako pełnomocnik brata - wniosku o przyznanie płatności na rok 2012, w którym jako wnioskodawcę wskazałby J.R. W konsekwencji powyższego nie są zasadne zarzuty dotyczące braku ustalenia przez organy kto był wnioskodawcą w rozpoznanej sprawie i w jakim charakterze działał skarżący – strony postępowania, czy pełnomocnika J.R. W świetle danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności, organ nie miał podstaw do powzięcia wątpliwości, że wnioskodawcą jest inna osoba niż skarżący. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego (art.7 i art.9 k.p.a.) wskazać należy, że zasady i tryb przyznawania płatności obszarowych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących m.in. płatności bezpośredniej organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ww. ustawy). Pierwsza zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 k.p.a., druga zasada - określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy - stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 k.p.a.. Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł. Ogólne zasady postępowania uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego nie regulują problematyki dotyczącej rozłożenia ciężaru dowodu. Ustawa z 26 stycznia 2007r. o płatnościach nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3). Wprowadzona do postępowań administracyjnych zasada rozłożenia ciężaru dowodu zmieniła dotychczasowe zasady i reguły postępowania administracyjnego. Konsekwencją tej zasady jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w k.p.a., podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określona w art. 10 § 1 k.p.a., w ustawie o płatnościach również została wyraźnie ograniczona. W art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach określono, iż organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym nie stosuje się art. 81 kpa (wyłączono stosowanie tzw. domniemania faktycznego). Tym samym organ został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Z akt sprawy nie wynika natomiast, by skarżący zwracał się do organu z żądaniem udzielenia mu niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Tym samym organ zwolniony był z udzielania stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków w niniejszym postępowaniu. Na marginesie zaznaczyć należy, że składając wniosek, skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności objętej wnioskiem o przyznanie płatności. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.