I SA/Ol 175/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2009 r. J. G. złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu wyjaśnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Uzyskuje miesięczne dochody w wysokości 510,65 zł brutto z tytułu renty. Wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni 54 m2. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że po wypadku przez okres trzech miesięcy był nieprzytomny. W roku 1996 r. przyznano mu I grupę inwalidzką w związku z "100% uszczerbkiem na zdrowiu". Stan zdrowia nie pozwala mu podjąć żadnej pracy. Nadto pobyt w szpitalu psychiatrycznym spowodował, że opuściła go żona z dwójką dzieci także rodzeństwo przestało się z nim kontaktować. Do wniosku załączył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzającą wysokość uzyskiwanej renty. Nadto z oświadczenia skarżącego wynikało, że obecnie przebywa w Zakładzie Karnym. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego zawierającego informację : o okresie, w jakim skarżący przebywa i ma przebywać w jednostce, o cennych przedmiotach i o wysokości środków pieniężnych przechowywanych w depozycie, o wysokości ewentualnych wynagrodzeń lub innych świadczeń otrzymywanych przez skarżącego, z uwzględnieniem zapomóg i nagród rzeczowych lub pieniężnych oraz o wysokości wszelkich innych środków pozostających do jego dyspozycji, przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat, przedłożenie odpisów dokumentów potwierdzających wysokość zaciągniętych kredytów oraz odpisów dokumentów potwierdzających wysokość spłacanych rat, za ostatnie 6 miesięcy, nadto w związku ze złożonymi oświadczeniami w toku prowadzonego postępowania przed organem podatkowym dotyczących opłacania na rzecz matki rachunków za media i spłacania kredytów, wezwano wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w kwestii wysokości uzyskiwanych dochodów przez matkę skarżącego, określenie wysokości pomocy otrzymywanej od matki. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 12.05.2009r. oświadczył, że matka otrzymuje emeryturę w wysokości 800 zł. Zaś od matki otrzymuje kwartalnie paczkę żywnościową. Nadto wyjaśnił, że prawdopodobnie będzie otrzymywał po 50 zł miesięcznie z tytułu zajęcia komorniczego "[...]". Dodatkowo stwierdził, że po wyjściu z Zakładu Karnego będzie zmuszony kupić rower stacjonarny z uwagi na stan zdrowia oraz buty ortopedyczne. Wniósł o umorzenie podatku od towarów i usług. Do oświadczenia załączył: pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16.03.2009 r., z którego wynika, że posiada zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za 1995r. w wysokości 5.269,36 zł oraz odsetki w wysokości 18.175,00 zł na dzień 18.03.2009 r., zaświadczenie Powszechnej Kasy Oszczędności Bank Polski SA, że do spłaty na dzień 05.04.2009 r. z tytułu posiadanych kredytów skarżącemu zostało łącznie 3049,88 zł oraz zaświadczenie Dyrektora Zakładu Karnego, z którego wynika, że na koncie depozytowym będącym w dyspozycji osadzonego na dzień 08.05.2009 r. posiadał środki pieniężne w kwocie 41,87 zł. Natomiast środki na akumulacji na dzień 08.05.2009 r. wynosiły 2.336,45 zł. Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenie nie wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić należy, że skarżący uzyskuje stały dochód z tytułu renty w wysokości 510,65 zł miesięcznie. Obecnie zaś przebywa w Zakładzie Karnym, w związku z czym należy stwierdzić, że wszystkie niezbędne potrzeby bytowe skarżącego, pokrywane są z budżetu państwa. Zatem należy uznać, iż skarżący dysponuje środkami pieniężnymi, z których może opłacić należne koszty sądowe. Wskazać przy tym należy, że wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł. Przerzucenie zatem ciężaru poniesienia kosztów sądowych w tej sytuacji na ogół obywateli, często znajdujących się w dużo gorszej sytuacji materialnej a pomimo to opłacających należne koszty sądowe byłoby naruszeniem art. 84 Konstytucji RP zgodnie z którym, obowiązkiem każdego obywatela jest powszechne i równe ponoszenie danin publicznych. Nadto zauważyć należy, że skarżący jak wynika z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego miesięcznie spłaca raty kredytów w łącznej wysokości 160,37 zł oraz na podstawie zlecenia stałego opłaca rachunki za energię elektryczną i gaz za matkę I. G., która uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury w kwocie ok. 800 zł. Powyższe w ocenie orzekającego wskazuje, że wnioskodawca priorytetowo traktuje zobowiązania cywilnoprawne w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych. Jednakże takie działanie skarżącego nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Oceny tej nie zmieniają podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące konieczności zakupu roweru stacjonarnego czy też butów ortopedycznych po wyjściu z Zakładu Karnego. Zauważyć bowiem należy, że skarżący obecnie posiada środki na akumulacji w wysokości 2.336,45 zł. Kwota ta systematycznie co miesiąc wzrasta, a zatem należy stwierdzić, iż w momencie opuszczenia Zakładu Karnego skarżący będzie posiadał środki na zakup niezbędnych przyrządów czy też obuwia. Nadto odnosząc się do wniosku skarżącego o umorzenie zobowiązania w podatku od towarów i usług, należy wyjaśnić, że referendarz sądowy bądź Sąd w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy może wyłącznie rozpoznać wniosek i ewentualnie gdy stwierdzi, że zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy zwolnić skarżącego z kosztów sądowych ( częściowo zwolnić z kosztów sądowych) bądź ustanowić profesjonalnego pełnomocnika. Żądanie umorzenia zaległości podatkowych nie mieści się w granicach prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.