I SA/Ol 19/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie M. K. po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego Skarżąca I. S. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 500 zł oraz o ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż I.S. utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3200 zł brutto oraz z tantiemów z tytułu praw autorskich w wysokości 320 zł brutto. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z dwojgiem małoletnich dzieci. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 50 m2 oraz samochodu marki "[...]" rocznik 2002 o wartości rynkowej 22.000 zł. Nie posiada innego majątku: nieruchomości, ruchomości oraz zasobów pieniężnych. Wyjaśniła także, iż dzieci nie posiadają żadnego majątku. Argumentując wniosek skarżąca wskazała, że samotnie wychowuje dwójkę dzieci. Jej wynagrodzenie jest zajęte przez organ egzekucyjny w wyniku czego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.200 zł. Całkowicie zajęte są również tantiemy z tytułu praw autorskich. Określiła miesięczne wydatki utrzymania rodziny w sposób następujący: opłata za przedszkole 100 zł, lekarstwa około 250 zł, koszty utrzymania mieszkania 360 zł, wydatki na wyżywienie 500 zł. Nie posiada żadnych innych źródeł dochodu. Dzieci pomimo wyroku nie otrzymują alimentów z powodu braku możliwości ustalenia miejsca pobytu ich ojca. Podała, iż w toku jest sprawa o niealimentację. Podniosła również, iż ojciec dzieci okradł ją w maju 2007r. i uciekł, prawomocny wyrok nakłada na niego zwrot mienia, jednakże do chwili obecnej skarżąca nie otrzymała żadnych pieniędzy. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 15.02.2010r., skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń w zakresie: szczegółowych miesięcznych wydatków w tym rat kredytów i pożyczek, wyjaśnień czy korzysta z innych form pomocy, wyjaśnień w jaki sposób wydatkowała kwotę 305.000,00 zł ze sprzedaży domu w 2006r., przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego wynagrodzenia, wyjaśnień w zakresie posiadania rachunków bankowych, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich sześciu miesięcy, oświadczenia w zakresie posiadania ewentualnych polis ubezpieczeniowych. W wykonaniu wezwania wnioskodawczyni szczegółowo wykazała następujące koszty utrzymania rodziny: opłaty za gaz (80 zł), olej opałowy (2300zł-rocznie), drewno (700 zł -rocznie), wodę (21,32 zł), telefon stacjonarny (80 zł), telefon komórkowy (50 zł) podatek od nieruchomości (116 zł –rocznie), energię (50 zł), wyżywienie (ok. 800 zł), koszty leczenia jej i dzieci ( ok. 250 zł), środki czystości (ok. 10 zł), samochód eksploatacja (100 zł), ubezpieczenie (488 zł –rocznie), przedszkole (100 zł , w marcu 56,4 zł), karta kredytowa (19 zł). Na większość wydatków zostały przedłożone faktury i odpowiednie dokumenty (k.36-45). Ponadto skarżąca oświadczyła, iż w ostatnim czasie ze względów finansowych nie kupowała odzieży, zaopatruje się w używane ubrania od znajomych i rodziny. Odnośnie wydatkowania kwoty uzyskanej ze sprzedaży domu skarżąca wyjaśniła, iż kwota ta została przeznaczona w większości na kapitalny remont mieszkania, które zakupiła od gminy. Natomiast kwotę 100.000,00 zł ukradł ojciec jej dzieci. Wnioskodawczyni wyjaśniła także, iż trzykrotnie otrzymała zasiłek celowy z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na łączną kwotę 240 zł. Nie otrzymuje stałego zasiłku z pomocy społecznej. Korzysta z pomocy rzeczowej rodziny i przyjaciół w zakresie posiłków i ubrania. Dzieckiem nieobjętym opieką przedszkolną zajmuje się babcia. Skarżąca wyjaśniła, że posiada jedynie bankowy rachunek rozliczeniowy, nie posiada lokat bankowych ani żadnych oszczędności. Wyjaśniła, iż jej dzieci posiadają polisy ubezpieczeniowe, które w całości dobrowolnie finansowane są przez ich babcię (206 zł). Skarżąca przedłożyła również zaświadczenie o wynagrodzeniu, z którego wynika, iż miesięcznie otrzymuje ona kwotę 1.499,17 zł (k. 48), po potrąceniu komorniczym w wysokości 808 zł. Przedłożyła też odpisy zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia u pracodawcy na kwotę 49.106,64 zł (k.49-50). Rozpoznając niniejszy wniosek na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznawane jest prawo pomocy w zakresie częściowym. Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem należycie go uzasadnić. Rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zwrócić również należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. W badanej sprawie I. S. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżąca posiada stałe i regularne źródło dochodu w postaci otrzymywanego wynagrodzenia za pracę. Ponadto wskazać należy, iż sytuacja bytowa skarżącej jest stabilna jest ona właścicielką mieszkania, samochodu, jest zatrudniona na czas nieokreślony, może liczyć na pomoc matki: czy to w zakresie nieodpłatnym jak opieka nad młodszym dzieckiem, jak również w sposób finansowy – opłacanie składek polis ubezpieczeniowych jej dzieci. Dodatkowo analiza przedstawionych przez wnioskodawczynię wydatków daje podstawy do stwierdzenia, iż skarżąca wydatkuje kwotę większą niż uzyskuje, tj. suma jej stałych kosztów utrzymania wynosi około 1.860zł ( koszty w skali rocznej w przeliczeniu na koszty miesięczne) natomiast wysokość otrzymywanego wynagrodzenia wynosi 1.499,17zł. Skarżąca nie wykazała natomiast, iż korzysta z czyjejś pomocy finansowej, poza pomocą matki w zakresie opłacania składek polis. Przyznany jej trzykrotnie zasiłek celowy w łącznej kwocie 240 zł nie pokrywa natomiast nadwyżki wydatków nad dochodami w wysokości 360 zł miesięcznie. Powyższe powoduje, że oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone przez skarżącą budzi wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych. Niemożliwa jest bowiem sytuacja, w której wydatki przewyższają dochody, a wnioskodawca nie wykazuje innych źródeł ich finansowania. Wątpliwości powyższe uzasadnia dodatkowo, nieprzedłożenie przez skarżącą, do czego została zobowiązana wezwaniem z dnia 15.02.2010r., wyciągu z rachunku bankowego z okresu ostatnich sześciu miesięcy, pomimo że takowy posiada. Skarżąca poprzestała jedynie na oświadczeniu, iż posiada "wyłącznie rozliczeniowy rachunek bankowy", natomiast nie posiada lokat bankowych jak również jakichkolwiek oszczędności. Zaniechanie przedstawienia tych dokumentów uniemożliwiło dokonanie kategorycznych ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Niewyjaśniona zatem została faktyczna sytuacja finansowa skarżącej dotycząca środków pieniężnych pozostających miesięcznie do jej dyspozycji. Analiza wydatków i dochodów, nieprzedłożenie wymaganych dokumentów źródłowych oraz budzące wątpliwości co do wiarygodności oświadczenie o wydatkowaniu ("większości") kwoty uzyskanej ze sprzedaży domu w wysokości 205.000,00zł (poza skradzionymi 100.000,00 zł) na kapitalny remont - 50m2 – mieszkania prowadzą do stwierdzenia, iż sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie została wyjaśniona w sposób zupełny i nie budzący wątpliwości. Bez dokładnego ustalenia całokształtu stanu majątkowego nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść należnych kosztów sądowych oraz kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Oświadczenia strony, które budzą wątpliwości, nie mogą stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Sąd czy też referendarz sądowy z urzędu nie może bowiem prowadzić dochodzenia zmierzającego do ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej strony. W związku z powyższym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.