I SA/Ol 181/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2010 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009r. postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 1.000 (jeden tysiąc) zł M. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzję z dnia "[...]" r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009r. Na formularzu PPF, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia "[...]" r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie M.S.wniosła sprzeciw. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości 776,97 zł (kwota otrzymywana z ZUS po dokonanych potrąceniach - potrącana jest kwota 246,54 zł miesięcznie zajęta przez komornika tytułem wierzytelności na rzecz Gminy K.). Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca jest właścicielką gospodarstwa B. wraz ze stanowiącym jego integralną część Pałacem B. (powierzchnia gruntu 3860 m2) oraz nieużytkowanym wiatrakiem - obie nieruchomości wpisane są do rejestru zabytków województwa. Ponadto wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 1166,33 ha, na którą składają się: użytki rolne – 1104,73 ha. Jako stan oszczędności skarżąca wykazała kwotę 18 zł na rachunku rozliczeniowym. Innego majątku nie wykazała. Ponadto z treści skargi wynika, iż wnioskodawczyni nabyła wyżej opisaną nieruchomość w marcu 2001r. i od tego też czasu wydzierżawia. Z tytułu dzierżawy nie otrzymuje czynszu dzierżawnego, który wynosi 12.000 zł rocznie. Dzierżawca zobowiązany jest kwotę czynszu przekazywać na konto Agencji Nieruchomości Rolnych tytułem spłaty zadłużenia w związku z kupnem nieruchomości przez skarżącą. Obecnie czynsz zajęty jest na poczet postępowania egzekucyjnego. Wnioskodawczyni wskazała również, iż posiada zadłużenie wobec Gminy K. z tytułu podatku od nieruchomości na kwotę 433.334,94 zł. Podniosła również, iż jest osobą starszą, ma 86 lat, jest po leczeniu onkologicznym, po pobycie na oddziale Intensywnej Opieki Medycznej, po zabiegu koronorografii i wentrykulografii oraz po operacji oczu. Z treści skargi wynika również, iż miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania, do którego skarżąca nie posiada tytułu własności, wynoszą 250-300 zł, natomiast wydatki na lekarstwa to kwota rzędu 150 -200 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści artykułu 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej zwaną p.p.s.a.) postanowienie z dnia 11 maja 2010 r. utraciło moc. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej wyżej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegające m.in. na zwolnieniu od kosztów sądowych, następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie, Sąd stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanek udzielenia jej prawa pomocy zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, iż w jej sytuacji zachodzą podstawy do uwzględnienia jej żądania w całości, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić należy, ze przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych.Instytucja prawa pomocy jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. Oceniając, przedstawioną wcześniej, sytuację materialną skarżącej, Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki uzasadniające częściowe zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych. Wprawdzie skarżąca wykazała, że posiada niewielkie dochody jak i nieruchomości jednakże sam fakt posiadania jakiegokolwiek majątku nie przesądza jeszcze o możliwości poniesienia kosztów sądowych w całkowitym zakresie. Miesięczny dochód jaki otrzymuje pozwala jej na zaspakajanie najważniejszych potrzeb. Skarżąca nie posiada lokat, ani zapasów gotówki, niemniej jednak może chociaż w części pokryć koszty postępowania zaciągając np. pożyczkę. Zaznaczyć także wypada, że realnej możliwości szybkiego uzyskania niezbędnych w tym celu środków nie daje posiadany majątek nieruchomy. Nie można bowiem żądać od strony wyzbycia się nieruchomości w celu zdobycia pieniędzy na uiszczenie kosztów sądowych. Niemniej jednak posiadane nieruchomości mogą służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, a któremu brakuje bieżących środków finansowych. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Okoliczności niniejszej sprawy tj. stan majątkowy wnioskodawczyni pozwala uznać, iż spełnia ona przesłanki umożliwiające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.), poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1000 zł. Dokonując częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Sąd miał również na względzie, że strona skarżąca ma obowiązek ponoszenia kosztów w innych sprawach, które toczą się przed tutejszym Sądem. Na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia