I SA/Ol 190/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Burmistrza na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2005 rok postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Burmistrza z dnia "[...]" nr "[...]" ustalającą D. S. i A. S. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2005r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył Burmistrz zarzucając naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15.11.1984r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006r. nr 136, poz. 969) w związku z art. 3 ust. 3 tej ustawy przez przyjęcie, że wydzierżawienie gruntów od osób fizycznych na podstawie umowy cywilnoprawnej powoduje przejście obowiązku w podatku rolnym z właściciela na dzierżawcę oraz naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U z 2006r. nr 121, poz. 844 ze zm.) i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.10.2002r. o podatku leśnym (Dz.U. z 2002r. nr 200, poz. 1682 ze zm.) przez przyjęcie, że dzierżawca nieruchomości jest posiadaczem samoistnym i na nim ciąży obowiązek w podatku leśnym i od nieruchomości. W uzasadnieniu przytoczył powołane w petitum skargi przepisy ustawy o podatku rolnym regulujące podmiotowy zakres podatku rolnego oraz dane z ewidencji gruntów i budynków, w których jako właścicieli gruntów rolnych figurują adresatki decyzji organu I instancji. W świetle stanu prawnego i faktycznego nie było podstaw uchylenia przez SKO decyzji organu I instancji, ze wskazaniem, że podatnikiem jest dzierżawca nieruchomości tym bardziej, że wcześniej decyzją z "[...]". SKO stwierdziło nieważność decyzji skierowanej do tegoż dzierżawcy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, wskazując na dominującą linię orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego, według której gmina, bez względu na przedmiot sprawy i jego faktyczny związek z interesem prawnym gminy, nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej, co stwierdzono w szeregu orzeczeniach, a między innymi w uchwale NSA z dnia 9.10.2000r. (OPK 14/00 ONSA 2001/1/17). Tym samym gmina nie posiada uprawnienia do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, uprawnione podmioty działające na prawach strony, jak też inne podmioty, którym ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Na tle art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.) przyjmowano w doktrynie jak i orzecznictwie, że interes prawny w rozumieniu tego przepisu ma szerszy zakres niż interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., co związane było z poddaniem kontroli sądu także innych aktów niż decyzje administracyjne. Powyższe stanowisko jest aktualne na tle art. 50 w związku z art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Pozostaje także aktualne stanowisko przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że kryterium interesu prawnego na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Trzeba stwierdzić, że w przypadku zaskarżenia decyzji administracyjnej "interes prawny" w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. pokrywa się z pojęciem interesu prawnego w rozumieniu przepisów prawa materialnego na podstawie których w postępowaniu administracyjnym danemu podmiotowi przysługiwał przymiot strony tego postępowania. Takie stanowisko można wprost wywieść z uzasadnienia powołanej przez SKO uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.10.2000r., w której Sąd rozważał interes prawny gminy w kontekście możliwości wzruszenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, udzielając negatywnej odpowiedzi w tym zakresie. W szczególności w uchwale Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zaakceptował wcześniej już dominujący w orzecznictwie pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na podstawie ustawy czy też w formie porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. NSA podkreślił, że gmina wydająca (przez swoje organy) decyzje administracyjne działa jako jeden z elementów państwa. Pozycja jednostek samorządu terytorialnego jest wyznaczona przede wszystkim przez dwie kategorie prawne a mianowicie przez kompetencję i przez osobowość prawną. Gdy obowiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej, jednostka nie staje się stroną postępowania nawet wówczas gdy decyzja wywołuje określone skutki dla niej jako właściciela. Powyższa argumentacja znajduje pełne odzwierciedlenie na gruncie przepisów prawa podatkowego. Stosownie do art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa jest organem podatkowym I instancji. Organem odwoławczym i organem wyższego stopnia w tych sprawach – stosownie do art. 13 § 1 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zgodnie zaś z treścią art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej "stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 – 117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy". Z zacytowanego przepisu wprost wynika, że na gruncie przepisów podatkowych pojęcie interesu prawnego związane jest z pojęciem strony postępowania podatkowego, a nie organu podatkowego. Skoro Burmistrz w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekał jako organ podatkowy I instancji, to nie ma legitymacji do złożenia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 15.02.2006r. sygn. akt I OSK 460/05 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to z mocy prawa czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego. Stanowi to wyraz, pochodzącej z prawa rzymskiego paremii, iż nikt nie może być sędzią we własnej sprawie (nemo index in causa sua). W zakresie wymiaru i poboru podatków jednostki samorządu terytorialnego (jak i Skarb Państwa) mogą realizować publiczny interes finansowy swoich budżetów tylko poprzez określone przepisami prawa podatkowego władcze działania organów podatkowych I i II instancji w granicach obowiązku podatkowego obciążającego podatnika. Reasumując, w ocenie Sądu nie występuje żadna wątpliwość co to tego, że Burmistrz nie ma interesu prawnego a zatem uprawnienia w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. do wniesienia skargi w sprawie, w której na skutek odwołania właścicielek gospodarstwa rolnego od decyzji Burmistrza w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję wskazując, że podatnikiem powinien być dzierżawca. Wadliwość tego stanowiska w świetle przepisów ustawy regulującej obowiązek podatkowy w podatku rolnym może być usunięta jedynie poprzez wzruszenie takiej decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności w postępowaniu wszczętym z urzędu, do przeprowadzenia którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest uprawnione na mocy art. 248 § 2 pkt 2 w związku z art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.