I SA/Ol 159/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2013 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), skarżący P. M. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W związku z pełnioną służbą otrzymuje wynagrodzenie w kwocie "[...]" zł brutto miesięcznie, natomiast żona wnioskodawcy uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę w kwocie "[...]" zł brutto miesięcznie. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi działka o powierzchni 900 m2. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że jest weteranem wojskowym, poszkodowanym w misji bojowej poza granicami kraju, w związku z czym ponosi wysokie koszty leczenia chorób, które nabył podczas wykonywania zadań bojowych. Podkreślił, że nadal pełni służbę wojskowa dla dobra kraju, w miejscowości innej niż ta, w której zamieszkuje jego rodzina, co generuje wysokie koszty dojazdów i życia "na dwa domy". Z uwagi na powyższe, skarżący wyjaśnił, że nie posiada środków finansowych na ponoszenie tak wysokich opłat sądowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Należy zauważyć, że ciężar dowodu tj. dostarczenia wszelkich dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Ponadto zauważyć należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację finansową skarżącego na podstawie złożonych przez niego oświadczeń należy stwierdzić, iż strona nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona w złożonym oświadczeniu wskazała ze dwuosobowa rodzina utrzymuje się ze stałych dochodów w wysokość "[...]" zł brutto. Dodatkowo wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem działki o powierzchni 900 m2. Powyższe dane nie pozwalają na przyjęcie stanowiska, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, nadto na przyjęcie, że poniesienie kosztów sądowych może spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla strony lub jej rodziny. Podkreślić należy, że łącznie uzyskiwane przez wnioskodawcę i współmałżonkę dochody pokrywają się z przeciętnymi dochodami uzyskiwanymi przez innych obywateli. Zgodnie z danymi opublikowanymi przez GUS w lutym 2013 r., przeciętne wynagrodzenie brutto wyniosło 3.709,99 zł. Zatem sytuacja materialna wnioskodawcy nie odbiega znacząco od sytuacji finansowej innych obywateli państwa a tym samym nie może być uznana za szczególną uprawniającą do przyznania prawa pomocy. Nadto opierając się na raporcie GUS "Sytuacja gospodarstw domowych w 2011 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych’ (por. http://www.stat.gov.pl/gus/5840_1160_PLK_HTML.htm) wskazać należy, że w badanym okresie ogółem przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w zaokrągleniu do 1 zł kształtował się na poziomie 1.227 zł. Uwzględniając, iż raport GUS dotyczy roku 2011, należy stwierdzić, że nawet przyjmując, że przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny w roku 2013 r. wzrósł, jednakże biorąc pod uwagę zarówno inflację, która w roku 2012 w zależności od miesiąca wahała się od 2,4 5 do 4%. Nadto uwzględniając, że wartości ww. dochodu nie ulegają dużym wahaniom w stosunku rok do roku, co przedstawia ww. raport GUS, należy przyjąć, że osiągane przez wnioskodawcę i jego rodzinę dochody pozwalają na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego żony. Dodatkowo należy stwierdzić, że już sam fakt posiadania majątku w postaci działki o pow. 900 m2 stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że majątek taki nie może być uznany za niezbędny i konieczny dla normalnej egzystencji wnioskodawcy i jego rodziny. Dlatego też w razie braku aktualnie środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania, w ocenie rozpoznającego wniosek działka może stanowić zabezpieczenie pod ewentualny kredyt lub pożyczkę zaciągniętą w celu opłacenia kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania niezbędnym kosztem postępowania jest wpis od skargi, który został określony na kwotę 100 zł. Dodatkowo zauważyć należy, że wnioskodawca zobowiązany jest łącznie do opłacenia kosztów postępowania w czerech sprawach, gdzie łączny koszt na tym etapie postępowań wynosi 400 zł (4*100 zł). Oceniając zatem rzeczywiste możliwości poniesienia przez wnioskodawcę kosztów oraz fazy postępowania należy uznać, że nawet obowiązek poniesienia wpisu od skargi w czerech sprawach nie jest wysokością nadmierną w stosunku do uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów jak i posiadanego majątku. Na marginesie odnosząc się do przedstawionych w uzasadnieniu wniosku argumentów, zdaniem wnioskodawcy potwierdzających podstawy do przyznania prawa pomocy stwierdzić należy, że skarżący ograniczył się jedynie do zasygnalizowania takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających dochodów na jednoczesne ponoszenie kosztów utrzymania swojego dwuosobowego gospodarstwa domowego i kosztów sądowych. Uchylił się natomiast od ich szczegółowego wykazania i określenia ich wysokości. Podkreślić należy, że na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.), żołnierzowi zawodowemu przeniesionemu do pełnienia zawodowej służby wojskowej w innej miejscowości albo skierowanemu do wykonywania zadań służbowych poza stałym miejscem pełnienia służby lub miejscem zamieszkania przysługują należności za przeniesienia i podróże służbowe. W takiej sytuacji twierdzenia wnioskodawcy, że ponosi wyższe koszty dojazdu spowodowane pełnieniem służby poza miejscem zamieszkania, należy uznać za nieprawdziwe. Niezależnie od powyższego, orzekający nie neguje, że niewątpliwie pełnienie służby poza miejscem zamieszkania jest uciążliwe i wiąże się z wyższymi kosztami, jednakże fakt ten wiąże się także z dochodami m.in. w postaci tzw. "dodatku za rozłąkę" (§ 3 ust. 1 pkt 6, wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienie służbowe i podróże służbowe (Dz. U. Nr 140, poz. 1487, ze zm.), z tytułu przeniesienia służbowego żołnierzowi przysługuje między innymi dodatek za rozłąkę). Tak jak wskazano już wyżej skarżący poza ogólnikowymi stwierdzeniami nie przedstawił żadnych konkretnych informacji jak i ewentualnie dokumentów mogących potwierdzić te fakty. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.