I SA/Ol 185/16
PostanowienieWSA w Olsztynie2016-07-07
Skład orzekający: Małgorzata Klimek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych jest zasadny, skoro ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwalnia strony z obowiązku ponoszenia kosztów w takich sprawach?Ratio decidendi
Postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest zbędne i podlega umorzeniu, ponieważ strona jest z mocy ustawy zwolniona z obowiązku ponoszenia tych kosztów. Natomiast wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu podlega rozpoznaniu, a prawo pomocy w tym zakresie może zostać przyznane, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.Stan faktyczny
Skarżący R.W. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Olsztynie oddalającego jego skargę na decyzję ZUS. W skardze kasacyjnej zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd wezwał skarżącego do złożenia formularza prawa pomocy, który został złożony. Skarżący wykazał trudną sytuację materialną i rodzinną (wspólne gospodarstwo z niepełnosprawną żoną, niskie dochody, wysokie wydatki).Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. W. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: 1 umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego WSA/post.1 - sentencja postanowienia
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Olsztynie oddalił skargę R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]"
W związku ze złożeniem przez skarżącego sporządzonej przez niego skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, w której zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu podpisania wniesionej przez niego skargi kasacyjnej, wezwano skarżącego do przedłożenia formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF). W dniu 28 czerwca 2016r. skarżący złożył na wymaganym druku wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego.
Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną L.W. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia
w wysokości 670 zł, jego żona otrzymuje zasiłek z MOPS w wysokości 630 zł. Do wspólnych wydatków małżonków w zakresie utrzymania należą: czynsz w wysokości 660 zł, energia elektryczna w wysokości 80 zł, kredyt w wysokości 1.500 zł na zakup samochodu (kredyt nie jest spłacany), wyżywienie 400 zł. Skarżący jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 73 m2 Argumentując wniosek wskazał, że nie posiada środków pieniężnych na opłacenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika.
Do akt sprawy została ponadto załączona kopia orzeczenia
o niepełnosprawności z dnia 21 stycznia 2016r. żony wnioskodawcy, z którego to dokumentu wynika, iż żona skarżącego zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności, wymaga zaopatrzenia w specjalistyczny sprzęt medyczny, korzystania z usług terapeutycznych i rehabilitacyjnych oraz opieki innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (k. 55). Załączono również kopię orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia 23 marca 2016r.,
z którego wynika, że małżonka wnioskodawcy jest całkowicie niezdolna do pracy do 31.03.2017r (56). Do skargi załączono także kopię protokołu przekazania pojazdu (k.20), z którego wynika, że samochód skarżącego "[...]" rok produkcji 2005, został przekazany na rzecz "[...]".
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
Należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania
w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że skarżący w tej sprawie jest zwolniony z ustawy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro zatem skarżący w niniejszej sprawie jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć.
Z kolei wniosek o ustanowienie adwokata podlegał rozpoznaniu w kontekście brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., według którego prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przedstawiona przez skarżącego sytuacja wskazuje, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Zauważyć należy, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która jest osobą niepełnosprawną. Małżonkowie poza mieszkaniem nie posiadają żadnego majątku,
a jedynymi źródłami ich utrzymania są obecnie świadczenia z pomocy społecznej oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia, które wynoszą łącznie zaledwie 1.320 zł. Mając zatem na uwadze ich wysokość, jak również wysokość wydatków wykazanych we wniosku związanych z utrzymaniem mieszkania, które w znacznej części pochłaniają ich dochód, przyjąć należy, że skarżący nie jest w stanie ze środków, którymi dysponuje jego 2-osobowa rodzina poczynić oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ustanowienie pełnomocnika.
Z tego powodu postanowiono przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego i umorzyć postępowanie
o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło