I SA/Ol 166/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia WSA - Wiesława Pierechod Asesor WSA - Renata Kantecka (spr.) Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2004r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia z Nr "[...]" w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) zł., tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Ol 166/04 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 23 marca 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 stycznia 2004r. Nr "[...]" w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów wniesionych pismem z dnia 26 grudnia 2003r. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na postawie tytułu wykonawczego Nr "[...]". W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pismem z dnia 26 grudnia 2003r. M. J. wniósł, na podstawie art.33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz.968 ze zm.) zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art.34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny ma obowiązek rozpatrzenia zarzutów wniesionych na podstawie art.33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie pkt 8 ustawy, dopiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Podstawę wniesienia przez M. J. zarzutów stanowił z art.33 pkt 1 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. M. J. podniósł, iż wobec wydania przez Izbę Skarbową Ośrodek Zamiejscowy w dniu 23 czerwca 2003r. decyzji Nr "[...]", którą umorzono zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za sierpień 2001r. wraz z przypadającymi za ten okres odsetkami za zwłokę, a za którą to zaległość odpowiadał solidarnie z T. J., egzekwowany obowiązek nie był wymagalny. Zaistniała zatem przesłanka z art.33 pkt 1 oraz art.59 §1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naruszenie art.15 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nastąpiło natomiast poprzez brak doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (art.33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Izba Skarbowa podkreśliła, iż należność wynikająca z tytułu wykonawczego Nr "[...]" jest wymagalna. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony na postawie decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 11 czerwca 2003r. Nr "[...]" orzekającej o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy M. J. solidarnie z T. J. za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące sierpień i wrzesień 2001r., wynikające z działalności gospodarczej spadkodawcy S. J. Powołana przez M. J. decyzja Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2003r. Nr "[...]", którą umorzono zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za sierpień 2001r. wraz z przypadającymi za ten okres odsetkami za zwłokę, wydana natomiast został dla T. J., w związku z czym nie może stanowić podstawy do wygaśnięcia zobowiązania M. J., dochodzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. Wobec nie spłacenia zaległości przez zobowiązanego, w dniu 13 sierpnia 2003r., wystawiono upomnienie na kwotę 6.641,16 zł, które uznano za doręczone w trybie art.44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm., cyt. dalej jako KPA). W konsekwencji powyższego zarzuty dotyczące braku wymagalności egzekwowanego obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia uznano za niezasadne. Nadto organ odwoławczy stwierdził, iż nie nastąpiło naruszenie art.27§3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż do tytułu wykonawczego skierowanego do organu egzekucyjnego wierzyciel dołączył dowód doręczenia upomnienia. Wyjaśnił, iż zarzut dotyczący braku podstaw prawnych do wniesienia opłaty skarbowej od złożonych zarzutów w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczy działań organu egzekucyjnego. W skardze M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako niezgodnego z prawem oraz zasądzenie kosztów sądowych. Argumentując skargę zaznaczył, że w doręczonym jemu tytule wykonawczym Nr "[...]" z dnia 18 września 2003r. w rubryce 49 zamieszono informację o doręczeniu w dniu 22 sierpnia 2003r. upomnienia, o którym mowa w art.15 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i obciążono go kwotą 8,80 zł należnych kosztów upomnienia. Nie wskazano przy tym podstawy prawnej braku obowiązku doręczenia upomnienia. Podkreślił, że upomnienie nie zostało jemu doręczone oraz, że nie przedstawiono żadnego dowodu, że zostało ono do niego wysłane, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż dowód doręczenia dołączono do tytułu wykonawczego przekazanego do Pierwszego Urzędu Skarbowego L.. Stwierdził, iż dane dotyczące jego adresu zawarte w tytule wykonawczym, jak i fakt przekazania tytułu Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu L. wskazują, że przedmiotowe upomnienie mogło zostać wysłane na błędny adres zamieszkania: L. ul. L. nr "[...]", pod którym to adresem zamieszkiwał i był zameldowany do dnia 24 października 2002r. Po tym dniu zamieszkuje w L. przy ul. G., o czym powiadomił właściwy sobie Urząd Skarbowy składając w dniu 28 kwietnia 2003r. zgłoszenie aktualizacyjne NIP-3. Zauważył, iż brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art.15 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkuje wadliwością postępowania egzekucyjnego. Izba Skarbowa podtrzymała w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, iż w niniejszym postępowaniu rozstrzygane są wyłącznie kwestie wymagalności egzekwowanego obowiązku, natomiast rozstrzygnięcie w sprawie wniesionych zarzutów należy do organu egzekucyjnego, dla którego wypowiedź wierzyciela jest wiążąca tylko w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wobec czego organ egzekucyjny sam rozstrzyga zarzut dotyczący braku doręczenia upomnienia, wynikający z pkt 7 powołanego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia wyłącznie kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym: art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, cyt. dalej jako p.p.s.a.). Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia, którego podstawą mogą być przyczyny taksatywnie wymienione w art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie art.34§1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że zarzuty zgłoszone na podstawie art.33 pkt 1-7,9,10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Stosownie do art.33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wymaganego w myśl art.15 §1 tejże ustawy. Powyższy art.15 dopuszcza możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego dopiero po upływie siedmiu dni od doręczenia stronie pisemnego upomnienia, które winno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Celem zasady uprzedniego zagrożenia jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku, gdy uda się przez samo zagrożenie użycia środka egzekucyjnego skłonić go do wykonania ciążącego na nim obowiązku, bez potrzeby wszczęcia egzekucji. Ważne jest zatem, aby zobowiązany wiedział, że niewykonanie obowiązku spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu (R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna, Komentarz do ustawy o postępowaniu administracyjnym, Warszawa 1995, s. 33), brak przesłania upomnienia stanowi istotne uchybienie i daje podstawę do złożenia zarzutu, a następnie umorzenia postępowania (art.59§1 pkt 7 ustawy). Również z art. 27 § 3 ustawy wynika, że do tytułu wykonawczego należy dołączyć dowód doręczenia upomnienia, albo stwierdzić w tytule że doręczenie upomnienia nie było konieczne z mocy art. 15 tej ustawy, ale wówczas należałoby wskazać przepis, który zwalnia od doręczenia upomnienia. W rozpoznanej sprawie wymogi powyższych przepisów nie zostały spełnione bowiem w aktach sprawy brak jest dowodu, który wskazywałby na to, że upomnienie doręczone zostało M. J. zgodnie z prawem. W ocenie Sądu, organ bezpodstawnie uznał za skutecznie doręczone, w trybie art.44 KPA, upomnienie z dnia 13 sierpnia 2003r., wysłane skarżącemu na adres: L. ul. L. nr "[...]". Z akt sprawy wynika bowiem, że organy skarbowe były w posiadaniu informacji dotyczącej innego adresu jego zamieszkania (L. ul. G.), na który doręczały decyzje: z dnia 11 czerwca 2003r. (k.1) i z dnia 15 września 2003r. (k.9). Nadto jak podniósł w skardze M. J., w dniu 28 kwietnia 2003r., złożył on w Urzędzie Skarbowym L. zgłoszenie aktualizacyjne, w którym poinformował o zmianie miejsca zamieszkania. Wobec powyższego stanowisko wierzyciela uznające doręczenie przedmiotowego upomnienia za dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami jest nieprawidłowe. Nie sposób również podzielić poglądu Izby Skarbowej, iż organ egzekucyjny sam rozstrzyga zarzut wynikający z art.33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wspomniany art.34 §1 tejże ustawy stanowi wprost, że zarzuty zgłoszone m.in. na podstawie art.33 pkt 1-7 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Zatem stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutu dotyczącego braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art.15 §1 ustawy, jest niezbędne i jego brak może prowadzić nawet do zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania stosowego postanowienia przez wierzyciela (art.34 §3). Odrębną kwestią jest związanie organu egzekucyjnego wypowiedzią wierzyciela w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na mocy art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.. Na mocy art.152 powołanej ustawy, określono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.