I SA/Ol 188/17

WyrokWSA w Olsztynie2017-03-28

Skład orzekający: Wojciech Czajkowski, Jolanta Strumiłło, Renata Kantecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć koszty egzekucyjne, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, lub gdy przemawia za tym ważny interes publiczny?
Ratio decidendi
Umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowi ulgę udzielaną w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ egzekucyjny ma swobodę w podjęciu decyzji, nawet jeśli przesłanki do umorzenia są spełnione. Sąd administracyjny nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, a jedynie kontroluje, czy postępowanie było prawidłowe i czy organ rozważył wszystkie istotne okoliczności. W niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły, że zobowiązany nie wykazał, iż poniesienie kosztów egzekucyjnych spowoduje znaczny uszczerbek dla jego sytuacji finansowej, a także nie zaistniał ważny interes publiczny uzasadniający umorzenie.
Stan faktyczny
Skarżący K.W. zwrócił się o umorzenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 4.539 zł, argumentując trudną sytuacją finansową i niewielkim zakresem czynności egzekucyjnych. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia, uznając, że zobowiązany nie wykazał znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej ani nie zaistniał ważny interes publiczny. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w skardze do WSA, wskazując na dysproporcję między dochodami a wydatkami oraz straty w uprawach. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej ( obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej ) z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej w O. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej jako Naczelnik) z dnia "[...]" odmawiające K. W. (dalej jako skarżący, zobowiązany, wnioskodawca) umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 4.539 zł. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i wnioski: Decyzją Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej jako wierzyciel) z dnia "[...]" skarżący został zobowiązany do zwrotu, nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 75.000 zł powiększonych o odsetki za zwłokę. Wobec nieuregulowania należności określonych ww. decyzją, w dniu "[...]", zobowiązanemu doręczono upomnienie. Następnie, wobec braku wpłaty należności wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy z dnia 21 września 2015r. Na podstawie tego tytułu, w dniu 5 października 2015r., Naczelnik wszczął postępowanie egzekucyjne wobec strony. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik zawiesił postępowanie egzekucyjne w związku z zawarciem pomiędzy zobowiązanym, a wierzycielem układu ratalnego i wydaniem przez wierzyciela decyzji z dnia "[...]" w przedmiocie rozłożenia na raty spłaty należności przypadającym agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W toku egzekucji organ egzekucyjny zajął m.in. wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank A. S.A. oraz B. Bank w P.. W związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi zostały naliczone koszty egzekucyjne w wysokości 4.539,60 zł. Na ich poczet wyegzekwowano kwotę 720 zł (tytułem realizacji zajęcia rachunku bankowego w B. w P.). Natomiast po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego została przekazana na rachunek organu egzekucyjnego kwota 7.000 zł (tytułem realizacji zajęcia rachunku bankowego w Banku A.). Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2016 r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika o uchylenie zajęcia rachunku bankowego prowadzonego przez Bank A. S.A. Oświadczył, iż spłaca regularnie raty wynikające z układu zawartego z wierzycielem. Podkreślił, że z uwagi na krótki okres czasu między wszczęciem postępowania egzekucyjnego a decyzją ratalną, czynności egzekucyjne sprowadzały się jedynie do informacji o zajęciu wierzytelności na rachunkach bankowych. Ustalenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 4.539,60 zł, a następnie ściągnięcie z konta kwoty 7.000 zł, uznał za bezzasadne. Wniósł o zwrot nadwyżki na rachunek bankowy oraz umorzenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 4.539,60 zł. Ponadto wskazał, iż zaszły przesłanki wymienione w art. 64e § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm., dalej jako u.p.e.a), ponieważ znalazł się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. W 2015 roku liczył na uzyskanie dofinansowania, które jednak, z uwagi na niedochowanie formalności, jest zobowiązany zwrócić. Wysokość spłacanych rat oraz innych zobowiązań finansowych przewyższa jego możliwości finansowe. Nieruchomości gruntowe będące jego własnością są obciążone hipoteką. Jest zobowiązany do spłaty pożyczki w Banku w wysokości 370.000 zł oraz do spłaty należności w układzie ratalnym. Raty z powyższego tytułu wynoszą 500 zł miesięcznie oraz 7.000 zł co 6 miesięcy. W związku z powyższym, nie jest w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik uchylił zajęcia na rachunku bankowym w Banku A., a kwotę 3.179,70 zł (stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą przekazaną przez Bank, a pozostałymi należnymi kosztami egzekucyjnymi) zwrócił zobowiązanemu. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik odmówił wnioskodawcy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej w O. po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego, postanowieniem z dnia "[...]", uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę Naczelnikowi do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik, postanowieniem z dnia "[...]", ponownie odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 4.539,60 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego wniosła o jego uchylenie. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz art. 77 § 1, art. 107 w zw. z art. 126 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm., dalej jako k.p.a.). Podniesiono, iż średniomiesięczny dochód zobowiązanego jest ponad dwukrotnie niższy niż jego konieczne wydatki. Ponadto z uwagi na ulewne deszcze i podtopienie upraw zobowiązany poniósł niemal 50% stratę w tegorocznych zbiorach. Zauważono również, iż w niniejszej sprawie czynności egzekucyjne były znikome, a ich koszt symboliczny (koszty doręczeń), zatem wynagrodzenie za te czynności przyznane organowi egzekucyjnemu jest nadmierne i przewyższa nakład jego pracy. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy opisane postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 64, art. 64c § 1 oraz 64e §1 i §2 u.p.e.a.. Mając na uwadze powyższe stwierdził, iż przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności. Określona wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z uregulowań art. 64 i 64a u.p.e.a. i są one należne organowi egzekucyjnemu za przeprowadzoną egzekucję. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do oceny istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie tych kosztów, a nie do jednoczesnego rozważania ich zasadności czy wysokości. Oceniając sytuację materialną zobowiązanego organ odwoławczy nie stwierdził istnienia przesłanki niemożności poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej. Zauważył przy tym, iż nie każdy uszczerbek dla sytuacji finansowej zobowiązanego uzasadnia przyznanie ulgi, ale jedynie uszczerbek o charakterze kwalifikowanym, a wykazanie tej przesłanki należy do wnioskującego. Dodał również, iż orzekanie na podstawie art. 64e §1 i §2 u.p.e.a. oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Wskazał, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne, z którego w 2015r. osiągnął dochód w wysokości 45.512,65 zł, tj. 3.792,72 zł miesięcznie. Zamieszkuje wraz z rodzicami i siostrami, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, korzystając z pomocy rodziny. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 9,6 ha w miejscowości S. o wartości 170.000 zł oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 9,8 ha w miejscowości R. o wartości 176.00 zł. Nieruchomości obciążone są hipoteką umowną łączną na kwotę 550.000 zł. Zobowiązany posiada samochód osobowy marki "[...]" o wartości ok. 8.000 zł oraz ciągnik rolniczy "[...]" o wartości 40.000 zł. Posiada środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 2.500 zł. Nadto posiada również na terenie B. gospodarstwo rolne o powierzchni 1,4619 ha użytków rolnych. W latach 2012-2015 otrzymał płatności bezpośrednie oraz płatności PROW w łącznej wysokości 63.921,59 zł. Natomiast w 2016r. z tytułu płatności zobowiązanemu przekazano kwotę w łącznej wysokości 42.903,62 zł. Z protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym z dnia 19 września 2016 r. wynika, iż wysokość szkód w gospodarstwie rolnym wyniosła 46,46 %, tj. 39.966,40 zł. Zobowiązany wykazał, iż miesięczne wydatki gospodarstwa domowego wynoszą ok. 8.349 zł. Organ stwierdził, iż miesięczne wydatki deklarowane przez zobowiązanego są dwukrotnie wyższe od dochodów (3.792,72 zł), tym samym jego sytuacja jest trudna, jednak nie zmusza go do korzystania z pomocy społecznej. W ocenie organu okoliczności faktyczne nie przemawiają za wystąpieniem w sprawie "interesu publicznego". Organ podkreślił, że istnienie zaległości jest konsekwencją działań zobowiązanego, który nie powinien obciążać państwa realizacją ciążącego na nim obowiązku regulowania swoich należności. Podniósł także, iż odpowiedzialny przedsiębiorca, wykonujący działalność rolniczą powinien także brać pod uwagę specyfikę branży, w której prowadzi działalność i dokonywać bieżącego ograniczenia powstawania ryzyka, np. poprzez ubezpieczenie upraw. Wskazał, iż zobowiązany dokonuje spłaty zobowiązania w ramach wydanej przez wierzyciela decyzji o rozłożeniu spłaty zaległości na raty, tym samym nie zaistniała przesłanka dotycząca stwierdzonej nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku. Ponadto pobranie kosztów egzekucyjnych w wysokości 720 zł oraz zabezpieczenie na koncie depozytowym organu kwoty 3.820,30 zł wyklucza istnienie przesłanki dotyczącej wystąpienia takich okoliczności, w których ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki. Organ nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie odwołania, ewentualnie uchylenie obu postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz przepisów postępowania tj.: art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a., art. 107 k.p.a.. W uzasadnieniu skargi skarżący skupił się na wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Podniósł, iż w jego sytuacji kluczowym pozostaje zestawienie przeciętnego miesięcznego dochodu w wysokości 3.792,72 zł z wydatkami gospodarstwa domowego na poziomie 8.349 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącego dostatecznie wykazał, że w jego sytuacji istnieją przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych, a ocena tej sytuacji przez organy nie była swobodna lecz dowolna. Wskazał, że argumenty organów są dla niego niezrozumiałe i nielogiczne. Nie zgodził się ze stanowiskiem, że pomimo "zamrożenia" środków zdeponowanych na rachunku bankowym zobowiązany "radzi sobie jakoś", a ich przerachowanie czyli ściągnięcie nie spowoduje niewspółmiernych wydatków. Nie zgodził się również z zarzutem braku ubezpieczenia upraw, stwierdził, że gdyby organ nie blokował mu środków miałby możliwość dokonania również dobrowolnych ubezpieczeń takich jak ubezpieczenie zbiorów. Wskazał, że chciałby być odpowiedzialnym przedsiębiorcą jednak nie stać go na to. Wyjaśnił, iż z analizy jego dochodów i wydatków wynika, że nie jest w stanie sam spłacać swoich zobowiązań i musi korzystać z pomocy rodziny, aby w ogóle funkcjonować i spłacać ciążące na nim zobowiązania, w szczególności związane ze spłatą licznych kredytów. Woli korzystać z pomocy rodziny niż ubiegać się o środki z pomocy społecznej. Zauważył przy tym, że gdyby ubiegał się o te środki mógłby ucierpieć ważny interes publiczny, ponieważ osoby bardziej potrzebujące mogłyby wówczas nie uzyskać pomocy. Zarzucił, że nawet sytuacja, która miała miejsce po złożeniu wniosku, tj. podtopienie niemal połowy upraw i strata na takim samym poziomie, nie dała w ocenie organu podstaw do zastosowania instytucji umorzenia. Niezrozumiałe również dla skarżącego jest traktowanie regularnej spłaty zobowiązań jako zarzutu ze strony organu oraz podstawy do odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wskazał przy tym, że nigdy nie powoływał się na inną przesłankę, niż wskazaną w drugiej części punktu pierwszego przepisu występującą po spójniku "lub". Dlatego w jego ocenie nieistotne jest rozważanie pozostałych przesłanek, które nie muszą wystąpić kumulatywnie, lecz jedynie rozważenie przesłanki trudnej sytuacji zobowiązanego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast stosownie do zapisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji wskazanych w skardze przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W niniejszej sprawie skarżący występując z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, podniósł również brak współmierności wysokości kosztów do czynności podjętych przez organ w toku postępowania egzekucyjnego. Na wstępie wskazać należy, że zasady umarzania kosztów egzekucyjnych ustawodawca wprowadził w art. 64e u.p.e.a.. Całkowite lub częściowe umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego stanowi ulgę w spłacie tych kosztów. Ulga ta jest udzielana w ramach tzw. "uznania administracyjnego", na co wskazuje użyty przez ustawodawcę wyraz: "może". Instytucja ta pozwala organowi egzekucyjnemu na swobodny wybór rozstrzygnięcia w razie zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Oznacza to, że organ egzekucyjny może odmówić udzielenia ulgi w umorzeniu w całości lub w części przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych nawet w przypadku stwierdzenia powstania okoliczności uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Katalog przesłanek, od wystąpienia których ustawodawca uzależnia fakultatywne udzielenie ulgi, zawarty w art. 64e § 2 pkt 1- 3 u.p.e.a., jest katalogiem zamkniętym. Stosownie do brzmienia art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego przez sąd, jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy to do wyłącznej kompetencji organu administracji. Zatem kontrola ogranicza się do zbadania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanego umorzenia. W niniejszej sprawie organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu odniósł się do wszystkich wymienionych w art. 64e § 2 u.p.e.a. przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Omawiając przesłankę wymienioną w pkt 1 ww. przepisu, wskazał, że nie stwierdzono, iż zachodzi nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku z uwagi na regularną spłatę zobowiązania w ramach wydanej przez wierzyciela decyzji o rozłożeniu spłaty należności na raty, jak również uznał, że zobowiązany nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie zasadnie organ stwierdził, że aktualna sytuacja finansowa skarżącego jest trudna z uwagi na poniesioną stratę w gospodarstwie rolnym, czy też istniejące zadłużenie z tytułu kredytów oraz spłaty zaległości wobec wierzyciela, jednakże nie przemawia za stwierdzeniem, że uiszczenie kosztów postępowania egzekucyjnego doprowadzi do powstania znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej zobowiązanego. Za powyższym przemawia fakt, iż skarżący jest właścicielem znacznego majątku nieruchomego, z którego osiąga dochody zarówno w związku z uprawą ziemi, jak i uzyskiwanymi płatnościami. Zobowiązany posiada także oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym. Jak słusznie zauważył organ ponosi wydatki związane zarówno z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego, spłatą kredytów bankowych oraz spłatą zaległości wobec wierzyciela, korzysta również z pomocy rodziny. Okoliczność podnoszona przez skarżącego, iż jego wydatki dwukrotnie przewyższają osiągane dochody nie stanowi automatycznej przesłanki warunkującej umorzenie kosztów egzekucyjnych. Nadwyżka wydatków nad dochodami zobowiązanego, która na marginesie nie musi mieć charakteru stałego, nie świadczy sama w sobie o braku możliwości uregulowania należności - kosztów egzekucyjnych. Nie stanowi także nadzwyczajnej okoliczności przemawiającej za umorzeniem. Istotny w okolicznościach sprawy jest fakt, na który zwrócił uwagę również organ odwoławczy, iż skarżący reguluje zobowiązania znacznie przewyższające koszty egzekucyjne. Przy tym nie przedstawił dowodów potwierdzających konieczność korzystania przez niego z pomocy społecznej. Wskazać także należy, iż należności publicznoprawne mają pierwszeństwo zaspokojenia nad należnościami cywilnoprawnymi. Jednocześnie skoro zobowiązany jest w stanie spłacać zobowiązania związane ze spłatą kredytów w wysokości około 6.886 zł miesięcznie, to zapłata kosztów egzekucyjnych w kwocie 4.533,60 zł nie powinna być znacznym uszczerbkiem dla jego sytuacji finansowej. W ocenie Sądu, nieuzasadnione jest przekonanie skarżącego, że w przypadku wystąpienia straty, powinna ona być zrekompensowana poprzez umorzenie kosztów egzekucyjnych. Jak stwierdziły organy egzekucyjne, pomimo wystąpienia straty skarżący spłaca swoje zobowiązania, pokrywa też bieżące wydatki. Nie utracił zdolności kredytowej. Ponadto otrzymuje corocznie dopłaty bezpośrednie w tym również w 2016r. w wysokości 42.903,62 zł. Należy również podkreślić, że ryzyko podejmowane przy prowadzeniu produkcji rolnej jest sprawą indywidualną prowadzącego ją podmiotu, który nie powinien przerzucać tego ryzyka na Skarb Państwa, a w konsekwencji na ogół obywateli. Dokonaną zatem przez organy egzekucyjne ocenę, że zapłata kosztów egzekucyjnych nie spowoduje znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej zobowiązanego należy zaakceptować. Ponadto dokonywana przez skarżącego ratalna spłata zobowiązań wobec wierzyciela, spłata zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym (kredyty) oraz posiadany majątek nieruchomy wskazują na możliwość zaspokojenia roszczenia i świadczą o niewystąpieniu przesłanki dotyczącej stwierdzonej nieściągalności od zobowiązanego dochodzonej należności. Tym samym za trafne uznał Sąd stanowisko organów egzekucyjnych, iż analiza sytuacji finansowej skarżącego nie daje podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja ta nie daje możliwości zaspokojenia kosztów. Za zasadne Sąd uznał również argumenty organu odnoszące się do niewystąpienia drugiej przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych tj. przesłanki ważnego interesu publicznego. Zdaniem Sądu organy słusznie przyjęły, iż pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. "Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności. Zdaniem Sądu, organy egzekucyjne orzekające w niniejszej sprawie miały zatem prawo uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych. W tym miejscu należy również wskazać na wynikający z art. 6 u.p.e.a. obowiązek prowadzenia egzekucji. Obowiązek ten ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec Państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania wierzyciela. Z tymi obowiązkami powiązano uprawnienie do poboru opłat związanych z przymusowym wykonaniem tych obowiązków. Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (wyrok NSA z 27 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 1637/13, publ. CBOSA). Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu skarżącego. Zdaniem Sądu, skarżący zdaje sobie sprawę z wymowy pojęcia ważny "interes publiczny". Wszak w skardze sam podnosi, że nie korzysta z pomocy społecznej z uwagi na to, że przez to mógłby ucierpieć ważny interes publiczny, a osoby bardziej potrzebujące mogłyby tej pomocy nie uzyskać. Nie sposób również nie zgodzić się ze stanowiskiem organów odnośnie okoliczności powstania zaległości, która była konsekwencją działań zobowiązanego. Postępowanie egzekucyjne jest naturalną konsekwencją nieuregulowania w terminie i trybie przewidzianym odpowiednimi przepisami zobowiązań publicznoprawnych, a odpowiedzialność za konieczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego ponosi jedynie zobowiązany. Zauważyć także należy, że wysokość kosztów egzekucyjnych, jak i zasady ich pobierania nie są uzależnione od woli organów egzekucyjnych. Wynikają one z przepisów wyżej powoływanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64 – art. 64c § 1). Jak trafnie podnosił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny był zobowiązany wyłącznie do oceny istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych, a nie do rozważania zasadności ich wysokości. Tym samym podnoszenie argumentów, że koszty egzekucyjnie są niewspółmiernie wysokie w stosunku do nakładów poniesionych przy zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego oraz krótkiego okresu w jakim prowadzone było postępowanie egzekucyjne, należy uznać za nieuzasadnione. Po przeanalizowaniu akt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że w toku postępowania organy egzekucyjne podjęły działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy gromadząc dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek umorzenia. Uznając zatem, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., i uzasadnił swoją decyzję zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., wykazując prawidłowo brak podstaw do zastosowania art. 64 e § 2 u.p.e.a., Sąd skargę jako niezasadną oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło