I SA/Ol 206/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M., W. M., K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, 2/ zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 631 (sześćset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. M., K. M. oraz W. M. (dalej skarżący, następcy prawni, spadkobiercy) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na postanowienie z "[...]" r. nr "[...]", którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) utrzymał w mocy postanowienie z "[.1.]" r. nr "[.1.]" Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: NUS, organ egzekucyjny) w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, że NUS prowadził postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone na wniosek wierzyciela w trakcie rozpoznawania zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ podjął czynności egzekucyjne z majątku zobowiązanego W. M. (zmarłego następnie 14.10.2018 r.), na podstawie tytułów wykonawczych z 4.09.2018 r. nr od "[...]" do "[...]", wystawionych przez Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych (dalej: Dyrektor RDLP, wierzyciel), obejmujących należności pieniężne stanowiące opłatę roczną z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji za 2018 r., w łącznej kwocie należności głównej 113.032,20 zł. Jak wynika z treści tytułów wykonawczych podstawą prawną należności pieniężnych stały się decyzje: Dyrektora RDLP z 17.07.2006 r. nr "[...]", z 24.10.2007 r. nr "[...]", z 11.02.2008 r. nr "[...]", z 15.03.2011 r. nr "[...]", z 22.12.2006 r. nr "[...]". O zastosowaniu środka egzekucyjnego zobowiązany dowiedział się 18.09.2018 r., w wyniku doręczenia zawiadomienia z 12.09.2018 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej przysługującej kontrahentowi zobowiązanego, jak też odpisów tytułów wykonawczych (zajęcie wraz z dowodami doręczenia: karta nr 6 akt egzekucyjnych). Pismem z 19.09.2018 r. W. M., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z art. 33 § 1 pkt 1, 4, 7 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). NUS zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów. W toku postępowania W. M. zmarł 14.10.2018 r.. Sąd Rejonowy "[...]" Wydział Cywilny postanowieniem z 21.12.2018 r. sygn. akt "[...]" stwierdził, że spadek po zmarłym W.M. nabyli: żona – J. M. oraz synowie - K. M. i W. M. (postanowienie przy k. 21). NUS uzyskał stanowisko wierzyciela. Dyrektor RDLP postanowieniem z 17.03.2020 r. nr "[...]" uznał zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty za nieuzasadnione (k. 28). Dyrektor Generalny Lasów Państwowych (dalej DGLP) utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie postanowieniem z 26.05.2020 r. nr "[...]" (k. 30). Dyrektor RDLP pismem z 5.06.2020 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Wskazał, że w związku z tym, że aktem notarialnym z 6.09.2018 r. Rep. A nr "[...]", W. M. wniósł w drodze sukcesji generalnej całość przedsiębiorstwa do "S." W. M., K. M. Spółka jawna, to wierzyciel wystawi nowe tytuły wykonawcze na podmiot "S." W. M., K. M. Spółka jawna (k. 31). Postanowieniem z 19.06.2020 r. nr "[...]", NUS na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej w skrócie: u.p.e.a.)., umorzył postępowanie egzekucyjne zgodnie z wnioskiem wierzyciela. Postanowienie, kierowane do W. M., doręczono wierzycielowi (k. 32). Następnie NUS postanowieniem z 26.06.2020 r. nr "[.1.]", uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione (k. 36). W wyniku zażalenia spadkobierców na to postanowienie DIAS postanowieniem z 7.08.2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie NUS z 26.06.2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (k. 39). Wskazał, że organ egzekucyjny przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien w porozumieniu z wierzycielem jednoznacznie wyjaśnić kto w okolicznościach sprawy jest faktycznie zobowiązanym i na kim spoczywa obowiązek uiszczenia opłat rocznych za 2018 r., a więc obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych z 4.09.2018 r.. Postanowieniem z "[.1.]" r. nr "[.1.]", po ponownym rozpatrzeniu sprawy, NUS uznał za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogu wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji (k. 47). Skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, złożyli zażalenie na to postanowienie. Wnieśli o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zakwestionowali ustalenia organu dotyczące podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłat wskazanych w tytułach wykonawczych (k. 48). DIAS ww. postanowieniem z "[...]" r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z "[.1.]" r.. DIAS stwierdził, że postanowienie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Co do zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 7 u.p.e.a. organ podał, że wypowiedź wierzyciela ma dla organu egzekucyjnego, a tym samym dla organu odwoławczego, charakter wiążący. Za niezasadny uznał również zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Wskazał, że każdy z wystawionych tytułów wykonawczych, w polu 4 część E zawiera oznaczenie orzeczenia, które stanowi identyfikację podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. W niniejszej sprawie są to wymienione już wyżej decyzje Dyrektora RDLP z 17.07.2006 r., z 24.10.2007 r., z 11.02.2008 r., z 15.03.2011 r. i z 22.12.2006 r.. Końcowo, odnosząc się do żądania w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy zauważył, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z 19.06.2020 r. nr "[...]" na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., to jest na żądanie wierzyciela. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na omówione postanowienie DIAS, następcy prawni, reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o uchylenie w całości postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, jak też o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zarzucono naruszenie przepisów art. 34 § 2 pkt 2a oraz art. 33 § 2 pkt 1 i 3 u.p.p.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów błędu co do osoby zobowiązanego i nieistnienia obowiązku, jak też art. 28a u.p.e.a., art. 12 ust. 4 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1161 ze zm.), dalej u.o.g.r.l., - art. 36 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo górnicze i geodezyjne (Dz.U. z 2020 r. poz. 1064 ze zm.) oraz art. 7 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) - w powiązaniu z problematyką egzekucji opłat za wyłączenie z produkcji leśnej. Odpowiadając na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że postępowanie egzekucyjne zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarządzeniem z 15 kwietnia 2021 r. Przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 3 ww. ustawy p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.). Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednak z innych powodów niż wymienione w skardze. W zaistniałym stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że w toku rozpoznawania zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, samo postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek wierzyciela. Ostatecznym postanowieniem z 19.06.2020 r. NUS, na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 w powiązaniu z art. 59 § 3 u.p.e.a., umorzył egzekucję prowadzoną wobec majątku zobowiązanego (k. 32 akt egzekucyjnych). Dyrektor RDLP uzasadnił wniosek z 5.06.2020 r. wskazując, że aktem notarialnym z 6.09.2018 r. Rep. A nr "[...]", W. M. wniósł w drodze sukcesji generalnej całość przedsiębiorstwa do "S." W. M., K. M. Spółka jawna. Wskazał, że wierzyciel wystawi nowe tytuły wykonawcze na podmiot "S." W. M., K. M. Spółka jawna (k. 31). Organ egzekucyjny jest związany żądaniem wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2019 r. sygn. akt II FSK 726/19, z 26 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 674/12 odnoszące się do stanu prawnego w rozstrzyganej sprawie). Z kolei zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej z art. 33 u.p.e.a. wniesiono 21.09.2018 r. (data nadania w UP Ostróda), zatem w toku prowadzonej egzekucji. Jej umorzenie powoduje bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego w sprawie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, i konieczność jego umorzenia. Sąd uznał, że w tej sytuacji postępowanie w sprawie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie mogło być prowadzone po umorzeniu egzekucji na wniosek wierzyciela. Stało się ono bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 ww. ustawy k.p.a. należało je z tego powodu umorzyć. Zgodnie z tym przepisem: gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części (§ 1). Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2). Do postanowień stosuje się odpowiednio m.in. art. 105 k.p.a. (art. 126 k.p.a.), co też ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a.. Sąd rozpoznający sprawę zauważa, że Naczelny Sąd Administracyjny już wypowiadał się w omawianym zakresie. W wyroku z 17 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 1146/12 stwierdził, że "wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc przedmiotu postępowania egzekucyjnego, nakłada na organ odwoławczy w trybie przepisów art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. obowiązek uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (bezprzedmiotowość sprawy). W takiej sprawie, brak jest bowiem podstaw prawnych do umorzenia postępowania odwoławczego (zażaleniowego) na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.". W tym stanie rzeczy, skoro już od momentu wszczęcia egzekucji stan faktyczny i prawny wykluczał jej prowadzenie, to organowi drugiej instancji pozostawało jedynie uchylić postanowienie NUS w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w zakresie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine w związku z art. 126, art. 105 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.. Sąd, mając powyższe na uwadze, nie może się wypowiedzieć co do argumentacji przedstawionej w skardze. Nie jest to zasadne z uwagi na brak podstaw do rozpoznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wobec umorzenia samej egzekucji. Przy czym dodatkowo Sąd zauważa, że umorzenie postępowania organu egzekucyjnego w zakresie rozpoznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej jako bezprzedmiotowego, dotyczy sytuacji umorzenia egzekucji na wniosek wierzyciela. Taki jest bezsprzecznie stan faktyczny w niniejszej sprawie. Nie może natomiast odnosić się do innych sytuacji zakończenia egzekucji w toku rozpoznania zarzutów egzekucyjnych, jak np. wyegzekwowanie obowiązku. Wobec powyższego Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a..