I SA/Ol 169/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor) uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ egzekucyjny, Dyrektor ZUS) z dnia "[...]" w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów złożonych przez M. B. ( dalej jako strona, zobowiązany, skarżący) w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr "[...]" do nr "[...]", od nr "[...]" do nr "[...]" z dnia "[...]". Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Dyrektor ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia "[...]", od nr "[...]" do nr "[...]", od nr "[...]" do nr "[...]" obejmujących należności pieniężne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 11/2011 – 01/2014 w kwocie należności głównej 51.389,30 zł. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 13.07.2018r. Pismem z dnia "[...]" strona złożyła "zarzuty, które mieszczą się w zakresie art. 33 § 1 pkt. 1, 2, 3, 4, 5, 8 oraz wniósł o uchylenie klauzul wykonalności". Zobowiązany podniósł, że "kierownikowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jak też Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wiadomo o stosowaniu decyzji w postaci odroczeń, karencji, kierowania zobowiązań do innych osób", nie precyzując, co przez to rozumie i nie podając uzasadnienia zarzutów w kontekście podanej podstawy prawnej. Pismem z dnia "[...]", ZUS zwrócił się do strony o sprecyzowanie żądania. Pismem z dnia "[...]" zobowiązany wskazał, że w jego ocenie stan sporawy nie uległ istotnym zamianom, nadal są aktualne jego wcześniejsze wyjaśnienia złożone organowi egzekucyjnemu. W ocenie zobowiązanego kierowanie do niego kolejnego żądania dotyczącego doprecyzowania zarzutów było niezasadne i przedwczesne. Postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor ZUS uznał za bezzasadne zarzuty złożone przez stronę w toku postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko organ egzekucyjny stwierdził, iż zobowiązany w żaden sposób nie sprecyzował i nie uzasadnił wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1,2, 3, 4, 5 i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) zarzutów. W ocenie organu egzekucyjnego podejmowane czynności były prawidłowe, obowiązek opłacenia składek wynika z orzeczenia, istniejący obowiązek nie został wykonany, nie nastąpił błąd co do osoby zobowiązanego. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił organowi egzekucyjnemu rozpatrzenie zarzutów bez odniesienia się do całokształtu sprawy. Wskazał jednocześnie, że zajmowanie do lat jego konta bankowego jest, w jego odczuciu działaniem uciążliwym i nękaniem. Podniósł, że złożone zażalenie uzasadniają także ustalenia dokonane w sprawach prowadzonych, m.in. przez Prokuraturę Rejonową. Odnosząc się do powyższych zarzutów organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazał, że zobowiązany podnosił, między innymi, zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1, tj. zarzut wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, który to zarzut zasługuje na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny nie dokonał pełnej analizy okoliczności związanych z podniesionym przez zobowiązanego zarzutem przedawnienia dochodzonych należności. Nie wyjaśniono w pełni kwestii właściwego terminu, tj. konkretnego dnia, od którego należy liczyć termin przedawnienia, w odniesieniu do każdej należności pieniężnej, tj. miesięcznej składki ubezpieczeniowej. Dyrektor stwierdził, iż w treści zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny orzekł, że składki nie zostały opłacone ani umorzone, nie wygasły w inny sposób i nadal są wymagalne. Organ egzekucyjny nie odniósł się natomiast do kwestii przedawnienia dochodzonych składek. W ocenie organu odwoławczego z uzasadnienia postanowienia nie wynika, czy i w jaki sposób organ egzekucyjny ustalił termin przedawnienia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2011r. do stycznia 2014r. Dyrektor ZUS nie wskazał przepisu prawa odnoszącego się do terminu przedawnienia składek, nie wskazał terminu przedawnienia poszczególnych należności, dat zaistnienia zdarzeń mających wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, bądź jego przerwanie, z wyliczeniem konkretnej ilości dni zawieszenia. Ponadto z treści zaskarżonego postanowienia z dnia "[...]" nie wynika, czy organ egzekucyjny, analizując okoliczności mające wpływ na ocenę przedawnienia dochodzonych egzekucyjnie składek, wziął pod uwagę zmiany przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wprowadzone ustawą z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378). Powyższą ustawą zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 01.01.2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01.01.2012r. Wedle zasady wynikającej z przepisu art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do należności składkowych nieprzedawnionych do 01.01.2012r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 01.01.2012r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 01.01.2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy zauważył, iż z uwagi na fakt, że bieg przedawnienia należności z tytułu składek za okres 11/2011 rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia kwestii wymagalności należności za wskazany okres, organ egzekucyjny, przedstawiając szczegółową analizę przedawnienia, winien wziąć pod uwagę powyższą zmianę przepisów i wskazać, które przepisy mają zastosowanie do konkretnej miesięcznej należności pieniężnej z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Również w zakresie pozostałych, dochodzonych składek na ubezpieczenia za okres 12/2011 – 01/2014 koniecznym w sprawie jest ustalenie terminu upływu terminu przedawnienia, z uwzględnieniem zmian przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dyrektor wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę organ egzekucyjny ustali, czy w dacie wystawienia tytułów wykonawczych, a następnie w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dochodzone należności z tytułu składek na ubezpieczenia istnieją i są nieprzedawnione. Organ egzekucyjny wyjaśni wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, które w danej sprawie wystąpiły. Skoro zobowiązany kwestionuje istnienie egzekwowanych składek na ubezpieczenia, m.in. z uwagi na przedawnienie, Dyrektor ZUS dokona analizy przedawnienia każdej z dochodzonych składek. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskaże zatem termin płatności każdej składki i datę jej przedawnienia oraz wskaże odrębnie dla każdej składki, okoliczności mające wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek lub na jego przerwanie. Po dokonaniu kompleksowej oceny zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatrzy również pozostałe zarzuty zobowiązanego zawarte w piśmie z dnia "[...]", tj. zarzuty wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i pkt 8 u.p.e.a. Organ odwoławczy nie może bowiem wyręczać organu pierwszej instancji w wyczerpującym ustalaniu stanu faktycznego sprawy, który ma wpływ na sposób jej załatwienia. Dokonywanie takich ustaleń w znacznym zakresie, po raz pierwszy dopiero na etapie postępowania odwoławczego, prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, a w konsekwencji do naruszenia prawa. Powyższe postanowienie zaskarżył skarżący, wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie sprawy w całokształcie. Wskazując, że uzasadnieniem jest naruszenie interesu prawnego pozostawianiem istoty spraw bez rozpoznania pod różnymi pretekstami. "Efektem jest wieloletnie fingowanie czynności egzekucyjnych. Czym w zamierzeniu ukrywa się szereg przestępstw m. inn np. komornika sądowego". Dodatkowo w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podano treści które są zaprzeczeniem dla stanu skarżonego. Istotą działań egzekucyjnych ma być ich skuteczność. Tymczasem od lat zajmuje ,,konta bankowe-puste" a wskazane wierzytelności z klauzulą, należne od komornika są uporczywie przestępczo pomijane. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo odniósł się podniesionej dopiero na etapie skargi do sądu kwestii dotyczącej istnienia wierzytelności należnych stronie (w jej ocenie) od komornika. Wskazując, że okoliczności te nie były podnoszone w toku postępowania i jako spóźnione nie były przedmiotem analizy zarówno organu egzekucyjnego, jaki i odwoławczego. Dyrektor zauważył jednak, że z analizy akt sprawy nie wynika, by w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonywał zajęć wierzytelności pieniężnych przypadających stronie od komornika. Nie wynika także, by zobowiązany wskazywał organowi egzekucyjnemu wierzytelności pieniężne mogące podlegać zajęciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, zaś poniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przy czym podkreślić należy, że skarżący nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów odwołał się jedynie do naruszenia bliżej nie skonkretyzowanego interesu prawnego i wieloletniego fingowania czynności egzekucyjnych. Wskazać należy, czego zdaje się nie dostrzegł skarżący, że w niniejszym przypadku organ odwoławczy uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zgodnie z art. 138 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.), który znajduje zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W myśl art. 144 w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Przy czym podnieść należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła konieczność uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów gdyż istnieje tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego (Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). W takim bowiem przypadku, zgodnie z treścią uchwały 7 sędziów NSA z 25 czerwca 2007r., sygn. akt I FPS 4/06 (wszystkie orzeczenia publ. w CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.p) nie jest wymagane odrębne stanowisko wierzyciela określone w art.34 § 1 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionował legalność prowadzonej egzekucji wskazując na zarzuty, znajdujące w jego ocenie oparcie w treści art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 8 u.p.e.a. W ocenie Sądu, zasadnie Dyrektor, uznał za powziął wątpliwość co do zasadności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż organ egzekucyjny nie wyjaśnił w pełni kwestii przedawnienia dochodzonych składek. Poprzestał jedynie na wskazaniu, że składki nie zostały opłacone ani umorzone, nie wygasły w inny sposób i nadal są wymagalne. W niniejszym przypadku podstawą egzekucji były zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2011r. do stycznia 2014r. Brak szczegółowej analizy spowodował, że nie wiadomo czy organ egzekucyjny, wziął pod uwagę okoliczności mające wpływ na ocenę przedawnienia dochodzonych egzekucyjnie składek, wziął pod uwagę zmiany przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wprowadzone ustawą z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, na mocy której zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 01.01.2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01.01.2012r. Wedle zasady wynikającej z przepisu art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, do należności składkowych nieprzedawnionych do 01.01.2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 01.01.2012r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 01.01.2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Zatem, w ocenie Sądu, zgodzić należy się za organem odwoławczym, że brak odniesienia się szczegółowo do kwestii przedawnienia przez organ egzekucyjny spowodował konieczność uchylenia postanowienia organu I instancji. Nie wiadomo bowiem czy w niniejszym przypadku zasadny jest zarzut podnoszony przez skarżącego dotyczący ziszczenia się przesłanki widniejącej w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ocena tego faktu będzie możliwa dopiero po dokonaniu analizy przedawnienia każdej z dochodzonych składek, po wskazaniu terminu płatności każdej składki, daty jej przedawnienia oraz wskazania odrębnie dla każdej składki, okoliczności mających wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek lub na jego przerwanie. Odnoszenie się do pozostałych zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i pkt 8 u.p.e.a. jest zatem przedwczesne. Jak wskazał prawidłowo Dyrektor dopiero po dokonaniu szczegółowej oceny zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobligowany będzie rozpatrzyć również pozostałe zarzuty zobowiązanego. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.