I SA/Ol 164/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i wydatków w kwocie przekraczającej 4.000 (cztery tysiące) złotych. Skargą z dnia "[...]" Spółka A zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007r. Do skargi dołączano wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od opłat sądowych ponad kwotę 2.000 zł. W uzasadnieniu złożonego wniosku podniesiono, iż spółka realizuje układ zawarty z wierzycielami, zatwierdzony postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", na mocy którego rata kwartalna do zapłaty wierzycielom wynosi 59.556,04 zł. Wskazała także, iż komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dokonał zajęcia wierzytelności u kontrahentów wnioskodawcy a także zajęcia rachunku bankowego wnioskodawcy i prowadzi egzekucję roszczeń pieniężnych: 492.212,66 zł należności głównych na rzecz Spółki B (sygn. akt "[...]"), 178.000 zł należności głównych na rzecz Spółki C (sygn. akt "[...]"). Z zamieszczonego we wniosku oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej wynosi 6.633.000 zł, wartość środków trwałych: 809.750,48 zł – wartość netto po umorzeniu, a także, iż w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 341.456,10 zł. Z formularza wniosku wynika również, iż skarżąca posiada rachunki bankowe w trzech bankach, na dwóch zgromadzone są środki pieniężne w wysokości: 6.861,90 zł oraz 166.160,84 zł – konto funduszu socjalnego, w trzecim stan konta wynosi 0 zł. Skarżąca dodała również, iż rozliczenie wyniku za lata poprzednie wykazało stratę w wysokości 9.162.027,60 zł. Z dodatkowych wyjaśnień złożonych przez spółkę oraz przestawionych dokumentów źródłowych wynika, że spłata wierzytelności miała następować z przyrostu wartości produkcji oraz ze sprzedaży części majątku nieruchomego, ponadto na spłaty rat układu skarżąca otrzymywała pożyczki od wspólników lub przyszłych wspólników. Po zawarciu układu i zakończeniu postępowania upadłościowego prowadziła ona działalność gospodarczą w zakresie "[...]", produkcji wyrobów metalowych, stacji diagnostycznej i naprawy pojazdów oraz wynajmowania powierzchni biurowych i magazynowych. Spółka nie posiada rachunków bankowych poza wymienionymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto środki pieniężne zgromadzone na rachunku zakładowego funduszu świadczeń socjalnych są terminowo zablokowane, w okresie trwania umowy dzierżawy tj. do 2038r. jako zabezpieczenie roszczeń dla wydzierżawiającego teren "[...]". Odnośnie straty w wysokości 9.162.027,60 zł, skarżąca wskazała, iż na mocy uchwał zgromadzenia wspólników za poszczególne lata jest ona pozostawiana na koncie do rozliczenia zyskami lat przyszłych. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2008r. roku przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 10.000 zł. Od powyższego postanowienia skarżąca spółka wniosła sprzeciw, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od opłat sądowych ponad kwotę 4.000 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżąca wykazała trudną sytuację finansową uzasadniającą przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie częściowe od kosztów sądowych. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jaki i zebrany materiał dowodowy przemawia za zwolnieniem w kwocie przekraczającej 4.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady przewidziany jest m.in. w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z którym Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym całkowite zwolnienie może nastąpić w sytuacji, gdy wykazana zostanie niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona będąca osobą prawną może uzyskać częściowe zwolnienie, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., sygn. akt. GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawcą jest osoba prawna, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi ona wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. Oceniając sytuację finansową spółki na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, iż wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie, ostatecznie sprecyzowanym we wniesionym sprzeciwie. Spółka wskazuje, iż jej sytuacja finansowa jest trudna, od kilku lat ma problemy z utrzymaniem się na rynku, spłatami swoich zobowiązań, realizacją zawartego układu. Jak wynika z przedstawionych bilansów zysków i strat, sprawozdań finansowych – spółka za lata ubiegłe poniosła znaczną stratę finansową, która pozostawiana jest do rozliczania w latach następnych, posiada liczne zobowiązania krótko i długoterminowe przewyższające znacznie należności, które mogą wpłynąć na rachunek podmiotu. W ostatnim roku sytuacja finansowa zmusiła spółkę do sprzedaży części środków trwałych. Ponadto na majątku spółki z tytułu zaciągniętych pożyczek ustanowiono zabezpieczenia, prowadzone są także egzekucje komornicze. Należy jednakże zauważyć, iż mimo tych trudności nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Wręcz przeciwnie podjęte przez spółkę działania, zawarcie układu i fakt terminowego wywiązywania się z zawartych zobowiązań wskazują na poprawę sytuacji finansowej skarżącej. Co prawda osiągnięty w 2007r. dochód (CIT-8) w wysokości 295.091 zł., przeznaczony został na pokrycie strat za lata ubiegłe, jednakże został osiągnięty. Spółka ponosi także niewielkie nakłady ze środków własnych na inwestycje. Nadal posiada majątek w postaci środków trwałych, zaciąga nowe zobowiązania - zawiera pożyczki. Tym samym okoliczność ta świadczy o tym, iż posiada ona zdolność kredytową. Planowanie wydatków finansowych związanych z działalnością gospodarczą powinno zaś przewidywać realizację swoich praw przed sądem chociażby w minimalnej wysokości. Możliwość częściowego pokrycia opłat sądowych i wydatków może nastąpić także na skutek skorzystania przez wnioskodawcę z instytucji dopłat, czyli każdorazowego konkretyzującego się w uchwale wspólników obowiązku uiszczenia przez nich proporcjonalnie do posiadanych udziałów określonych świadczeń na rzecz spółki w ściśle oznaczonej wysokości (art. 177 K.s.h.). Celem dopłat jest najczęściej przeznaczenie ich na pokrycie strat wykazanych w sprawozdaniu finansowym, jednakże wspólnicy mogą zdecydować o przeznaczeniu dopłat także na inne cele w tym na niezbędne koszty sądowe. W ocenie Sądu przedstawiona powyżej sytuacja finansowa skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i wydatków w kwocie przekraczającej 4.000. Spółka posiada bowiem wciąż majątek, który pozwoli uiścić koszty sądowe w kwocie 4.000 zł. Sąd ustalając zakres przyznanego prawa pomocy wziął także pod uwagę koszty sądowe jakie strona jest obowiązana ponieść uwzględniając także drugą sprawę zawisłą przed tutejszym sądem. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.