I SA/Ol 151/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 25 stycznia 2024 r., nr SKO.53.849.2023 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Z. R. (dalej jako: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej jako SKO, Kolegium, organ II instancji) z 25 stycznia 2024 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr 5/2023 wydanej 21 lipca 2023 r. przez Dyrektora [...] w Urzędzie Miasta [...] w sprawie określenia do zwrotu wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2020 r. w kwocie [...] zł. Jak wynika z przedłożonych wraz ze skargą akt sprawy decyzją z 21 lipca 2023 Prezydent [...] określił do zwrotu wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pochodzącej z dotacji z budżetu Miasta [...] za rok 2020 w wysokości [...] zł z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Dotacja była udzielona, osobie prowadzącej Niepubliczną Szkołę [...], Z. R. W trakcie trwania postępowania przed organami 16 lutego 2023 r. Z. R. jako organ prowadzący Niepubliczną Szkołę [...] udzieliła pełnomocnictwa L. R. do działania w imieniu i reprezentacji organu prowadzącego w postępowaniu w sprawie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Jak wynika z treści pełnomocnictwa, udzielone ono zostało do wszystkich czynności określonych w postępowaniu administracyjnym. L. R. działający jako pełnomocnik, w pismach kierowanych do organów posługiwał się adresem szkoły – ul. [...], [...] i pod tym adresem odbierał korespondencję kierowaną do niego jako pełnomocnika. Decyzja z 21 lipca 2023 r. została również doręczona pełnomocnikowi na adres [...] w [...] i odebrana przez pełnoletniego domownika (żonę pełnomocnika) 26 lipca 2023 r. (poświadczenie odbioru pisma k-166 akt administracyjnych). L. R. kwestionując skuteczne doręczenie decyzji z 21 lipca 2023 r. złożył wniosek o doręczenie decyzji administracyjnej (pismo z 28 sierpnia 2023 r. k-177 akt administracyjnych) i w tym piśmie podał adres do korespondencji. W tym samym dniu złożył również odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z 21 lipca 2023 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie postanowieniem z 6 listopada 2023 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania uznając, że decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia Kolegium postanowieniem z 25 stycznia 2024 r odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z 21 lipca 2023 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na sprzeczną argumentację wniosku podkreślając, że wątpliwości co do prawidłowości doręczenia decyzji nie mogą stanowić uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji. Jeśli zaś strona podważa prawidłowość doręczenia decyzji to powinna zaskarżyć postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania. Co do argumentacji odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania podkreślono, że korespondencja była skutecznie doręczana/odbierana przez pełnomocnika pod adresem szkoły, innego adresu ani strona ani pełnomocnik nie wskazali aż do 28 sierpnia 2023 r. Pełnomocnik nie sprzeciwiał się doręczeniom dokonywanym na adres siedziby szkoły, a wręcz przeciwnie zachowywał się aktywnie odbierał korespondencję, przesyłał pisma, zajmował stanowisko w sprawie. W skardze do Sądu na powyższe postanowienie zarzucono: 1. na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz.1364) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia; a) naruszenie art.58 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 21 lipca 2023 r. podczas gdy zasadnym jest przywrócenie terminu gdyż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w sprawie zostało uprawdopodobnione, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu; b) naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. przez niewszechstronne rozpatrzenie materiału dowodowego i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz sprzeczność ustaleń organu, pominięcie kontekstu prawnego i faktycznego sprawy oraz brak logicznych wniosków z niebudzących wątpliwości ustaleń stanu faktycznego, uznanie że zebrany materiał dowodowy został wyczerpująco rozważony, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania; c) art. 8 § 1 k.p.a. przez wydanie orzeczenia nie popartego wszechstronnym zebraniem i rozważeniem materiału dowodowego, analizą stanu faktycznego i prawnego co skutkowało naruszeniem zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz.1364) i zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że żadne z doręczeń dokonanych pełnomocnikowi stronu nie było skuteczne, gdyż żadna korespondencja nie została skierowana na adres pełnomocnika, a na adres siedziby szkoły. Szkoła informowała pełnomocnika o kierowanych do niego pismach od organów, a pełnomocnik w Urzędzie Miasta wykonywał stosowne czynności. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika, gdyż nie wiedział o doręczeniu decyzji do 21 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie organu odwoławczego, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na mocy art. 58 § 2 k.p.a. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W świetle powołanych regulacji przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe po spełnieniu określonych przesłanek, jeśli termin został uchybiony, a strona w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi wniosła podanie o przywrócenie terminu. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. Wniosek zainteresowanego wskazujący przyczynę uchybienia terminu nie zawsze daje podstawę do przywrócenia terminu, bo może to nastąpić tylko wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że podawana przez niego przyczyna była nie do przewidzenia i nie do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt I FSK 1425/13, postanowienie NSA z 1 października 2013 r., sygn. akt I FZ 322/13). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się w zasadzie jednolicie, że przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają je okoliczności nagłe, nieprzewidywalne, takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1779/12). Ponadto w judykaturze wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się, np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie można natomiast przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Za brak działania przedstawiciela strony odpowiedzialność ponosi bowiem sama strona (por. wyrok NSA z 7 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 791/12). W okolicznościach faktycznych sprawy nie budzi wątpliwości, że został uchybiony termin do wniesienia odwołania od decyzji wydanej 21 lipca 2023 r. z upoważnienia Prezydenta [...] przez Dyrektora [...] w Urzędzie Miasta [...] w sprawie określenia do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2020 r. w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania organ odwoławczy prawidłowo uznał, że strona skarżąca dopełniła czynności, dla której był określony termin, w myśl art. 58 § 2 k.p.a. Również prawidłowo organ ocenił, że spełniona została druga przesłanka, bowiem strona we wskazanym terminie nadała przesyłkę zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Równocześnie w zaskarżonym postanowieniu organ trafnie stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W rozpatrywanej sprawie, jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, strona wskazała, że jej pełnomocnik procesowy, nie miał możliwości podjęcia korespondencji zawierającej decyzję organu I instancji, bowiem przesyłka nadana została na nieprawidłowy adres. W ocenie Sądu, słusznie organ uznał, iż powoływana przez skarżącą jako przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie mogła być uznana za sytuację nagłą, nieprzewidywalną, a zatem taką przeszkodę w terminowym dopełnieniu określonej czynności procesowej, której ten nie mógł przewidzieć. Powoływanie się przez stronę na błędy organu w doręczeniu korespondencji należy uznać za bezskuteczne. Jak wynika z materiału dowodowego strona na etapie postępowania kontrolnego nie była reprezentowana przez pełnomocnika, a korespondencje organ kierował na adres zamieszkania strony. Jednak korespondencja zawierająca zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego nie zostały już podjęte. W tych okolicznościach organ skierował kolejną przesyłkę na adres siedziby szkoły i tam korespondencja został odebrana, a strona nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń co do adresu na który kierowano do niej korespondencję. Z przedłożonego pełnomocnictwa wynika, że strona udzieliła je, 16 lutego 2023 r. jako organ prowadzący Niepubliczną Szkołę [...], L. R. do działania w imieniu i reprezentacji organu prowadzącego w postępowaniu w sprawie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Jak wynika z treści pełnomocnictwa, udzielone ono zostało do wszystkich czynności określonych w postępowaniu administracyjnym. W pełnomocnictwie ani w żadnym innym piśmie nie wskazano adresu pełnomocnika, ani adresu do korespondencji. Organ nadal kierował więc korespondencję na adres siedziby szkoły, czemu ani strona ani pełnomocnik nie sprzeciwili się. Wręcz przeciwnie pełnomocnik aktywnie działał i reagował na wszystkie kierowane do niego pisma i nie wskazywał na błędy w adresie i nadal nie podał żadnego innego adresu do korespondencji. Podkreślić należy, że jak wynika z treści art. 42 k.p.a. ustawodawca nie ustalił wiążącej organ prowadzący postępowanie kolejności miejsc, w której doręczenie ma nastąpić. Uznać zatem należy, że wybór sposobu doręczenia należy co do zasady do organu przed którym toczy się sprawa, przy czym kierując się wytycznymi art. 12 §1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. organy powinny dążyć do tego, aby doręczenie było szybkie i skuteczne. Żaden przepis prawa nie zobowiązuje organu do samodzielnego ustalania adresu osoby fizycznej w sytuacji gdy osoba ta (pełnomocnik strony) aktywnie bierze udział w postępowaniu i reaguje procesowo na kierowaną do niej korespondencję. Trudno zresztą poszukiwać innego adresu pełnomocnika jeżeli korespondencja kierowana do niego jest odbierana, a pełnomocnik bierze aktywny udział w postępowaniu i nie zgłasza zarzutów co do adresu na który jest kierowana do niego korespondencja. Sąd podziela argumentację organu, że skuteczność doręczenia decyzji została stwierdzona postanowieniem Kolegium z 6 listopada 2023 r. stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaś wątpliwości co do prawidłowości doręczenia nie mogą stanowić uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu prawidłowo organ uznał zawinienie pełnomocnika w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Obowiązkiem strony, jej przedstawiciela oraz pełnomocników jest wskazanie i zawiadamianie organu o swoim adresie oraz o każdej zmianie adresu, która zaszła w toku postępowania. Przepisy art. 41 § 1 k.p.a. ustanawiają bowiem domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu prowadzącego postepowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania. Zgodnie z art. 41 § 2 k.p.a. w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2010 r. II OSK 266/09). Pełnomocnik skarżącej dysponując wiedzą o samym toczącym się postępowaniu, oraz mając na uwadze fakt, że korespondencja do niego kierowana jest na adres szkoły, chcąc należycie dbać o interesy swojej mandantki, winien zapewnić możliwość doręczania mu korespondencji i wskazać dogodny jemu adres. W ocenie Sądu, skoro pełnomocnik skarżącej nie uczynił powyższego, tj. nie podjął stosownych kroków w celu zabezpieczenia interesów procesowych swojej mandantki (przez skorygowanie adresu do doręczeń), niewątpliwie dopuścił się winy co najmniej w jej w lżejszej postaci, tj. niedbalstwa. W konsekwencji stwierdzić zaś należy, że powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uprawdopodobniają braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji nie mogły spowodować przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wydając zaskarżone postanowienie organ nie naruszył prawa i dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r. poz. 935, orzekł jak w sentencji wyroku.