I SA/Ol 181/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) del. sędzia SO Dorota Radaszkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy w części producentom rolnym I. uchyla zaskarżoną decyzją, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z dnia "[...]" . Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z dnia "[...]" r., którą przyznano S. C. (dalej powoływany jako skarżący, strona, wnioskodawca) pomoc finansową o wartości brutto 14.708,21 zł stanowiącej równowartość 3.465,57 euro po uwzględnieniu współczynnika korekty w wysokości 0,81, zgodnie z §13c ust.9 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (DZ.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 24 września 2015 r. skarżący złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane suszą w 2015 r. W dniu 30 września 2015r. wnioskodawca złożył zmianę wniosku, w której oświadczył, że w 2015 r. w gospodarstwie wystąpiły szkody spowodowane suszą w uprawach deklarowanych we wniosku z dnia 24 września 2015r., na tej samej powierzchni, jednakże zmienił wysokość stawki pomocy z 200 zł na 400 zł. Wraz z wnioskiem wnioskodawca złożył następujące załączniki: 1. Protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi - susza, które wystąpiły od 21.06.2015 r. do 20.08.2015 r., sporządzonym w dniu 21 września 2015 r. przez komisję powołaną przez Wojewodę, Zarządzeniem Nr 91 z dnia 25 marca 2015 r. i Zarządzeniem Wojewody Nr 191 z dnia 3 lipca 2015 r.; 2. Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie inną niż pomoc de minimis rolnictwie lub rybołówstwie. Z protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym strony wynikało, że wysokość szkód ogółem w gospodarstwie rolnym (produkcja roślinna + zwierzęca) wynosiła 33% średniej rocznej produkcji z 3 ostatnich lat w okresie 5-letnim poprzedzającym rok wystąpienia szkody, z pominięciem roku o najniższej i najwyższej wielkości produkcji. Organ odwoławczy wskazał, że zasady udzielania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem suszy w 2015 r. zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187). – dalej powoływane jako "rozporządzenie". Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podał również, że w myśl § 2 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Powołując treść z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia, przedmiotowa pomoc finansowa jest przyznawana w przypadku gdy szkody, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia tych szkód, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej. Przywołując treść §5 ust 5 oraz ust.11 pkt 2 i §13c ust.1 rozporządzenia zgodnie, z którym W 2015 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1pkt 6, producentom rolnym, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zgodnie z ust. 2-13. Organ odwoławczy podał także, że w myśl pkt 13 powołanego §13c pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w 2015 r. co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał również, że art. 25 ust. 6 rozporządzenia Komisji Nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 1.7.2014), wskazuje sposób obliczania obniżenia dochodu. Ponadto, wskazano, że z protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym strony wynika, że łączna powierzchnia upraw w gospodarstwie skarżącego, na której wystąpiły szkody spowodowane suszą w 2015r. wynosiła 103,19 ha (zgodna z deklaracją wnioskodawcy). Stwierdzona powierzchnia dotyczyła następujących rodzajów upraw: trawy na gruntach ornych – 28,91 ha, nostrzyka białego- 74,28 ha. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że zgodnie z informacją podaną przez wnioskodawcę w części IV Wniosku "Dane dotyczące ubezpieczenia gospodarstwa, w którym wystąpiła szkoda - susza" (brak ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym od co najmniej jednego z ryzyk) oraz z treścią § 13c ust 13 rozporządzenia, przedmiotową pomoc należało pomniejszyć o 50%. Dokonując szczegółowych wyliczeń organ odwoławczy stwierdził, że kwota pomocy podstawowej, obliczona na podstawie powierzchni stwierdzonej przez Komisję w rzeczonym protokole, przekracza maksymalną wysokość pomocy finansowej możliwej do przyznania wnioskodawcy, pomoc finansowa dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem suszy w 2015 r. została zredukowana do maksymalnej możliwej wysokości pomocy, tj. do kwoty 14708,21 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzając ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła, że obie decyzje są oparte na błędnej wykładni §13c ust.13 rozporządzenia. Zdaniem skarżącego pojęcie ubezpieczenia upraw, o jakim mowa w tym przepisie należy utożsamiać z tymi uprawami, które podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu w myśl ustawy o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego dodał, że upraw skarżącego nie można ubezpieczyć, gdyż nie ma na rynku oferty tego rodzaju ubezpieczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy , że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne dają podstawę do prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji, który wydał zaskarżoną decyzję . Mając na względzie powyższe ogólne stwierdzenia, w pierwszej kolejności oceny wymaga kwestia czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w skrócie "k.p.a." Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 k.p.a w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd uznał, że pomimo dokonania przez organy ustaleń w zakresie powierzchni na jakiej wystąpiły szkody spowodowane suszą w 2015r. ( co jest okolicznością niesporna w sprawie), to nie ustaliły jednak czy skarżący miał obiektywną możliwość ubezpieczenia swoich upraw. W związku z tym, rozważyć należy czy w sprawie może mieć zastosowanie §13c pkt 13 rozporządzenia. Podkreślenia wymaga, że strona uprawia nostrzyk biały, który nie jest wymieniony w art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (tekst jedn. Dz.U. z 2015, poz. 577 ze zm.). Zwrócić także należy uwagę, że zgodnie z art. 10c ust. 1 ww. ustawy, rolnik w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, zwany dalej "rolnikiem", który uzyskał płatności bezpośrednie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia obowiązkowego upraw, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez powódź, suszę, grad, ujemne skutki przezimowania lub przymrozki wiosenne. Skarżący w niniejszej sprawie zarzucił, że na rynku brak jest oferty ubezpieczenia, które objęłoby jego uprawy. W ocenie Sądu powyższe okoliczności mają kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie. Trudno bowiem czynić zarzut rolnikowi, że nie dopełnił ciążących na nim obowiązków lub nie dopełnił czynności mających wpływ na jego sytuację faktyczno-prawną, gdy w rzeczywistości dopełnienie owych czynności faktycznie nie było możliwe. W związku z powyższym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien ustalić czy faktycznie skarżący miał możliwości ubezpieczenia swoich upraw. Ustalenia wymaga czy istnieją odpowiednie ubezpieczenia na rynku i skarżący z jakichkolwiek powodów nie skorzystał z oferty, czy też oferty takiej nie ma i nie jest możliwym dokonanie ubezpieczenia. Organ winien rozważyć czy w braku istnienia na rynku stosownych ubezpieczeń rolnik winien ponosić ujemne konsekwencje braku możliwości zawarcia umowy ubezpieczenia i czy w takiej sytuacji zasadnym byłoby rozumienie zapisów §13c ust.13 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015r. jako ubezpieczenia wszystkich upraw czy też jak wskazuje strona tylko upraw podlegającym ubezpieczeniom obowiązkowym. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 205§2 p.p.s.a.