I SA/Ol 205/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżąca A. K. w piśmie złożonym wraz ze skargą zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z ciężką sytuacją materialną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF) wnioskodawczyni wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwojgiem dzieci w wieku 10 i 7 lat. Skarżąca uzyskuje dochód w łącznej wysokości "[...]" zł netto na który składają się: dochód z gospodarstwa rolnego około "[...]" zł, alimenty "[...]" zł, zasiłek rodzinny "[...]" zł oraz świadczenie "[...]" na każde dziecko. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni około "[...]" m2 i szacunkowej wartości "[...]" zł. Ponadto jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni "[...]" ha o szacunkowej wartości "[...]" zł oraz lasu o powierzchni "[...]" ha o szacunkowej wartości "[...]" zł. Wnioskodawczyni posiada samochód osobowy "[...]" z "[...]"r. o wartości "[...]" zł. Na miesięczne wydatki skarżącej składają się podatek rolny "[...]" zł (na kwartał,/"[...]" zł miesięcznie), KRUS "[...]" zł (na kwartał), dodatkowo kwota zaległości w KRUS w wysokości "[...]" zł miesięcznie, gaz "[...]" zł, odpady komunalne "[...]" zł, prąd "[...]" zł, zajęcie komornicze "[...]" zł, dojazdy na leczenie "[..]" zł. Argumentując swój wniosek skarżąca wskazała, iż kwota która pozostaje jej po opłacie stałych wydatków nie wystarcza jej na godne życie. Mając na uwadze, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy umorzenia zaległości, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżąca na przestrzeni "[...]" lat dokonała zbycia "[...]" nieruchomości osiągając z tego tytułu dochód w wysokości "[...]" zł (ostatnie zbycie miało miejsce w dniu "[...]". na kwotę "[...]" zł). Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r, poz. 1369 ze zm.), zwaną dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym, o co wniosła w niniejszej sprawie skarżąca, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przepisy dotyczące instytucji prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną, nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącej nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznający wniosek nie kwestionuje, że ciężar ekonomiczny kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi tj. wpisu w wysokości "[...]" zł w bieżącej sytuacji finansowej skarżącej jest znaczący. Skarżąca utrzymuje się bowiem głównie z zasiłku, świadczenia socjalnego oraz alimentów od męża. Powyższe nie stanowi jednakże obligatoryjnej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając niniejszy wniosek należy mieć na uwadze także inne okoliczności które mają wpływ na całokształt sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Zwrócić należy uwagę , że skarżąca znajduje się w stabilnej sytuacji materialnej. Ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada dochody z różnych źródeł. Po opłaceniu stałych miesięcznych wydatków (podanych bez wyżywienia) skarżącej pozostaje do dyspozycji kwota około "[...]" zł. Ponadto jest właścicielką majątku nieruchomego w postaci domu o powierzchni około "[...]" m2 gospodarstwa rolnego o powierzchni "[...]" ha oraz lasu o powierzchni "[...]" ha o łącznej szacunkowej wartości "[...]" zł. Posiada także samochód osobowy o wartości "[...]" zł. Wnioskodawczyni posiada tym samym potencjalne możliwości pozyskania dodatkowych środków pieniężnych w związku z posiadaniem majątku nieruchomego. Posiadane nieruchomości mogą być przedmiotem określonych stosunków cywilnoprawnych takich jak np. dzierżawa, sprzedaż (np. części), mogą być także wykorzystane zgodnie z jego przeznaczeniem, a także jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Należy bowiem zwrócić uwagę, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., I FZ 88/14, publ. CBOSA). Trudno zatem, biorąc pod uwagę stan posiadania skarżącej uznać ją za osobę wymagającą pomocy ze strony Państwa w poniesieniu za nią kosztów sądowych. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m.in. postanowienie z dnia 5 stycznia 2016r., sygn. akt: I OZ 1758/15, publ. CBOSA). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Z tego też względu majątek w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów sądowych. To od wnioskodawcy bowiem zależy, w jaki sposób gospodaruje swymi aktywami, w tym majątkiem nieruchomym, i czy podejmuje czynności w celu uzyskania z niego dochodów. Nie bez znaczenia dla rozpoznania niniejszego wniosku jest także okoliczność, iż wnioskodawczyni w okresie poprzedzającym złożenie niniejszego wniosku, dokonywała sprzedaży nieruchomości i dysponowała kwotą, wystarczającą zarówno do uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jak również podatku od spadków i darowizn ustalonego w postępowaniu podatkowym na kwotę "[...]" zł, o którego umorzenie wystąpiła w niniejszej sprawie wnioskodawczyni. Zauważyć należy, iż skarżąca na przestrzeni "[...]" lat dokonała zbycia nieruchomości na łączną kwotę "[...]" zł, przy czym ostatnia sprzedaż miała miejsce w "[...]"r., w którym to roku skarżąca uzyskała kwotę "[...]" zł. Zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek kwota uzyskana ze sprzedaży majątku nieruchomego pozwalała na poczynienie oszczędności na zapłacenie wymaganych aktualnie kosztów sądowych. Wskazane wyżej okoliczności dotyczące stanu majątkowego wnioskodawczyni (posiadanie majątku nieruchomego i ruchomego, uprzednia sprzedaż nieruchomości) sytuują skarżącą w lepszej sytuacji niż osoby, którym zostaje przyznane prawo pomocy, gdyż nie posiadają jakichkolwiek składników majątku, bądź są całkowicie pozbawione dochodów, czy nie są w stanie pokryć nawet podstawowych potrzeb życiowych. Kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, jakkolwiek została ona rozdysponowana, umożliwiała skarżącej zabezpieczenie środków pieniężnych na ewentualne kwestionowanie decyzji organów podatkowych, w tym również na koszty sądowe. W związku z tym, skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.