I SA/Ol 16/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 postanawia: odmówić zmiany postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 lutego 2015 r. , sygn. akt I SA/Ol 16/15, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia K.J. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 18 akt sąd.). W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że według oświadczenia skarżącej, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trojgiem małoletnich dzieci. Uzyskuje dochody z umowy o pracę w wysokości 1.320 zł, zaś mąż z tytułu renty inwalidzkiej otrzymuje dochód w kwocie 744 zł. Łączny dochód miesięczny rodziny wynosi 2.064 zł, zaś jej stałe miesięczne koszty utrzymania wynoszą 2.924,90 zł (gaz butlowy – 114 zł, energia elektryczna – 175 zł, ogrzewanie – 275 zł, telefon – 37 zł, internet – 59,90 zł, wywóz odpadów – 54 zł, koszty wyżywienia – 1.050 zł, ubranie – 400 zł, środki czystości – 250 zł, nauka dzieci – 244 zł, koszty leczenia i zakup lekarstw – 275 zł). Skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność jej ojca. Dokłada ojcu do podatku za mieszkanie 50 zł rocznie. Korzysta z pomocy społecznej w postaci obiadów w szkole dla dzieci. Nie składała zeznania podatkowego za 2014 r. Nie posiada rachunku bankowego, lokat ani papierów wartościowych. Nie jest już rolnikiem. Użytkowany grunt rolny o powierzchni 56,25 ha zwróciła Agencji A z powodu wygaśnięcia umowy w dniu 30 września 2013 r. W umowie z dnia 20 kwietnia 2003 r. czynsz został ustalony na 184 q pszenicy rocznie, tj. od 10.000 zł do 16.000 zł. Dodatkowo skarżąca opłacała podatek w kwocie od 5.000 zł do 7.000 zł i składki KRUS w kwocie od 1.000 do 1.500 zł. Wnioskodawczyni podała, że posiada następujące maszyny rolnicze: bronę talerzową o wartości 4.500 zł, przetrząsarko-zgrabiarkę o wartości 3.200 zł, kosiarkę rotacyjną do traw o wartości 3.200 zł, opryskiwacz do środków ochrony roślin o wartości 1.100 zł oraz siewnik do zbóż o wartości 1.000 zł. Uwzględniając powyższe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej strony skarżącej i jej rodziny, Referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 lutego 2015 r. stwierdził, że strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania, co stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Powyższe postanowienie, wobec niewniesienia sprzeciwu, stało się prawomocne od dnia 14 lutego 2015 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 lutego 2015 r. wezwano skarżącą do uiszczenia, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, wpisu sądowego w kwocie 200 zł, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 25 i 26 akt sąd.). W terminie do uiszczenia wpisu sądowego strona skarżąca pismem z dnia 3 marca 2015 r. wniosła o wyznaczenie nowego terminu do zapłaty wpisu sądowego, wskazując, że obecnie nie posiada środków pieniężnych, które będzie posiadała w momencie wypłaty wynagrodzenia za pracę w dniu 10 marca 2015 r. (k. 28 akt sąd.). W związku z powyższym w wykonaniu zarządzenia z dnia 5 marca 2015 r. strona została poinformowana, że nie istnieje prawna możliwość przedłużenia terminu ustawowego zawitego, zaś nieuiszczenie należnego wpisu skutkuje odrzuceniem skargi. Ponadto wezwano wnioskodawczynię do sprecyzowania w terminie 7 dni, czy wnosi o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że w takim przypadku powinna złożyć wniosek o na urzędowym formularzu PPF (k. 31 akt sąd.). W odpowiedzi na to wezwanie w dniu 17 marca 2015 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF (k. 33 i 34 akt sąd.), w którym podniosła, że jej 5 – osobowa rodzina utrzymuje się z dochodów z umowy o pracę na poziomie minimum krajowego, tj. 1.286 zł miesięcznie, oraz z dochodów z renty jej męża w wysokości 844 zł. Oświadczyła, że nie posiada nieruchomości i ruchomości ani też oszczędności. Podała ponadto, że zamieszkuje u ojca i korzysta z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 5 lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się prawomocne, a zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w w/w zakresie mógł być rozpoznany jedynie w kontekście przesłanek z art. 165 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 259 § 3 p.p.s.a. jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1 (m.in. postanowienie referendarza sądowego co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy – przyp. wł. Sądu), mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Prawomocność orzeczeń wydanych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy powoduje, że zarówno strona wnosząca ponownie o przyznanie prawa pomocy, jak i sąd (referendarz sądowy) związani są oceną prawną sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnoszącego o przyznanie prawa pomocy zawartą w prawomocnym już orzeczeniu, a kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie, co uprzednio prawomocnie rozpoznany, traktować należy, jako wniosek inicjujący nowe postępowanie wpadkowe, którego przedmiotem jest zmiana postanowienia niekończącego postępowania w sprawie w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiany okoliczności sprawy to wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Musi to być jednak zmiana, która uzasadnia zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia, i to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jej sytuacja finansowa zmieniała się na tyle, iż w porównaniu z poprzednio wykazaną uprawnia ją do skorzystania z prawa pomocy. W świetle aktualnie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, podobnie jak w okolicznościach poprzedniego wniosku, skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zadeklarowała aktualnie miesięczne dochody w kwocie 2.130 zł (wobec poprzednio deklarowanych 2.064 zł). Wskazana zarówno obecnie, jak i poprzednio, wysokość dochodów rodziny skarżącej w porównaniu z zadeklarowanymi na poprzednim etapie postępowania miesięcznymi wydatkami (2.924,90 zł) prowadzi do wniosku, że aktualnym jest wciąż wniosek sformułowany w postanowieniu z dnia 5 lutego 2015 r. o wątpliwościach co do tego, z jakich źródeł zaspokajane są potrzeby rodziny skarżącej. Powoduje to, że oświadczenie w zakresie uzyskiwanych przez skarżącą dochodów nie jest wiarygodne, gdyż niemożliwe jest, aby wydatki przewyższały uzyskiwane dochody. Trudno było zatem w sposób niebudzący wątpliwości dokonać wszechstronnej i rzetelnej analizy całokształtu stanu majątkowego wnioskodawczyni, a tym samym ocenić, czy spełnia ona przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku i przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Ponadto dokonując porównania stanu majątkowego strony poddanego analizie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 lutego 2015 r., jak i wyłaniającego się z aktualnie złożonego wniosku, Sąd nie stwierdził, by zaszła istotna zmiana co do poszczególnych składników majątku skarżącej. Wskazać należy, że w świetle złożonych przez stronę uprzednio wyjaśnień, dysponowała ona majątkiem w postaci maszyn rolniczych, których łączna wartość wyniosła 13.000 zł. Aktualnie strona stwierdziła jedynie, że nie posiada żadnych ruchomości, przy czym nie wskazała, czy maszyny te, wobec faktu, że nie są one jej już niezbędne do działalności rolniczej, zostały sprzedane. Powyższe sprawia, że aktualne są uwagi poczynione w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 lutego 2015 r. co do ewentualnego wykorzystania przedmiotowych ruchomości celem osiągnięcia dodatkowych źródeł przychodów np. z tytułu najmu, sprzedaży lub też zabezpieczenia kredytu czy też pożyczki zaciągniętych w celu opłacenia kosztów sądowych. Podobnie należało odnieść się do akcentowanej przez stronę skarżącą okoliczności korzystania z pomocy społecznej, która również była przedmiotem oceny w postanowieniu z dnia 5 lutego 2015 r. Wskazano wówczas, że pomoc ta obejmuje finansowanie dzieciom obiadów w szkole, poza tym zaś wnioskodawczyni nie otrzymuje innej pomocy. Powołując się obecnie na fakt korzystania z pomocy społecznej, skarżąca nie wskazała zaś, by zakres tej pomocy uległ istotnemu rozszerzeniu. W tych warunkach, uznając, iż skarżąca nie wykazała, że po wydaniu prawomocnego postanowienia z dnia 5 lutego 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy jej sytuacja majątkowa uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w tymże postanowieniu, stwierdzić należało, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki zmiany prawomocnego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie przepisu art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.