I SA/Ol 159/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania zwolnienia od podatku rolnego oraz ulgi w podatku rolnym uchyla zaskarżoną decyzję. M. D. (dalej jako wnioskodawca, podatnik, skarżący) w dniu 1 października 2015r. złożył wniosek w sprawie zwolnienia i ulgi w podatku rolnym z tytułu zakupu gruntów położonych w B. i S. o łącznej powierzchni 5,95 ha fizycznych. Wnioskodawca podał, że grunty nabył od osoby obcej w celu powiększenia gospodarstwa rolnego. Oświadczył, że powierzchnia jego gospodarstwa po zakupie nie przekracza 100 ha, że wcześniej nie użytkował tych gruntów oraz że otrzymał pomoc de minimis w rolnictwie w okresie ostatnich trzech lat poprzedzających dzień złożenia wniosku w łącznej wysokości 16.302,34 Euro. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Burmistrz odmówił przyznania zwolnienia wnioskodawcy od podatku rolnego na okres 5 lat oraz odmówił udzielenia ulgi w podatku rolnym poprzez obniżenie należnego podatku rolnego. W uzasadnieniu wskazano, że nie zostały spełnione wszystkie warunki do udzielenia zwolnienia z podatku rolnego uregulowanego w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2007r., Nr 59, poz. 404 ze zm), zwanej dalej w skrócie "u.p.r." oraz przepisach dotyczących pomocy publicznej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE L 352, dalej jako Rozporządzenie) całkowita kwota pomocy de minimis przyznana przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorcy nie może przekroczyć 15.000 Euro w okresie trzech lat podatkowych. Z dołączonego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika, że wyczerpał ww. dozwolony limit pomocy (otrzymał pomoc w łącznej wysokości 16.302,34 euro). Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia, pomocy de minimis nie można łączyć z pomocą państwa do tych samych kosztów kwalifikowanych. Z dołączonego do wniosku aktu notarialnego wynika zaś, że wnioskodawca podpisał umowę kredytu na zakup użytków rolnych z dopłatami do oprocentowania jako pomoc de minimis, czyli uzyskał już pomoc w stosunku do tych samych kosztów kwalifikowanych. Od powyższej decyzji podatnik wniósł odwołanie, w którym wskazał, że nie uzyskał pomocy de minimis w kwocie 16.303,34 zł, gdyż pomoc uzyskana w dniu 1 października 2014r. stanowi pomoc przeznaczoną dla sektora pozarolnego. Z przedłożonych zaświadczeń wynika, że pomocą uzyskaną w rolnictwie objęta była jedynie kwota 1.593,59 Euro. Z zaświadczeń ARiMR wynika jednoznacznie, że uzyskał różne rodzaje pomocy de minimis (w sektorze rolnym i w ramach wspierania aktywności rolników w sektorze usług i działalności pozarolnej). Nie ma więc podstaw do sumowania uzyskanych kwot pomocy. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że z przedłożonych dokumentów jednoznacznie wynika, że wnioskodawca nabył w drodze umowy sprzedaży grunty będące przedmiotem prawa własności oraz otrzymał pomoc de minimis w rolnictwie w okresie od 15.05.2013r. do 01.10.2014r. w wysokości 16.302,34 Euro. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 12 ust. 1 pkt 4 i ust. 3-8 u.p.r. Wskazał, że zgodnie z Rozporządzeniem zwolnienie i ulga z tytułu nabycia gruntów rolnych na utworzenie nowego lub powiększenie już istniejącego gospodarstwa rolnego jest pomocą de minimis, a więc mają zastosowanie przepisy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tj. Dz. U. z 2007r. Nr 59, poz. 404 ze zm.) podmiot ubiegający się o pomoc jest obowiązany m.in. do przedstawienia wielkości otrzymanej pomocy de minimis w rolnictwie oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis w rolnictwie. W myśl art. 3 ust. 2 Rozporządzenia całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorcy nie może przekroczyć 15.000 Euro w okresie trzech lat podatkowych. W ocenie Organu odwoławczego z przedłożonych oświadczeń podatnika jednoznacznie wynika, że w okresie trzech lat podatkowych otrzymał on pomoc de minimis na gospodarstwo rolne w wysokości 16.302,34 Euro. Do wniosku nie przedłożono innych dokumentów, które wskazywałyby, że udzielona pomoc w dniu 1 października 2014r. nie zaliczana była do pomocy de minimis w rolnictwie. Ponadto w myśl art. 5 ust. 1 Rozporządzenia jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych, a także działalność w jednym lub większej liczbie sektorów lub innych obszarach działalności wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia (UE) nr 1407/2013, pomoc de minimis przyznana na działalność w sektorze produkcji rolnej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem można łączyć z pomocą de minimis przyznaną na działalność w sektorach lub obszarach działalności wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia (UE) nr 1407/2013 do odpowiedniego pułapu określonego w art. 3 ust 2 tego rozporządzenia pod warunkiem że dane państwo członkowskie zapewni za pomocą odpowiednich środków, takich jak rozdzielenie działalność lub wyodrębnienie kosztów, by działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie odnosiła korzyści z pomocy de minimis przyznanej zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1407/2013. Dodatkowo SKO wskazało, że podatnik zawarł umowę kredytu na zakup użytków rolnych z dopłatami do oprocentowania jako pomoc de minimis, czyli uzyskał już pomoc w stosunku do tych samych kosztów kwalifikowanych. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kolegium uznało, że organ I instancji orzekł w niniejszej sprawie na podstawie obowiązującego prawa, prawidłowo ustalając stan faktyczny i podstawę prawną. Skargę na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiódł podatnik, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji i zobowiązanie organów do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o udzielnie ulgi w podatku rolnym. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. Przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: 1. art. 121 § 1, art. 122, art. 127, art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 613 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "Ord. pod". poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu rozstrzygnięcia treści wskazywanych przez stronę i znanych organowi rozstrzygającemu zaświadczeń o pomocy de minimis oraz nieuwzględnienie okoliczności, że podatnik wypełniając oświadczenie o pomocy de minimis w rolnictwie omyłkowo wpisał tam pomoc, którą otrzymał jako przedsiębiorca na działalność niezwiązaną z rolnictwem – i w konsekwencji zaniechanie wydania orzeczenia w sposób zgodny z zasadą prawdy obiektywnej i z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, 2. art. 233 § 1 pkt 1 Ord pod. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem prawa materialnego i naruszeniem przepisów postępowania wskazanymi w niniejszej skardze, 3. art. 235 Ord. pod. poprzez pominięcie wszystkich reguł dowodowych i kształtujących prawidłowe postępowanie dowodowe, w konsekwencji podjęcie rozstrzygnięcia niekorelującego ze zgromadzonym materiałem dowodowym, 4. art. 187 Ord. pod. - w sprawie nie został w ogóle rozpatrzony materiał dowodowy, nie dokonano oceny przedłożonych zaświadczeń pod kątem oceny czy dotyczą one pomocy w rolnictwie, która podlega zsumowaniu, 5. art. 191 Ord. pod. - brak jest uzasadnienia organów podatkowych z jakiego powodu uznały, że przekroczony został limit pomocy de minimis w rolnictwie, natomiast brak rozwinięcia twierdzenia o uzyskaniu już pomocy do tych samych kosztów kwalifikowanych czyni je dowolnym nieopartym o materiał dowodowy, 6. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 124 z treści obu wydanych w sprawie decyzji nie sposób odkodować czym kierowały się organy podejmując negatywne rozstrzygnięcia , nawet nie została podjęta próba przekonania podatnika, że racja jest po stronie organu, a ignorancja SKO wobec zarzutów odwołania jest kuriozalnym i niedopuszczalnym postępowaniem organu, które powinno zostać dla przykładu napiętnowane; II. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 12 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.r. poprzez błędne uznanie, że wnioskowana ulga nie przysługuje podatnikowi z powodu przekroczenia limitu pomocy de minimis w rolnictwie. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu, że pomoc uzyskana przez podatnika w dniu 1 października 2014r. stanowi pomoc przeznaczoną dla sektora pozarolnego. W ocenie skarżącego, wskazuje na to już sama nazwa programu "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej". Beneficjentem takiej pomocy może być rolnik bądź osoba uznana za domownika. Już zatem z samego założenia program jest kierowany do sektora usług pozarolniczych. Z zaświadczeń ARiMR wynika jednoznacznie, że są to różne rodzaje pomocy de minimis, jedna w sektorze rolnym, druga w ramach wspierania aktywności rolników w sektorze usług działalności pozarolnej. Tym samym, z przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń wynika, że uzyskał on pomoc w rolnictwie jedynie w kwocie 1.593,49 Euro. Nie przekroczył więc limitu przewidzianego w art. 3 ust. 2 Rozporządzenia wynoszącego 15.000 Euro. Z uwagi na braki uzasadnienia Kolegium nie można stwierdzić czym kierowało się ono uznając pomoc w kwocie 15.336,42 Euro za pomoc udzieloną w rolnictwie. Kolegium nie wie jak sumować pomoc i jakie są programy w ramach środków unijnych. W ocenie skarżącego żądanie od niego, aby przedkładał dokumenty świadczące o tym, że pomoc udzielona w dniu 1 października 2014r. nie jest zaliczana do pomocy de minimis w rolnictwie jest nadużyciem prawa. Organy obu instancji nie podjęły się uzasadnienia swojego stanowiska czekając na to, że podatnik "doniesie" dokumenty o przeciwnej treści niż złożone zaświadczenia. W jego ocenie nie znajduje również oparcia w treści art. 5 ust. 3 Rozporządzenia twierdzenie SKO, że podatnik uzyskał pomoc w stosunku do tych samych kosztów kwalifikowanych, gdyż ubiega się o ulgę w podatku z tytułu nabycia gruntów oraz uzyskał pomoc w dopłacie oprocentowania do kredytu na zakup tych samych gruntów. Zdaniem skarżącego zakaz obwarowany jest kumulacją przekraczającą odpowiedni maksymalny poziom intensywności pomocy lub kwotę ustaloną pod kątem specyficznych uwarunkowań każdego przypadku w rozporządzeniu w sprawie wyłączeń grupowych lub w decyzji Komisji nie zaś zakazem łączenia w ogóle pomocy de minimis. Kolegium nie pokusiło się w ogóle o wyliczenie wskaźnika intensywności pomocy, więc twierdzenie w tym zakresie jest gołosłowne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 145 § 1 pkt.1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd, kontrolując działanie organu administracji publicznej może uchylić zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do argumentów i zarzutów skargi Sąd stwierdza, że zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosowanie do art. 13d ustawy o podatku rolnym, zwolnienie, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 4) oraz ulga o której mowa w art.12 ust.6 ustawy, w związku z nabyciem przez rolnika gruntów na utworzenie lub powiększenie gospodarstwa rolnego następuje na podstawie decyzji wydanej na wniosek podatnika. Nie budzi wątpliwości, że przy wydawaniu decyzji w przedmiocie zwolnienia podatkowego i ulgi podatkowej organy podatkowe obowiązane były stosować przepisy powołanego Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym. Jak zasadnie wskazano w decyzji, zgodnie z art.3 ust.2 Rozporządzenia całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 15.000 Euro w okresie trzech lat podatkowych. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy rzeczywiście rolnikowi nie mogło być przyznane zwolnienie od podatku i ulga podatkowa z uwagi na przekroczenie wyżej wskazanego pułapu pomocy w sektorze rolnym. W sprawach obowiązków określonych przepisami prawa podatkowego, zwolnień oraz ulg podatkowych, postępowanie prowadzone jest według reguł i zasad określonych przepisami zawartymi w Dziale IV Ordynacji podatkowej. W myśl art. 122, 187 § 1 oraz 191 tej ustawy stan faktyczny, istotny dla stwierdzenia możliwości ( i konieczności) zastosowania określonych norm prawa materialnego ustalany jest na podstawie zebranego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, po dokonaniu jego swobodnej oceny. Postępowanie jest dwuinstancyjne. Zgodnie z art. 229 Ord. pod. organ odwoławczy ma prawo przeprowadzić, na wniosek strony lub z urzędu uzupełniające postępowanie dowodowe. Pozyskanie w toku tego postępowania nowych dowodów przyczynia się do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Organ odwoławczy, dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, jest obowiązany uwzględnić również nowe dowody oraz ma prawo ustalić nawet odmienny stan faktyczny od przyjętego przez organ I instancji, co w konsekwencji może prowadzić do wydania decyzji reformatoryjnej. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchybiło obowiązkom w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego, celem oceny spełnienia przesłanek przyznania bądź odmowy przyznania zwolnienia i ulgi podatkowej. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ I instancji odmawiając przyznania zwolnienia i ulgi, kierował się informacjami podanymi przez rolnika na formularzach załączonych do wniosku o wydanie decyzji. Jak podał organ I instancji w piśmie z dnia 9.11.2015r. (k.20), nie kwestionując oświadczeń rolnika co do rodzaju i wysokości pomocy de minimis w rolnictwie, otrzymanej w ciągu ostatnich trzech lat, nie zażądał od niego zaświadczeń odnośnie wskazanej pomocy. Tymczasem rolnik w odwołaniu zakwestionował podane przez siebie informacje. Wskazał, że pomoc, którą otrzymał w dniu 1 października 2014 od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jest pomocą przyznaną w sektorze pozarolnym. Wobec powyższego obowiązkiem organu odwoławczego było zażądanie od podatnika przedłożenia dowodu w postaci odpisu decyzji Agencji o przeznaczeniu pomocy udzielonej na mocy przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" (...) ( j.t. Dz.U z 2014r. poz. 475 ze zm.). Ograniczenie się przez organ do podania w uzasadnieniu decyzji, że rolnik do wniosku nie załączył żadnych dowodów wskazujących na to, że pomoc od ARiMR nie była zaliczana do pomocy de minimis w rolnictwie narusza zasadę prawdy obiektywnej tj. obowiązek podejmowania przez organy wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Brak ustaleń co do rodzaju i przeznaczenia pomocy udzielonej skarżącemu w dniu 1 października 2014r. nie pozwala Sądowi na uznanie prawidłowości stanowiska organów zajętego w zaskarżonej decyzji. Oczywiście Sąd dostrzega brak jasnej deklaracji rolnika w kwestii przeznaczenia pomocy, którą otrzymał od ARiMR, a którą sam zakwalifikował, według informacji podanej we wniosku, jako przeznaczoną na gospodarstwo rolne. Jednak, wobec podniesienia w odwołaniu, że pomoc przyznano na działalność pozarolniczą, należało zażądać dokumentów dotyczących tej pomocy. Skarżący powołuje się w skardze na treść zaświadczeń, których w aktach nie ma. Nie pozbawiona racji jest natomiast argumentacja, że na podstawie przepisów ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa przyznawano pomoc na inwestycje związane z podjęciem lub prowadzeniem działalności nierolniczej. Rodzaje operacji zostały wskazane w § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia. Czyli kwestią zasadniczą było poczynienie ustaleń w tym zakresie. W dalszej kolejności rozważyć by należało, czy rzeczywiście udzielona pomoc posłużyła do rozpoczęcia przez skarżącego działalności pozarolniczej i czy istnieje w "przedsiębiorstwie" skarżącego rozdzielenie rodzajów działalności. W myśl art. 5 ust.1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 " Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych a także działalność w jednym lub większej liczbie sektorów lub w innych obszarach działalności wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia (UE) nr 1407/2013 , pomoc de minimis przyznaną na działalność w sektorze produkcji rolnej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem można łączyć z pomocą de minimis przyznaną na działalność w sektorach lub obszarach działalności wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia (UE) nr 1407/2013 do odpowiedniego pułapu określonego w art. 3 ust.2 tego rozporządzenia, pod warunkiem, że dane państwo członkowskie zapewni za pomocą odpowiednich środków, takich jak rozdzielenie działalności lub wyodrębnienie kosztów, by działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie odnosiła korzyści z pomocy de minimis przyznanej zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1407/2013." Wobec niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego, przedwczesnym jest wypowiadanie się w kwestii naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd nie zasądził na rzecz skarżącego od SKO zwrotu kosztów postępowania sądowego, gdyż w skardze nie zgłoszono takiego żądania, a skarżący nie był obecny na rozprawie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe przeprowadzą niezbędne postępowanie wyjaśniające odnośnie rodzaju pomocy uzyskanej przez skarżącego od ARiMR. Gdyby się okazało, że ta pomoc nie dotyczyła inwestycji wykorzystywanej w działalności rolniczej, koniecznym będzie ustalenie wysokości pomocy wynikającej z udzielenia rolnikowi kredytu na zakup w dniu 29 września 2015r. gruntów rolnych z dopłatą do oprocentowania, dla stwierdzenia, czy został przekroczony dopuszczalny limit pomocy de minimis w rolnictwie, zatem nie może być przyznana ulga w podatku rolnym.