I SA/Ol 146/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski, sędzia WSA Anna Janowska (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Weronika Ćwiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2024 r., nr 319/OR14/2024 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012 oddala skargę. K. B. (dalej jako: "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako: "organ odwoławczy", "Dyrektor OR ARiMR") z 30 grudnia 2024 r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "Kierownik BP ARiMR") z 28 czerwca 2023 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012. Z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych wynikał następujący stan prawny i faktyczny sprawy: Zawiadomieniem z 20 marca 2023 r. Kierownik BP ARiMR wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na mocy decyzji Kierownika BP ARiMR z 17 kwietnia 2013 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w O. Wydział Kamy z 29 października 2021 r., sygn. akt [...]. W wyniku tego postępowania organ wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012 w łącznej wysokości 98.147,85 zł, w tym: z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę w wysokości 82.634,93 zł, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 15.035,47 zł oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę w wysokości 477,45 zł. Utrzymując w mocy powyższą decyzję, Dyrektor OR ARiMR wskazał, że przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023, poz. 1199, dalej jako: "ustawa o ARiMR") jest ustalenie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Z akt sprawy wynikało, że Kierownik BP ARiMR wydał 17 kwietnia 2013 r. decyzję w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 w wysokości 98.147,85 zł. W dniu 20 stycznia 2022 r. do organu wpłynął prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w O. II Wydział Karny z 29 października 2021 r., sygn. akt [...], a w dniu 29 czerwca 2022 r. - wyrok Sądu Okręgowego w O. Wydział Karny z 29 października 2021 r., sygn. akt [...]. W sprawie o sygn. akt [...] A. B. (ojciec skarżącej) został skazany za to, że w latach 2005-2017 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej założył i kierował zorganizowaną grupą przestępczą, do której należała m.in. skarżąca. Z kolei w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w O. o sygn. akt [...] uznano stronę za winną tego, że w latach 2005-2019 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej brała udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Celem grupy było popełnianie przestępstw polegających na przedkładaniu w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w: W., B1. i B. nierzetelnych pisemnych oświadczeń dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci przyznania płatności i wprowadzania Agencji w błąd co do przysługiwania określonym osobom prawa do uzyskania dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jako rolnik, a w konsekwencji doprowadzenia Skarbu Państwa do niekorzystnego rozporządzania mieniem. Powołując treść art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), organ odwoławczy podkreślił, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Stosownie zaś do art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r, w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L 312 z 23.12.1995) działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie wdanym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przy czym, jak podkreślono, organ administracji właściwy w danej sprawie nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń co do popełnienia przestępstwa lub sfałszowania dokumentu. Zadaniem organu jest jedynie sprawdzenie, czy istnieją orzeczenia potwierdzające popełnienie czynu karalnego. Wskazując na wyroki karne potwierdzające popełnienie przez stronę przestępstw polegających na przedkładaniu w Agencji nierzetelnych pisemnych oświadczeń dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci przyznania płatności i wprowadzenia Agencji w błąd w celu osiągnięcia korzyści majątkowej co do przysługiwania prawa do uzyskania dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jako rolnik, a w konsekwencji do doprowadzenia Skarbu Państwa do niekorzystnego rozporządzania mieniem, organ stwierdził, że w sprawie zostały stworzone sztuczne warunki do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Wobec treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finasowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000. (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), organ uznał, że pozyskanie płatności w ramach stworzenia sztucznych warunków skutkuje koniecznością zwrotu płatności nienależnych. Odnosząc się następnie do kwestii biegu terminu przedawnienia należności, organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie mamy do czynienia zarówno z nieprawidłowością ciągłą, jak również powtarzającą się. Polegała ona na tym, że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowych wspólnie i w porozumieniu z ojcem A. B., czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu, strona, po uprzednim przedłożeniu w Agencji nierzetelnego oświadczenia dotyczącego okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci przyznania płatności za rok 2012, wprowadziła w błąd organy Agencji. Biorąc więc pod uwagę ciągły i powtarzający się charakter omawianej nieprawidłowości, za jaką organ uznał bezpodstawne, coroczne ubieganie się o płatności do gruntów i czerpanie z tego procederu korzyści ekonomicznych, oraz posiłkując się definicją nieprawidłowości z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, organ stwierdził, że nieprawidłowość ciągła trwała nieprzerwanie do 30 maja 2019 r., tj. daty złożenia ostatniego wniosku o przyznanie płatności na rok 2019. Wobec powyższego od dnia 31 maja 2019 r. należy liczyć rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia. Zdaniem organu, przerwanie biegu przedawnienia odnosi się nie tylko do każdego aktu organu właściwego dla prowadzenia postępowania w sprawie nieprawidłowości, ale także do organu prowadzącego śledztwo w przedmiocie nieprawidłowości. Dokumentem przerywającym bieg przedawnienia jest więc wyrok Sądu Okręgowego w O. Wydział Karny z 29 października 2021 r., sygn. akt [...]. Podsumowując, organ odwoławczy uznał, że kwota płatności w wysokości 98.147,85 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 8 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65; dalej jako: "rozporządzenie nr 1122/2009") i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 40 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm.), tj. w aktach mających zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2012 r. Powyższą decyzję zaskarżyła w całości strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie ustalenia podlegających zwrotowi kwot nienależnie pobranych płatności ze względu na upływ okresu przedawnienia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 3 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z pkt 41 wyroku TSUE w sprawie C 279/05 - Vonk Dairy Products (EU:C:2007:18) oraz z pkt 49 i pkt 59 wyroku TSUE w sprawie C-52/14 Pfeifer & Langen GmbH & Co. KG (ECLI:EU:C:2015:381) poprzez rażąco błędne, prawnie nieumotywowane ustalenie, że nieprawidłowość powtarzająca się i ciągła, jaką było wnioskowanie przez skarżącą płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uregulowane rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 miała trwać rzekomo aż do dnia popełnienia przez skarżącą ostatniego spośród wymienionych w wyroku w sprawie o sygn. akt [...] skazującym skarżącą za przestępstwo wyłudzenia, nie zaś do dnia popełnienia ostatniej z czynności składających się na w/w nieprawidłowości, jaką było otrzymanie przez skarżącą ostatniej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie rozporządzenia nr 73/2009, co miało miejsce w dniu 30 czerwca 2015 r. na podstawie decyzji w przedmiocie wniosku o przyznanie płatności za 2014 r., ostatniego w którym wnioskowano o "płatności bezpośrednie", uregulowane rozporządzeniem nr 73/2009. Organ pomylił naruszenie przez podmiot dopuszczający się nieprawidłowości tego samego przepisu Unii Europejskiej, co zgodnie z orzecznictwem TSUE jest czynnikiem uprawniającym do potraktowania kolejnych nieprawidłowości jako nieprawidłowość powtarzającą się i/lub ciągłą, z naruszeniem tej samej normy krajowej ustawy karnej. To ostatnie, choć bezspornie miało miejsce, nie konstytuuje w żadnym razie podstawy prawnej do objęcia przez organ administracji wszystkich czynności popełnianych w ramach przestępstwa ściganego z ustawy karnej rzekomą jedną wielką nieprawidłowością administracyjną; 2) art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95 w związku z upływem wymienionego w tym przepisie podwójnego terminu przedawnienia (8 lat) pomiędzy prawidłowo - tj. zgodnie z pkt 49 wyroku TSUE w sprawie C-2/14 Pfeifer und Lagen - ustaloną datą początkową biegu tego terminu a datą wymierzenia kary, przez co rozumieć należy wydanie decyzji ostatecznej, tj. 30 grudnia 2024 r. Ponadto z ostrożności procesowej decyzji zarzucono alternatywnie, tj. niezależnie od zarzutu zawartego w pkt 2, naruszenie art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i trzeci rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędne uznanie, że bieg terminu przedawnienia określony w akapicie pierwszym przepisu nie uległ przerwaniu, pomimo braku wydania w sprawie aktu właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżąca podniosła, że początkiem biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95, jest dzień następujący po dacie wypłacenia płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 przyznanych na mocy rozporządzenia nr 73/2009. Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 i następne - o które również skarżąca ubiegała się w warunkach uznanych przez sąd karny jako próba wyłudzenia - uregulowane zostały przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników no podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, które weszło w życie 1 stycznia 2015 r. (dalej jako: "rozporządzenie nr 1307/2013"). Jakkolwiek noszą one analogiczną nazwę potoczną, pod względem prawnym stanowią odrębną nieprawidłowość, gdyż naruszały inne przepisy prawa unijnego. Zarówno pod reżimem rozporządzenia nr 73/2009, jak i rozporządzenia 1307/2013, skarżąca wnioskowała o płatności nazywane potocznie płatnościami w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednak poza samą nazwą, te ostatnie płatności, pod względem prawnym były już nowym schematem wsparcia, uregulowanym nowymi przepisami, odrębnymi w stosunku do obowiązujących do końca roku 2014 przepisów rozporządzenia nr 73/2009. Zdaniem skarżącej, wnioski o przyznanie innych rodzajów płatności i na inne lata nie mogą być potraktowane, jako współtworzące jedną nieprawidłowość administracyjną ciągłą w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95, z tego powodu, że wszystkie czynności wszystkich omawianych podmiotów naruszać mają jakoby ten sam przepis art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. W przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustanowionych na mocy przepisów rozporządzenia nr 73/2009, nieprawidłowość ustała z chwilą uzyskania przez skarżącą wypłaty na podstawie ostatniego wniosku o przyznanie środków w ramach tego schematu wsparcia, jakim był wniosek za rok 2014 (płatność wypłacona w dniu 30 czerwca 2015 r.). Zatem przyjmując prawidłową, tj. przypadającą na dzień 1 lipca 2015 r. datę początkową ośmioletniego (podwójnego) terminu przedawnienia dochodzenia nieprawidłowości, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95, stwierdzić trzeba, że upłynął on przed dniem 30 grudnia 2024 r., która to data jest datą wydania przez właściwy organ decyzji ostatecznej wymierzającej karę. Zdaniem skarżącej, w sprawie nie miało też miejsce przerwanie biegu terminu przedawnienia. W ocenie skarżącej, postanowienie Prokuratury Okręgowej w O. z 18 listopada 2019 r. o przedstawieniu skarżącej zarzutów, a także postanowienie je uzupełniające, jak również wyrok sądu karnego, nie są aktami właściwego organu w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95 odnoszącymi się do nieprawidłowości administracyjnej i przerywającymi bieg jej przedawnienia. Czynności prowadzone w postępowaniu karnym, jakkolwiek mają za przedmiot ten sam stan faktyczny (por. art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95), nie są jednak czynnościami odnoszącymi się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości administracyjnej. Zatem pierwszym aktem właściwego organu skutecznie mogącym przerywać bieg przedawnienia nieprawidłowości, w myśl art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, było dopiero zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżony akt odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w tej sprawie jest decyzja Dyrektora OR ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012 r. w łącznej wysokości 98.147,85 zł wypłaconych na mocy wskazanej wyżej decyzji Kierownika BP ARiMR z 17 kwietnia 2013 r. Istotą postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Środki te podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95, w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. W ust. 2 zdefiniowano dla potrzeb tego rozporządzenia nieprawidłowość jako jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo przez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. W art. 4 ust. 1 i ust. 3 wskazano z kolei, że każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści, m.in. poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnie lub bezprawnie uzyskanych. Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że tego rodzaju regulacja wprowadza generalną klauzulę pozwalającą organom administracyjnym na podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego (np. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 763/18; CBOSA; http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia sądów administracyjnych powołane poniżej). Powyższe oznacza, że zobowiązanie do zwrotu kwot pieniężnych bezprawnie uzyskanych musi pozostawać w związku z nieprawidłowościami zdefiniowanymi w art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95. W rozpoznawanej sprawie sporne było wyłącznie to, czy doszło do przedawnienia możliwości dochodzenia zwrotu płatności nienależnie pobranych przez skarżącą w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Skarżąca nie kwestionowała bowiem ustaleń dokonanych przez organy w toku postępowania, że pobranie tych płatności nastąpiło w warunkach określonych w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, tj. na skutek stworzenia przez nią wspólnie z innymi osobami sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego. Odnosząc się zatem do zarzutów skargi dotyczących wydania decyzji po upływie terminu przedawnienia, wskazać należy, że rozporządzenie Rady (WE Euratom) nr 2988/95 wprowadza ograniczenie w czasie odpowiedzialności finansowej podmiotów gospodarczych z tytułu dopuszczenia się nieprawidłowości powodujących lub mogących powodować szkodę w budżecie ogólnym Wspólnot. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. W myśl art. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95 okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Z powyższego wynika, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna popełnienie nieprawidłowości, a więc działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, prowadzące do naruszenia prawa, które wyrządziło lub mogło wyrządzić szkodę w budżecie Unii (art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia). TSUE stoi na stanowisku, że termin przedawnienia rozpoczyna bieg w chwili zdarzenia, które miało miejsce jako ostatnie, to znaczy albo w dniu wystąpienia szkody, jeżeli szkoda ta powstała po działaniu lub zaniechaniu, stanowiącym naruszenie prawa Unii, albo w dniu tego działania lub zaniechania, jeżeli dana korzyść została przyznana przed owym działaniem lub zaniechaniem (wyrok TSUE z 6 października 2015 r. w sprawie C-59/14 Ernst Kollmer Fleischimport und export). Z powyższego wynika zatem, że w sytuacji, gdy w sprawie występuje nieprawidłowość skutkująca zarówno potencjalną (złożenie wniosku o płatność), jak i rzeczywistą (przekazanie płatności na rachunek beneficjenta) szkodą w budżecie UE, to dla obliczania biegu terminu przedawnienia należy przyjąć późniejszą z tych dat. Natomiast bez znaczenia dla ustalenia początku biegu terminu przedawnienia jest dzień, w którym organ władzy dowiedział się o nieprawidłowości (wyrok TSUE z 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-52/14 Pfeifer & Langen GmbH & Co. KG). Zaznaczenia ponadto wymaga, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95, termin przedawnienia biegnie od dnia, w którym one ustały. Z orzecznictwa TSUE wynika, że nieprawidłowość należy uznać za ciągłą, jeśli zaniedbanie będące podstawą naruszenia przepisów prawa Unii trwa (wyrok TSUE z 2 grudnia 2004 r. w sprawie C-226/03 José Martí Peix SA). Nieprawidłowość ma natomiast charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa (wyrok TSUE z 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 Vonk Dairy Products BV). W zakresie dotyczącym związku czasowego, w jakim winny pozostawać nieprawidłowości, aby można je było uznać za "nieprawidłowość powtarzającą się", konieczne jest jedynie, by okres czasu, jaki upłynął pomiędzy poszczególnymi nieprawidłowościami, był krótszy od terminu przedawnienia przewidzianego w akapicie pierwszym tego ustępu. Nieprawidłowość ma także charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z ogółu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa (zob. wyroki TSUE C-279/05 Vonk Dairy Products, C-52/14 Pfeifer & Langen, C-465/10 Chambre de commerce). Ponadto wskazania wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że podwójny termin okresu przedawnienia (8 lat) nie jest terminem przedawnienia sensu stricto, lecz terminem wyznaczającym maksymalny czas, w którym może dochodzić do wydłużenia terminu przedawnienia. Po upływie zatem 8 lat, mimo że od kolejnego przerwania terminu przedawnienia nie upłynęły jeszcze 4 lata, organ nie może ustalić kwoty do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych płatności. Tak samo musi postąpić w sytuacji, gdy upłynie 4-letni termin przedawnienia, mimo że nie upłynie jeszcze 8-letni okres, o którym mowa w powołanym wcześniej przepisie (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 10/20). Jednocześnie, do przerwania biegu terminu przedawnienia nie wystarczy doręczenie decyzji organu wydanej w pierwszej instancji, lecz konieczne jest doręczenie decyzji ostatecznej w przedmiocie zwrotu (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1994/19). Mając na uwadze powyższe, należy w niniejszej sprawie uwzględnić, że skarżąca występowała z wnioskami o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do kampanii za 2019 r., w oparciu, o które organ pierwszej instancji wydał decyzje o przyznaniu płatności m.in. za 2012 r. Z uwagi, na to, że ostatni wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 r. został złożony 30 maja 2019 r., tę datę należy przyjąć jako powstanie szkody w budżecie UE wywołanej nieprawidłowością ciągłą i powtarzającą się, a tym samym jako datę początkową biegu terminu przedawnienia. W stanie faktycznym sprawy podzielić należy stanowisko organu, że ciągły i powtarzający się charakter nieprawidłowości wynika z faktu, że skarżąca brała udział w zorganizowanej grupie przestępczej, której celem było popełnianie przestępstw polegających na przedkładaniu w ARiMR nierzetelnych pisemnych oświadczeń dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego w postaci przyznania płatności i wprowadzania w błąd co do przysługiwania określonym osobom prawa do uzyskania dopłat z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jako rolnik, a w konsekwencji doprowadzenia Skarbu Państwa do niekorzystnego rozporządzania mieniem. W ocenie Sądu, wskazana nieprawidłowość ciągła trwała nieprzerwanie do 30 maja 2019 r., tj. daty złożenia przez skarżącą ostatniego wniosku o przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec czego dzień następujący po dacie wystąpienia tej ostatniej szkody należałoby przyjąć za datę ustania nieprawidłowości. W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie zasadnie organ uznał, że ma do czynienia zarówno z nieprawidłowością ciągłą, jak również powtarzającą się. W świetle powyższego od 31 maja 2019 r. należy więc liczyć bieg terminu przedawnienia, który dodatkowo uległ przerwaniu i rozpoczął swój 4-letni bieg na nowo w związku z wydaniem wyroku Sądu Okręgowego w O. Wydział Karny z 29 października 2021 r., sygn. akt [...]. Należy podzielić stanowisko organu, że wyrok sądu karnego realizuje funkcje aktu właściwego organu władzy odnoszącego się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95. Wskazać w tym miejscu należy na stanowisko TSUE, że aktem, który może skutecznie przerwać bieg przedawnienia jest każde zawiadomienie podmiotu, które wskazuje transakcje, w odniesieniu do których podejrzewane jest wystąpienie nieprawidłowości (wyrok z 24 czerwca 2004 r. w sprawie C-278/02 Herbert Handlbauer GmbH). Jeżeli chodzi o wymogi, które powinno spełniać zawiadomienie informujące o czynności odnoszącej się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, to Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 maja 2020 r. o sygn. akt I GSK 1909/19, zgodnie z którym, aby skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia nieprawidłowości, to musi ono w wystarczająco dokładny sposób określać transakcje, wobec których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Również w orzecznictwie TSUE można znaleźć wskazówki zarówno co do tego, który organ należy uznać za właściwy w rozumieniu omawianego przepisu, jak też warunków, które musi spełniać czynność tego organu, by wywierała skutek postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Chodzi zatem o akt określający "w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości", podjęty przez organ "mający zgodnie z prawem krajowym uprawnienie do wydawania aktów stanowiącego czynność odnoszącą się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości" (por. wyrok w sprawie C-52/14 Pfeifer & Langen GmbH & Co. KG, pkt 33 i pkt 47). Sąd nie podzielił tym samym argumentacji strony zmierzającej do wykazania, że nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, gdyż akty wydane w toku postępowania karnego nie powinny być utożsamiane z aktami właściwych organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95. W szczególności Sąd za niezasadną uznał argumentację skarżącej, że czynności podjęte w trakcie postępowania karnego nie mogły doprowadzić do przerwania biegu terminu przedawnienia, gdyż nie były podjęte w postępowaniu właściwych organów władzy w sprawie nieprawidłowości administracyjnej, ani nie były jego częścią, lecz w postępowaniu krajowym w sprawie o popełnienie przestępstwa ściganego na podstawie przepisów kodeksu karnego. TSUE w przywoływanym już wyroku z 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-52/14, wyjaśnił, że "akty, których wydanie stanowi czynność odnoszącą się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, zostały podane do wiadomości w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit trzeci tego rozporządzenia, w przypadku gdy na podstawie całokształtu okoliczności danej sprawy można dojść do wniosku, że ta dana osoba została rzeczywiście zawiadomiona o wydaniu tych aktów" oraz że "aby wydanie danego aktu mogło zostać uznane za czynność odnoszącą się do dochodzenia lub postępowania w rozumieniu tego przepisu, akt ten musi określać w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości". Zatem, w kontekście dokonanej przez TSUE wykładni omawianej normy prawa unijnego, niewątpliwie wyrok Sądu Okręgowego w O. stanowił czynność właściwego organu władzy, o której zawiadamia się daną osobę, a która odnosi się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, skoro ich treść opisuje nieprawidłowość, której dotyczy niniejsze postępowanie (przy której wystąpieniu zostały też spełnione przesłanki odpowiedzialności karnej po stronie skarżącej), a skarżąca niewątpliwie została o tych czynnościach właściwych organów zawiadomiona. Za tego rodzaju akt uznać należałoby uznać również postanowienie o przedstawieniu zarzutów skarżącej, ale na tę okoliczność – przeciwnie do twierdzeń skargi – organ nie powołał się w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, każdy z tych aktów przerywał bieg terminu przedawnienia i jednocześnie powodował, że 4-letni okres przedawnienia biegł na nowo. Niewątpliwie zaś w stanie niniejszej sprawy do przerwania biegu terminu doszło w związku z wydaniem przez Sąd Okręgowy w O. wyroku z 29 października 2021 r., sygn. akt [...], a następnie w związku z wszczęciem niniejszego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnych płatności, co powodowało, że nie dochodziło do wyekspirowania 4-letniego okresu przedawnienia. Do przedawnienia nie mogło też dojść, zgodnie z tym co zostało wyżej wyjaśnione, poprzez upływ podwójnego, 8-letniego okresu przedawnienia, gdyż termin ten liczony w niniejszej sprawie od dnia ustania nieprawidłowości ciągłej powodującej szkodę dla budżetu UE upłynie dopiero z dniem 31 maja 2027 r. Zdaniem Sądu, nie zasługiwała też na uwzględnienie argumentacja skargi związana ze zmianą podstawy prawnej do wnioskowania i wypłaty płatności, które strona skarżąca uzyskiwała w ramach sztucznych warunków, gdyż zastąpienie poprzedniego aktu unijnego nowy aktem regulującym tożsamą materię, a przez to zastąpienie dotychczasowego przepisu, przepisem o analogicznym brzmieniu w sensie normatywnym nie sprawia, że nieprawidłowość polegająca na pobieraniu płatności w oparciu o dwie różne podstawy normatywne nie będzie miała charakteru "ciągłego". Działanie skarżącej polegające na wnioskowaniu i pobieraniu płatności w oparciu o dwie podstawy prawne, tj. w oparciu o przepis uchylony i zastępujący go, należy kwalifikować jako nieprawidłowość "powtarzającą się", która na gruncie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95 jest równorzędna z nieprawidłowością "ciągłą" poprzez posłużenie się przez unijnego prawodawcę spójnikiem "lub" w akapicie drugim tego przepisu. Sąd nie znalazł jakichkolwiek racji, by z samym faktem zmiany perspektywy finansowania płatności wiązać moment ustania nieprawidłowości ciągłej, do czego w istocie dąży strona skarżąca. Prowadziłoby to bowiem do nieakceptowalnego z perspektywy ochrony interesów finansowych UE swoistego "rozczłonkowania" działań cechujących się powtarzalnością i jednorodnością (powielany cyklicznie - corocznie schemat tworzenia sztucznych warunków) oraz tożsamością celu - osiągnięcie korzyści w postaci płatności z różnych tytułów w sposób sprzeczny z prawem unijnym. Ponadto całokształt zachowań strony wpisuje się w schemat przewidziany przez ten sam przepis prawa unijnego, tj. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95. Każde ze zrealizowanych zachowań było bowiem skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści. Reasumując powyższe, w ocenie Sądu, zarzut przedawnienia okazał się niezasadny. Liczony od 31 maja 2019 r. okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95, w związku z jego przerwaniem w związku z wydaniem przez Sąd Okręgowy w O. wyroku z 29 października 2021 r., sygn. akt [...], a następnie w związku z wszczęciem niniejszego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnych płatności, biegł nadal w dacie wydania (30 grudnia 2024 r.) i doręczenia (16 stycznia 2025 r.) decyzji w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa mających lub mogących mieć wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia w sprawie. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.