I SA/Ol 179/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi L.S. na zawiadomienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr 520100/71/12631/2024-RED-R w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu składek postanawia odrzucić skargę Skarga L.S. (dalej: "skarżąca") dotyczy zawiadomienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Elblągu (dalej: "ZUS", "organ") z 26 kwietnia 2024 r. nr 520100/71/12631/2024-RED-R, w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na rozłożenie na raty należności z tytułu składek za styczeń 2024 r. Z akt sprawy wynika, że zaskarżone zawiadomienie wydane zostało na skutek wniosku z 10 kwietnia 2024 r., w którym strona, wskazując na istnienie ważnego interesu osobistego oraz interesu społecznego, zwróciła się do organu o rozłożenie na raty składek za styczeń 2024 r. Odmawiając wyrażenia zgody na rozłożenie na raty tej należności organ wskazał, że strona realizuje umowę ratalną na należności z tytułu składek za okres 08.2023-10.2023, a także korzysta z innych ulg w postaci odroczenia terminu płatności składek: za 11.2023 r. (zrealizowana) i 12.2023 r., złożyła ponadto wniosek o odroczenie kolejnej składki bieżącej (za 03.2024 r.). Organ jako niewłaściwe uznał spłacanie układu ratalnego generując w tym samym czasie nowe zadłużenie. Zauważył, że z przedłożonych dokumentów finansowych wynika, że strona uzyskuje średniomiesięczny dochód w wysokości 164.981,47 zł, co w ocenie organu pozwala na spłatę przedmiotowego zadłużenia w całości. Dodał, że strona spłaca zobowiązanie z tytułu podatków w ratach po 35.000 zł miesięcznie, co jest kwotą wyższą od przedmiotowego zadłużenia, a sytuacja ta świadczy o uprzywilejowaniu innych wierzycieli względem ZUS co jest niedopuszczalne. Stwierdził, że opisane powyżej działania strony budzą obawę, że podobne praktyki miałyby miejsce w przypadku wyrażenia zgody na kolejny układ ratalny. Tymczasem udzielenie ulgi ma na celu sukcesywne zmniejszanie się zadłużenia, a nie doprowadzenie do powstania nowego. W skardze na powyższe zawiadomienie skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając organowi błędne zastosowanie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497; dalej: "u.s.u.s.") poprzez odmowę rozłożenia na raty składek za styczeń 2024 r. Wskazała także na naruszenie w tej sprawie art. 104 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) poprzez jej rozstrzygnięcie z pominięciem formy przewidzianej dla decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że droga sądowoadministracyjna dopuszczalna jest jedynie w sprawach wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., wśród których nie ma spraw opisanych w art. 29 u.s.u.s., dotyczących m.in. rozłożenia na raty należności z tytułu składek. Ocenił przy tym, że podjęcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie wymaga wydania decyzji, gdyż zgodnie z art. 29 ust. 1a u.s.u.s. rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy. Organ dodał, że skarżąca wraz ze złożeniem skargi do tutejszego Sądu skierowała także odwołanie do Sądu Okręgowego w Olsztynie, które zostało przekazane sądowi powszechnemu do rozpoznania 24 maja 2024 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia, w tym przede wszystkim oceną, czy zaskarżone działanie organu podlega kontroli sądu administracyjnego. Mając na uwadze przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie (dotyczący rozłożenia na raty należności z tytułu składek) należy przede wszystkim zauważyć, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych orzekają co do zasady sądy powszechne a nie sądy administracyjne. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw, a od decyzji tych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast wyjątki w tej materii zostały wskazane w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w świetle którego "od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego". W świetle powyższych regulacji prawnych należy stwierdzić, że każda decyzja wydana przez ZUS w indywidualnej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego, a jedyne odstępstwa dotyczą decyzji, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Sprawy wskazane w tym ostatnim przepisie, w drodze wyjątku, pozostają sprawami administracyjnymi w znaczeniu materialnym i formalnym. W konsekwencji decyzje w nich wydane podlegają kognicji sądów administracyjnych. Wśród spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. nie ma jednak rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem w tych sprawach niedopuszczalna jest droga sądowoadministracyjna (por. postanowienie NSA z 23 lutego 2024 r. sygn. akt I GSK 157/24, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z powyższych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.