I SA/Ol 186/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F.M. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości po wznowieniu postępowania postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270, dalej p.p.s.a.) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskiem z dnia 30 maja 2008r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku (PPF), F.M. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M. M. oraz małoletnią córką. Z tytułu umowy o pracę mąż wnioskodawczyni uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 2.500 zł netto. W skład majątku skarżącej wchodzi nieruchomość zabudowana domem o powierzchni 85 m2 ( do wykończenia) oraz nieruchomość rolna o powierzchni 6,5 ha , w tym 5ha zalesionych. Dodatkowo strona oświadczyła, że posiada samochód osobowy zakupiony na raty. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że z tytułu zaciągniętych kredytów miesięcznie opłaca raty zaciągnięte na budowę domu w wysokości 1.600 zł, oraz z tytułu zakupu samochodu – 413 zł miesięcznie. Nadto oświadczyła, że obecnie przebywa na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Dodatkowo wnioskodawczyni na wezwanie w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a oświadczyła, że w okresie od lutego do sierpnia 2007r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, a następnie do 24 grudnia 2007r. na urlopie macierzyńskim. Zaś od 1 lutego do 20 maja br. była zatrudniona w Zakładzie "A" w I. i z tego tytułu uzyskiwała dochody w wysokości 808 zł netto miesięcznie. Wskazała także, że korzysta ze środków unijnych przeznaczonych dla gospodarstw niskotowarowych w wysokości 1.200 euro rocznie przez okres 5 lat, nadto otrzymuje dopłaty bezpośrednie w wysokości 1.000 zł rocznie oraz w roku 2007r. otrzymała 3.100 zł za pielęgnację drzewek oraz 6.900 zł za zalesienie . Strona wyjaśniła, że dochody te stanowią rekompensatę za utracone dochody z gospodarstwa rolnego z uwagi na ich zalesienie i są przeznaczane na modernizację gospodarstwa. Odpowiadając na wezwanie skarżąca wskazała, że od 2006r. buduje dom jednorodzinny o powierzchni 80m2, do chwili obecnej dom ten nie został wykończony. W związku z rozpoczętą budową strona miesięcznie spłaca kredyt w wysokości 466,72 zł, kredyt odnawialny (odsetki) w wysokości 96,74 zł miesięcznie, oraz z tytułu kredytów konsumpcyjnych na zakup materiałów budowlanych spłaca łącznie ratę w wysokości 452,56 zł miesięcznie. Nadto z tytułu kredytu zaciągniętego w Lukas Banku spłaca miesięcznie 200 zł, oraz z kredytu zaciągniętego w "B" również 200 zł miesięcznie. Dodatkowo spłaca raty w wysokości 414,53 zł z tytułu zakupu samochodu osobowego. Oświadczyła, iż nie posiada żadnych innych nieruchomości jak i ruchomości. Zarówno dom jak i samochód są ubezpieczone do kwoty udzielonych kredytów. Strona opłaca składki z tytułu posiadanej polisy wypadkowej w PZU SA w kwocie 42 zł miesięcznie. Do złożonego oświadczenia strona załączyła odpisy aktów notarialnych potwierdzających fakt nabycia nieruchomości rolnej oraz odpisy umów kredytowych zawartych z Bankiem PKO SA ( na budowę domu) z dnia 09.03.2006r. i Getin Bankiem ( na zakup samochodu w kwocie 25.333,34 zł) z dnia 17.04.2008r. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione dokumenty jak i złożone oświadczenia nie wskazują bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie tj. na obecnym etapie uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Stwierdzić bowiem należy, że skarżąca oraz pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż uzyskują stałe miesięczne dochody w wysokości 2.500 zł netto miesięcznie. Dodatkowo skarżąca uzyskuje dochody w postaci dotacji unijnych w związku z posiadanymi gruntami rolnymi jak i z uwagi na częściowe ich zalesienie. Z dochodów tych w ocenie referendarza sądowego skarżąca może wygospodarować środki pieniężne niezbędne do opłacenia kosztów sadowych. Fakt bowiem ponoszenia znacznych wydatków związanych ze spłatą rat kredytów zaciągniętych na budowę domu czy też na zakup samochodu nie może stanowić o spełnieniu przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Nieracjonalne byłoby bowiem uznanie, że spłata kredytu zaciągniętego np. na zakup samochodu osobowego ma pierwszeństwo przed należnymi Skarbowi Państwa kosztami sądowymi. Stwierdzając powyższe wskazać należy, że umowę o kredyt na zakup samochodu osobowego skarżąca zawarła w dniu 17.04.2008r. , natomiast decyzję organu II instancji w przedmiocie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości doręczono stronie w dniu 21.04.2008r. , zaś skargę do tut. Sądu złożyła w dniu 29.04.2008r., powyższe wskazuje, że strona podejmując decyzję o poniesieniu wydatku na zakup samochodu mogła liczyć się już z możliwością niepomyślnego dla niej załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, a tym samym z koniecznością dochodzenia swych praw przed Sądem. Powyższe działanie wskazuje także, że wnioskodawczyni priorytetowo traktuje wydatki prywatne, znajdując na ich pokrycie środki finansowe, kosztem środków związanych ze swoim udziałem w sprawie, które chce w całości przerzucić na Skarb Państwa. Na marginesie należy zauważyć, że na dzień składania skargi do Sądu strona uzyskiwała jeszcze dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 808 zł netto. Oceniając zatem sytuację majątkową wnioskodawczyni w kontekście zaistnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznano, że zarówno fakt uzyskiwania stałych miesięcznych dochodów jak i posiadany majątek świadczą o możliwości uiszczenia należnych kosztów sądowych. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.