I SA/Ol 196/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.), Sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie podatku od środków transportowych oddala skargę. Wnioskiem z dnia 08.11.2007r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Prezydenta, K. Ż. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej, rzekomo w dniu "[...]" , rzekomo doręczonej w dniu 10 listopada 1997r. Decyzji tej zarzuciła rażącą obrazę prawa poprzez : jej antydatowanie, wydanie przez "rzekomy organ podatkowy" (Prezydent Miasta nie był w ocenie wnioskodawczyni jednoosobowym organem a przewodniczącym Zarządu Miasta tj. organu Gminy), braku zawiadomienia stron na podstawie art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego i wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, naruszenia art. 10 K.p.a. oraz nie doręczenia decyzji zgodnie z art. 109 K.p.a. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że art. 2 i art. 7 Konstytucji RP stanowią, że Rzeczypospolita polska jest demokratycznym państwem prawnym a organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W jej ocenie wymienione wyżej pogwałcenia prawa są tak oczywiste, że nie wymagają szczegółowego uzasadnienia. Za pismem z dnia 19.11.2007r. Skarbnik Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta przekazał wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. W piśmie wskazał, że w dniu "[...]" Prezydent Miasta wydał decyzję w sprawie wysokości podatku od środków transportowych za 1996r. za pojazd marki Ford VGL Transit o numerze rej. "[...]" – należnego od K.Ż.. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 10.11.1997r. – jej odbiór potwierdziła córka podatniczki. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania. Organ wyjaśnił, że oryginał decyzji oraz zwrotne potwierdzenie jej odbioru znajdują się w aktach sprawy toczącej się przed WSA w Olsztynie. Wobec tego przekazał SKO kopie obu dokumentów potwierdzone za zgodność z oryginałem. Postanowieniem z dnia 26.11.2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o treść art. 123 § 1 i 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyznaczyło stronie 7-dniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym. Pismem z dnia 17.12.2007r. strona podtrzymała wniosek o stwierdzenie nieważności ww decyzji. Dodatkowo stwierdziła, że w przypadku gdy decyzja podatkowa została wydana w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego brak jest podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej . Decyzją z dnia "[...]" Nr Rep. "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" w sprawie ustalenia podatku od środków transportowych. W uzasadnieniu tej decyzji organ, powołując się na treść art. 156 § 2 K.p.a. wskazał, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1,3,4,7 , jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przy czym podkreślił, iż na podstawie art. 158 § 2 K.p.a. jeżeli organ nie może stwierdzić nieważności decyzji z powodu upływu czasu winien pomimo wszystko ocenić merytorycznie tę decyzję w oparciu o przesłanki określone w art. 156 K.p.a. Wyjaśnił, iż Kodeks postępowania administracyjnego nie zna instytucji podobnej do uregulowania zawartego w art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, czyli odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu upływu czasu, od chwili doręczenia stronie decyzji do chwili zgłoszenia przez nią żądania. Następnie organ podatkowy stwierdził, że mimo iż decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych za rok 1996 wydana została pod rządami ustawy z 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U z 1993 r., Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz w trybie postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego to postępowanie nadzwyczajne – o stwierdzenie nieważności tej decyzji podlega innemu reżimowi. Wynika to z zawartego w art. 337 Ordynacji podatkowej przepisu przejściowego który stanowi, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wniesione przed dniem 1 stycznia 1998r. podlega rozpatrzeniu na zasadach przewidzianych w dotychczasowych przepisach K.p.a. W związku z powyższym, w ocenie organu, z treści powyższego przepisu wynika, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wniesione po dniu 1 stycznia 1998r. musi podlegać reżimowi, określonemu w Ordynacji podatkowej. Przytaczając treść art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdził , że w takim stanie prawnym brak jest podstaw prawnych do rozważania o słuszności lub braku słuszności przesłanek, które wpłynęły na wydanie decyzji ustalającej obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych na rok 1996, ani też racji i słuszności zarzutów podnoszonych przez stronę. Od momentu doręczenia decyzji podatkowej do chwili złożenia przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji upłynęło 5 lat, w związku z czym brak podstaw prawnych do wszczęcia postępowania, które mogłoby ocenić prawidłowość wydanej decyzji. Art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej obliguje organ podatkowy do wydania w takiej sytuacji decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Organ stwierdził także, że zgodnie z art. 43 K.p.a. doręczenie decyzji podatkowej dorosłemu domownikowi podatnika było skuteczne. Skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności, które mogłoby poddać w wątpliwość skuteczność i prawidłowość doręczenia zastępczego. W odwołaniu od powyższej decyzji K.Ż. zarzuciła jej sprzeczność z prawem i wniosła o jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że organ rozpoznał wniosek na podstawie Ordynacji podatkowej, która nie obowiązywała w momencie wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie strony rozstrzygnięcie organu powinno być oparte na Kodeksie postępowania administracyjnego . Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. Powołując art. 337 Ordynacji podatkowej ponownie wskazało, że żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej wysokość zaległości podatkowej, wniesione przez odwołującą w dniu 09.11.2007r. może być rozpatrywane tylko według przepisów tej ustawy. Stosownie do art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na to, że od momentu doręczenia decyzji podatkowej do chwili złożenia przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" upłynęło 10 lat ( bez 1 dnia), organ odwoławczy stwierdził, że działając jako właściwy organ I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było uprawnione do wszczęcia w tej sprawie postępowania i do merytorycznej oceny decyzji. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. Ż. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta, doręczonej w dniu 10.11.1997r. Zarzuciła jej naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik postępowania poprzez : dowolną (wybiórczą) ocenę materiału dowodowego, ignorancję wyroków Trybunału Konstytucyjnego – SK 53/04, SK/98, SK 27/01 oraz naruszenie art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezzasadnie uznało, że decyzja Prezydenta Miasta została skutecznie doręczona stronie w dniu 10.11.1997r. Zdaniem skarżącej zarówno Kodeks postępowania administracyjnego jak i Ordynacja podatkowa nakazują doręczanie decyzji podatkowych stronom za pokwitowaniem. W aktach sprawy brak jest pokwitowania odbioru decyzji przez stronę. Dokument w postaci "zwrotnego poświadczenia odbioru pisma do" nie stanowi w jej ocenie dowodu skutecznego doręczenia pisma stronie, gdyż został doręczony córce a nie stronie. Ponadto skuteczne doręczenie uzależnione jest od uzyskania zobowiązania doręczenia pisma adresatowi, natomiast w aktach sprawy brak jest takiego zobowiązania . Przedmiotowa zwrotka nie zawiera także oznaczenia, że doręczone pismo jest decyzją administracyjną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Ponadto odniosło się do zarzutu nie doręczenia skarżącej decyzji, wskazując na treść i sposób wypełnienia "zwrotnego poświadczenia odbioru". Podniosło dodatkowo, że w dniu 19 czerwca 2001r. została wszczęta egzekucja obowiązku w podatku od środków transportowych za rok 1996 w stosunku do samochodu "[...]" . Skarżąca nie kwestionowała wówczas istnienia tego obowiązku, mimo przysługującego jej prawa do złożenia zarzutu. Uiściła też częściowo należność z tego tytułu. W piśmie procesowym z dnia 11.10.2008r. przekazanym Sądowi faksem w dniu 15.10.2008r. (przed rozprawą) skarżąca ponownie zaprezentowała stanowisko, że rozpatrywanie sprawy w/g przepisów Ordynacji podatkowej jest nieuprawnione. Wobec różnic w regulacjach Kpa i Ordynacji podatkowej odnośnie wszczęcia postępowania każda, prawidłowo wydana na podstawie Kpa decyzja jest nieważna w myśl przepisów Ordynacji podatkowej. Ponadto polemizowała ze stanowiskiem organu co do skuteczności doręczenia decyzji, wskazując na niedokładność i braki w wypełnieniu druku Pu Kpa.-9, co w jej ocenie świadczy, że doręczono jakieś pismo dotyczące samochodu o nr rej. "[...]" a nie decyzję. Zarzuciła, że wobec nieprzeprowadzenia postępowania przed wydaniem rzekomej decyzji przedstawiona "zwrotka" nie jest dokumentem z tej sprawy a została podłożona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpni 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem uchyla tę decyzję, gdy stwierdzi: – naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź – naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że oceny czy wystąpiły wyżej wymienione przesłanki do uchylenia decyzji Sąd dokonuje niejako z urzędu. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granicę danej sprawy wyznacza zaś rodzaj i treść zaskarżonego aktu oraz zasadność jego wydania na gruncie przepisów regulujących zasady i formy działania organów w odniesieniu do danego zagadnienia pozostającego w ich kompetencji. Mając na uwadze wymienione wyżej zasady orzekania Sąd uznał, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana na podstawie art. 249 § 1 pkt 1 w zw. z art. 337 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do argumentów skarżącej, podnoszonych w toku postępowania administracyjnego i w skardze należy stwierdzić, że: Z dniem 1 stycznia 1998r. weszła w życie ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, która kompleksowo uregulowała ogólne zagadnienia materialnego prawa podatkowego jak i procedurę podatkową. W tym zakresie Ordynacja podatkowa zastąpiła ustawę o zobowiązaniach podatkowych oraz właściwe uprzednio przepisy kpa. W art. 307 Op dokonano zmian w kpa, przez wskazanie w art. 3 § 1 kpa, że jego przepisów nie stosuje się do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej. W rozdziale 2 Działu IX Ordynacji podatkowej zawarte zostały przepisy przejściowe regulujące kwestie intertemporalne. Z art. 324 § 1 wynika, ze w zakresie postępowania podatkowego, ustawodawca przyjął zasadę natychmiastowego działania nowego prawa. Przepis ten wskazuje bowiem jednoznacznie, że przepisy proceduralne Ordynacji podatkowej są zasadniczo przepisami właściwymi do rozpatrywania wszystkich spraw podatkowych wszczętych po dniu 1 stycznia 1998r. a także spraw pozostających wówczas w toku z pewnymi wyjątkami. I tak, według art. 337 Ordynacji podatkowej żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej wysokość zaległości podatkowej, wniesione przed 1 stycznia 1998r. podlega rozpatrzeniu na zasadach przewidzianych w dotychczasowych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Z wykładni a’contrario tego przepisu zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wniesiony po dniu 1.01.1998r. jest rozpoznawany na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem terminu do jego złożenia, określonych w tej ustawie. W myśl art. 249 Ordynacji podatkowej, w jego pierwotnym brzmieniu, organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Zauważyć przy tym należy, że treść tego przepisu w zasadzie odpowiadała treści art. 177 kpa obowiązującego do 31.12.1997r., który jako szczególny – odnoszący się do decyzji podatkowych – wyłączał stosowanie art. 156 § 2 kpa. Art. 249 Ordynacji podatkowej został zmieniony z dniem 1 stycznia 2003r. przez art. 1 pkt 170 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 169, poz. 1387). Zgodnie z nowym brzmieniem art. 149 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. W art. 24 § 1 ustawy nowelizującej wprowadzono jednak regulację przejściową, według której żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczna przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlega rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy zmienionej, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie noweli. Powyższe oznacza, że w przypadku decyzji, które stały się ostateczne przed 1 stycznia 2003 roku, termin do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności upływał po roku od skutecznego doręczenia. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca pismem z dnia 8 listopada 2007r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" w sprawie ustalenia wysokości podatku od środków transportowych za 1996 rok od pojazdu marki Ford VGL Transit nr rej. "[...]" doręczonej w dniu 10.11.1997r. Wbrew zarzutom skargi, z załączonego do akt sprawy odpisu zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja powyższa została skutecznie doręczona w trybie art. 43 kpa. Skarżąca nie kwestionuje, że podpis na powyższym dokumencie złożyła jej dorosła córka M. Ż.. Nie zasługują na uwzględnienie wywody, że z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma nie wynika, że doręczono decyzję, a ewentualnie jakieś inne pismo dotyczące pojazdu o nr rej. "[...]". Nie ulega wątpliwości, że wniosek o stwierdzenia nieważności został złożony po upływie prawie 10-ciu lat od dnia doręczenia decyzji. Tymczasem, co wyżej wyjaśniono, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, która została wydana przed 1.01.1998r., wniesione po tym dniu, mogło podlegać merytorycznemu rozpoznaniu o ile zostało zgłoszone w ciągu roku od dnia jej doręczenia tj. do dnia 10 listopada 1998r. Sąd podziela zatem stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w świetle art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 337 tej ustawy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta wniesiony po upływie ustawowego terminu o charakterze materialnoprawnym, nie mógł wywołać skutku. Wobec kategorycznego nakazu zawartego w art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej co do treści decyzji w przypadku wniosku złożonego po upływie wskazanego terminu, organ nie miał podstaw do merytorycznej oceny, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.