I SA/Ol 182/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 22 marca 2011r. skarżący R. P. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami w wieku 4 i 3 lata. Nie posiada żadnego majątku: nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której aktualnie nie osiąga żadnych dochodów. Argumentując wniosek wskazał, iż z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza spowodowała powstanie znacznej straty, tak że na zaspokojenie własnych potrzeb zmuszony był zaciągnąć pożyczki u rodziny i znajomych. Dodatkowo ciąży na nim obowiązek spłaty kredytu w rachunku bieżącym w wysokości około 50.000 zł związanego z działalnością gospodarczą. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów takich jak: - odpisu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu, w którym zamieszkuje, bądź oświadczenia w tym zakresie (tj. czy lokal ten wynajmuje, zamieszkuje nieodpłatnie lub inne), - wyjaśnień w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny, przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy i podania jej zakresu, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia o posiadanych nieruchomościach, ruchomościach powyżej 3.000 euro oraz o posiadanych zasobach pieniężnych - w okresie od 01.01.2007r do 22.03.2010r. - w przypadku zbycia ewentualnego majątku określenia formy zbycia ( darowizna, sprzedaż itp.) podania daty zbycia, w przypadku sprzedaży podania kwoty uzyskanej z tego tytułu oraz jej przeznaczenia, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, w przypadku odpowiedzi twierdzącej oświadczenia o wysokości miesięcznych dochodów współmałżonki ze wskazaniem źródeł, z których jest uzyskiwany; w przypadku orzeczenia separacji pomiędzy małżonkami nadesłania odpisu orzeczenia sądowego w tym przedmiocie, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia ( w przypadku pozostawania w związku małżeńskim) o posiadanym majątku współmałżonki: nieruchomościach, ruchomościach powyżej 3.000 euro, zasobach pieniężnych, a także gdzie małżonka zamieszkuje i czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, –przedłożenia wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych osobistych oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, z okresu ostatnich czterech miesięcy, - przedłożenia odpisów odpowiednich deklaracji podatkowych potwierdzających brak uzyskiwania dochodów, - przedłożenia dokumentów potwierdzających zadłużenie u rodziny i znajomych, w tym oświadczenia o wysokości zadłużenia oraz sposobie lub formie spłaty, - oświadczenia czy skarżący lub jego dzieci posiadają polisy ubezpieczeniowe, jeżeli tak to kiedy zostały(a) zawarte(a), jaka jest wysokość i częstotliwość rat oraz jakie środki zostały na nich zgromadzone, W wezwaniu, doręczonym skarżącemu w dniu 30 marca 2011 r., zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a tym samym stanowić może podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Wskazane wyżej wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego, tak więc termin do uzupełnienia wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 6 kwietnia 2011 r. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić także należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Innymi słowy strona winna wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Tymczasem złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd pismem z dnia 25 marca 2011r. zwrócono się do strony o jego uzupełnienie wskazując jednocześnie jakie oświadczenia oraz dokumenty źródłowe należy w tej materii nadesłać. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia wnioskodawca nie nadesłał jakichkolwiek żądanych dokumentów ani oświadczeń. W tej sytuacji stwierdzić należało, iż skarżący nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w całości bądź w części. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne. Dlatego też w ocenie rozpoznającego wniosek istotnym dla oceny kompletnej i rzeczywistej sytuacji skarżącego było zestawienie jego miesięcznych wydatków. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, czy też generalnie uzyskiwanych przez nią pożytków z określonego tytułu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. Dane te były kluczowe w sytuacji nie osiągania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie zostało wyjaśnione czy skarżący posiada rachunki bankowe, czy posiada (bądź posiadał) zgromadzone na nich środki finansowe, czy posiada polisy ubezpieczeniowe. Niewyjaśniona pozostała również kwestia posiadania ewentualnego majątku przez skarżącego w okresie trzyletnim przed dniem złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym nie zostało wyjaśnione czy skarżący w tym okresie posiadał ewentualne składniki majątkowe, a jeżeli tak to jakie. Dane w tym zakresie również uwiarygodniają przedstawianą przez potencjalnego wnioskodawcę trudną sytuację majątkową. Obrazują bowiem tę sytuację w pewnym przedziale czasu poprzedzającym złożenie skargi i pozwalają stwierdzić, czy brak majątku występuje od dłuższego czasu, czy przeciwnie stosunkowo niedawno wnioskodawca wyzbył się bądź spieniężył oraz jakie składniki swojego majątku. Wreszcie nie ustalono z czego skarżący utrzymuje siebie i swoją rodzinę w sytuacji braku dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Niewyjaśniona pozostała sytuacja rodzinna i bytowa skarżącego, tj. czy pozostaje on w związku małżeńskim, jakie dochody osiąga ewentualnie małżonka i jaki posiada majątek. Wreszcie u kogo wnioskodawca zamieszkuje, w sytuacji nie posiadania majątku nieruchomego, oraz czy ponosi z tego tytułu dodatkowe koszty utrzymania. Nie potwierdzono zadłużenia u rodziny jak i znajomych oraz zaciągnięcia kredytu w ramach rachunku bieżącego. Uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było istotne dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego. Bez dokładnego bowiem ustalenia stanu majątkowego, dochodów i wydatków nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść należnych kosztów sądowych czy ich części. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.