I SA/Ol 194/11

Dnia 2 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2010 roku wniosku M.Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.Ż., M.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników spółki jawnej postanawia : oddalić wniosek M. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 maja 2011r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie pełnomocnik M.Ż. radca prawny P. K. otrzymał 20 maja 2011r. Sprzeciw od powyższego postanowienia pełnomocnik wnioskodawcy złożył 25 maja 2011r. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że jedynym źródłem dochodów wnioskodawcy jest pomoc dzieci w wysokości 1000 zł. Natomiast koszty utrzymania gospodarstwa domowego jakie ponosi skarżący mieszczą się w granicy 500 zł. Podkreślił, że zasady doświadczenia życiowego wskazują także, że przy takich dochodach nie można poczynić żadnych oszczędności celem poniesienia kosztów sądowych. Podał, że skarżący nie miał żadnych możliwości, aby zgromadzić odpowiednie środki pieniężne wystarczające na pokrycie powstałych kosztów sądowych. Ponadto zdaniem strony skarżącej ocena sytuacji majątkowej osoby ubiegającą się pomoc prawną powinna odnosić się tylko do tej osoby, nie zaś jej pozostałych członków rodziny. Na tę okoliczność przedstawił orzeczenia Sądu Najwyższego. W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.). Wnioskiem z dnia 3 lutego 2011r. M.Ż. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie pracuje i nie posiada majątku. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego w ramach pomocy rodziny w wysokości 1000 zł miesięcznie. W uzasadnieniu formularza wniosku wskazał, że nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych. Nadto oświadczył, że stałe koszty utrzymania wynoszą 500 zł. Pismem z dnia 7.04.2011r., M.Ż. został wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie oświadczył, iż pomocy finansowej udzielają mu dzieci – K. i B. Ż. W okresie od 01.01.2008 r. do 7.04.2011 r. nie posiadał majątku. Nie korzysta z pomocy MOPS ani innej organizacji charytatywnej. Nie posiada także kont, lokat bankowych ani polis ubezpieczeniowych. Zamieszkuje w G. przy ul. B. 6/6 w lokalu stanowiącym własność siostry, na podstawie umowy użyczenia. Nadto oświadczył, że nie poniósł kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, gdyż rozliczenie to ma nastąpić po zakończeniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej wyżej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegające m.in. na zwolnieniu od kosztów sądowych, następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to całkowicie na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, aby jej sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim należy podnieść, iż w niniejszej sprawie wysokość wpisu sadowego od skargi wynosi 500 zł. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. Przede wszystkim wskazać należy, iż wnioskodawca posiada stały dochód w wysokości 1000 zł miesięcznie. Źródło tego dochodu jest prawnie indyferentne przy rozpoznaniu tego wniosku. Istotne jest bowiem tylko to, że wnioskodawca ma źródło dochodów. A zatem może uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. W uzasadnieniu wniosku M.Ż. wskazał, że stałe koszty jego utrzymania wynoszą 500 zł miesięcznie. W związku tym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest on w stanie uiścić wpisu od skargi w kwocie 500 zł (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), Na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.