I SA/Ol 204/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr) Asesor WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Jacek Kłos po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007r. sprawy ze skargi A. I. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zaliczenia wpłaty na należności celne i podatkowe oraz koszty postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie wydane w I instancji II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Dwoma decyzjami z dnia "[...]" nr "[...]" i "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego określił A. I. kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług należnych z tytułu zgłoszeń celnych w procedurze dopuszczenia do obrotu w dniu 6.06.2005r. dwóch samochodów osobowych marki "[...]" – odpowiednio w wysokości łącznej 4.309,90 zł i 3.340,20 zł. Wobec niewykonania powyższych zobowiązań mimo upomnienia Dyrektor Izby Celnej wszczął w stosunku do majątku zobowiązanego A. I. egzekucję administracyjną na podstawie wystawionych w dniu 20 grudnia 2006r. sześciu tytułów wykonawczych. Każdy z tytułów obejmował odrębnie należności celne, podatek akcyzowy, podatek od towarów i usług. Wszystkie tytuły zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 4.01.2007r. W ramach postępowania organ egzekucyjny w dniu 12.01.2007r. dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego w A Sp. z o.o.. Zawiadomienie o zastosowanym środku egzekucyjnym doręczono zobowiązanemu w dniu 16.01.2007r. Dłużnik zajętej wierzytelności przekazał organowi egzekucyjnemu w dniu 22.01.2007r. kwotę 9.621,20 zł, która pokryła w całości koszty egzekucyjne, zobowiązania główne i odsetki. W postanowieniu z dnia "[...]" nr "[...]" Dyrektor Izby Celnej wskazał, w jaki sposób i w jakich wysokościach z przekazanej kwoty 9.621,20 zł zaliczył odpowiednie kwoty na poszczególne należności z poszczególnych tytułów wykonawczych. Jako podstawę prawną tego postanowienia powołał art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej, art. 65 pkt 1, 3, 6 ustawy z dnia 19.03.2004r. Prawo Celne w związku z art. 115 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie zwierało pouczenie o prawie złożenia zażalenia do Dyrektora Izby Celnej. Zobowiązany A. I. takie zażalenie złożył, zarzucając brak podstaw do zaliczenia wymienionych w postanowieniu kwot na poczet należności wynikających z decyzji, gdyż decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" wydanym na podstawie art. 217, 218 i art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia "[...]". W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości ciążących na zobowiązanym lecz informującym go o sposobie zaliczenia wpłaty. Rozliczenia wpłaty dokonuje się na podstawie art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że wpłatę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę oraz art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który określa zasady pierwszeństwa zaspakajania należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. I. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej zarzucając brak podstaw prawnych do zaliczenia wyegzekwowanych od niego środków finansowych na poczet należności wynikających z decyzji celnych, gdyż decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa i trwa postępowanie o ich uchylenie. W toku tego postępowania złożony został wniosek (jeszcze nie rozpoznany) o wstrzymanie wykonania decyzji. Ponadto skarżący zarzucił, że organ tej samej instancji rozpatrzył środek odwoławczy od swojego wcześniejszego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty, które w jego ocenie świadczą o niezgodności z prawem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, określających należności celne i podatkowe z tytułu importu zgłoszonych pojazdów samochodowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i podkreślił, że na dzień wpłaty decyzje wymiarowe znajdowały się w obrocie prawnym. Wskazał też, że decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu organu administracji publicznej rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia "[...]" należało uchylić jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Jak w części informacyjnej niniejszego uzasadnienia podano Dyrektor Izby Celnej prowadził w stosunku do zobowiązanego A. I. egzekucję należności pieniężnych na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych. Postępowanie to regulowane jest przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. nr 110, poz. 968 ze zm., zwanej dalej w skrócie u.o p.e.a. lub ustawą). W świetle art. 19 § 5 w związku z art. 5 § 1 pkt 4 ustawy Dyrektor Izby Celnej pełni w tym postępowaniu podwójną rolę – wierzyciela i organu egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak, że brak jest na gruncie u.o p.e.a. rozróżnienia co do tego w jakim zakresie organ działa w charakterze wierzyciela a w jakim w charakterze organu egzekucyjnego. Stosowanie do art. 17 § 1 u.o p.e.a., o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygniecie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli ustawa (tj. u.o p.e.a.) lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Z powyższego wynika, że po pierwsze – w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się innych przepisów poza przepisami u.o p.e.a. i odpowiednio (vide art. 18) przepisami kpa; po drugie – na postanowienie wydane w tym postępowaniu służy zażalenie tylko wtedy, gdy wyraźnie przepisy wskazanych aktów prawnych tak stanowią. W postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem sytuacji gdy wierzyciel wypowiada się w kwestii zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w trybie art. 33 ustawy np. w przedmiocie przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia, odroczenia lub braku wymagalności obowiązku (zobowiązania podatkowego). Podstawą prawną postanowienia jest jednak art. 34 u.o p.e.a., a jedynie w uzasadnieniu wierzyciel przytacza przepisy Ordynacji podatkowej, w świetle których ocenia zasadność zarzutów. Ponadto tylko w wypadku postanowienia wierzyciela, dla którego organem wyższego stopnia jest minister, zażalenie może być rozpatrywane przez ten sam organ (art. 17 § 1a u.o p.e.a.). Zaskarżone postanowienie nie dotyczyło wyżej wskazanej kwestii i zostało wydane przez Dyrektora Izby Celnej działającego w charakterze organu egzekucyjnego, dla którego – w tym postępowaniu – organem wyższego stopnia jest Dyrektor Izby Skarbowej (art. 23 § 3a i § 4 u.o p.e.a.). U.o p.e.a. nie przewiduje wydawania przez organ egzekucyjny postanowień o sposobie rozliczania kwot wpłaconych przez dłużnika zajętej wierzytelności. Przyjmując nawet, że taki wniosek dałby się wywieść z treści art. 17 i 18 ustawy w związku z wynikającą z art. 9 kpa zasadę informowania stron o stanie sprawy, to takie postanowienie ma wyłącznie charakter informujący o wynikającym z art. 68a u.o p.e.a. skutku dla zobowiązanego wpłaty określonej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności i o zakończeniu egzekucji, gdy wpłacana kwota pokryła w całości egzekwowane należności główne i odsetki oraz koszty egzekucyjne. Nie przysługuje na nie zażalenie. W żadnym wypadku podstawy prawnej owego postanowienia nie może stanowić art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej. Przepis ten jest stosowany w sytuacji, gdy sam podatnik wpłaca zaległość podatkową i tylko, gdy wpłacona kwota nie pokrywa należności głównej i odsetek w całości. Natomiast powołany przez organ egzekucyjny art. 115 u.o p.e.a. normuje kwestię podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Stronami, które mają interes prawny w domaganiu się od organu egzekucyjnego zgodnego z wymienionym przepisem podziału, są wierzyciele a nie zobowiązany. Błędne pouczenie zobowiązanego o przysługujących środkach zaskarżenia doprowadziło do rozpatrywania przez Sąd sprawy, która co do zasady nie powinna być przedmiotem skargi (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Jeżeli zaś chodzi o zarzuty podniesione w skardze, to nie dotyczą one w istocie zaskarżonego postanowienia a decyzji, które były podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Skarżący miał możliwość zgłoszenia w toku postępowania zarzutów w trybie art. 33 u.o p.e.a. czego nie uczynił. Po zakończeniu egzekucji nie jest możliwe zgłaszanie jakichkolwiek zarzutów do tego postępowania. O ile decyzje wymiarowe zostaną w odrębnym trybie uchylone, skarżący uzyska zwrot wyegzekwowanych należności. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.