I SA/Ol 189/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Ż. na postanowienie Zarządu Województwa z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie: stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżąca W. Ż. (dalej jako skarżąca, wnioskodawczyni) zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (PPF) wynikało, iż prowadzi ona samodzielne gospodartswo domowe. Jest współwłaścielką domu o powierzchni około "[...]" m2 ( ¼ udziału). Innego majątku nie posiada. Utrzymuje się z emerytury w wysokości "[...]" zł netto miesięcznie. Wskazała na ponoszenie stałych kosztów miesięcznych takich jak leki "[...]" zł, wyżywienie "[...]" zł, zajęcie komornicze "[...]" zł, energia "[...]" zł, ogrzewanie "[...]" zł. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, o co wniosła w niniejszej sprawie skarżąca, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że prawo pomocy wywodzi swoją genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Koszty procesu przerzucane są bowiem na innych i z tego tytułu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013r., sygn. akt I FZ 385/13, publ. CBOSA). Uwzględniając powyższe należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przedstawione przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej świadczą, iż jest ona w stanie uiścić koszty sądowe bez uszczerbku własnego utrzymania koniecznego. Uzyskiwane przez skarżącą dochody ("[...]" zł netto) niewątpliwie nie należą do wysokich, jednak z zestawienia wysokości tychże dochodów z wykazanymi przez skarżącą wydatkami ("[...]" zł) wynika, iż przy rozsądnym gospodarowaniu umożliwiają one poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Po uwzględnieniu wszystkich wskazanych kosztów utrzymania skarżącej pozostaje miesięcznie kwota 520 zł, która jest wystarczającą do pokrycia kosztów wpisu od skargi wynoszącego 100 zł (jest to na obecnym etapie postępowania jedyna opłata obciążająca stronę). Natomiast ewentualny obowiązek poniesienia innych opłat sądowych, których wysokość każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł (opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia pobiera się w kwocie 100 zł, wpis stały od ewentualnej skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie wyniesie 100 zł) rozłożony zaś będzie w czasie. Odnosząc się do aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, zwrócić należy uwagę, iż w najbliższym okresie skarżąca nie będzie musiała dodatkowo ponosić kosztów związanych z ogrzewaniem, określonych na kwotę "[...]" zł miesięcznie. Podkreślić także należy, iż uzyskiwany przez skarżącą dochód z tytułu emerytury w wysokości "[...]" zł netto pozostaje do wyłącznej dyspozycji skarżącej z uwagi na okoliczność, że nikt nie pozostaje na utrzymaniu wnioskodawczyni. Wysokość dochodu nie wymaga interwencji socjalnej, która znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej na przekracza 634 zł, zaś dla osoby w rodzinie, gdy nie przekracza 514 zł (zob. rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005r. w sprawie progu interwencji socjalnej - Dz.U. Nr 211, poz. 1762 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 z późn. zm.). Końcowo wskazać należy, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., I FZ 88/14, publ. CBOSA). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W związku z tym, skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.