I SA/Ol 208/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007r. sprawy ze skargi R. S na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oddala skargę. Wnioskiem z dnia 24 października 2006r. R. S. zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę objętych pozostałymi do spłaty ratami ustalonymi decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" r. W uzasadnieniu wniosku powołał się na zły stan zdrowia spowodowany wypadkiem, któremu uległ w dniu "[...]" r. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia "[...]" r., działając na podstawie art.67a§1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., nr 8, poz.60 ze zm.), odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002, 2003 i 2004r. oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości. Przed wydaniem decyzji organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Z ustaleń tych wynikało, iż od 4 listopada 1998r. R. S. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu obwoźnego. Podatnik nie posiada żadnych nieruchomości, praw majątkowych ani majątku ruchomego. W dniu "[...]" r. uległ wypadkowi i od tego czasu nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej, której nie zlikwidował, a jedynie zawiesił w ZUS. Nadal ponosi koszt dzierżawy stoiska na targowisku w G. Po opuszczeniu szpitala zamieszkał u "[...]" S. S., na której utrzymaniu pozostaje. Podatnik jest rozwiedziony i jest zobowiązany do płacenia alimentów na córkę w kwocie 300 zł miesięcznie. Decyzją z dnia "[...]" r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał R. S. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do dnia 31 października 2007r. w wysokości 713,87 zł. Organ I instancji stwierdził, iż możliwości zarobkowe podatnika zostały ograniczone, jednak nie jest bez środków do życia, a niezdolność do pracy jest okresowa. W konsekwencji powyższego nie znalazł dostatecznego uzasadnienia dla umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę w trybie art.67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od tej decyzji R.S. podniósł, iż znalazł się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej spowodowanej wypadkiem, w wyniku którego doznał urazu "[...]". Opisał swoją sytuację rodzinną i finansową oraz okoliczności związane z zaprzestaniem uiszczania spłaty rat zaległość w podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r. Dyrektor Izby Skarbowej, uchylił decyzję organu I instancji w całości i stosownie do art.67b §1 pkt 2 w zw. z art.67a §1 pkt 3 i §2 Ordynacji podatkowej umorzył zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 2.546,17 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 774 zł oraz stosownie do art.67b §1 pkt 2 w zw. z art.67a §1 pkt 3 Ordynacji odmówił umorzenia pozostałych zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 4.721,64 zł wraz z należnym i odsetkami za zwłokę. Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na treść art.67b §1 pkt 2 oraz art.67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej podniósł, iż decyzje wydawane na podstawie tych przepisów są decyzjami uznaniowymi, co oznacza, że nawet zaistnienie szczególnych okoliczności uzasadniających żądanie podatnika nie tworzy po stronie organu obowiązku jego spełnienia. Pod przesłanką "ważnego interesu podatnika" należy rozumieć wyjątkowe sytuacje gdy wskutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań podatkowych, w szczególności wskutek klęski lub innych zdarzeń, na które podatnik nie ma wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Pojęcie "interes publiczny" należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Organ odwoławczy stwierdził, iż sytuacja materialna podatnika jest trudna, nie ma on możliwości normalnego zarobkowania, a tym samym zaspokojenia swoich najpilniejszych potrzeb związanych nie tylko z utrzymaniem, ale przede wszystkim z leczeniem i rehabilitacją. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że wypadek, któremu podatnik uległ w "[...]" był zdarzeniem losowym skutkującym zarówno niemożnością podjęcia pracy, jak i koniecznością korzystania ze środków pomocy społecznej "[...]". Biorąc pod uwagę interes publiczny oraz ważny interes podatnika organ uwzględnił wniosek podatnika w części i umorzył zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług w kwocie 2.546,17 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 774 zł. Zaległości te i odsetki za zwłokę stanowią cztery niezapłacone raty (od raty 11 do 14) ustalone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" r. Organ II instancji zaznaczył, iż uwzględniając wniosek podatnika wziął pod uwagę okoliczność, że przed zaistnieniem wypadku, podatnik uregulował część swoich zaległości podatkowych, w postaci 10 rat ustalonych ww. decyzją. Stwierdził jednakże, że trudna sytuacja materialna i zdrowotna nie może decydować o udzieleniu ulgi w żądanym we wniosku zakresie. Organ podkreślił, iż otrzymując wyrównanie renty z ZUS w kwocie 2.089,49 zł, R. S. przeznaczył je na inne cele niż zapłata podatków, tj. na spłatę zaległości w opłatach dzierżawy stoika handlowego na targowisku. Nadto mając przyznaną rentę w wysokości 714 zł brutto, podatnik nie został pozbawiony środków finansowych uniemożliwiających całkowitą zapłatę pozostałej zaległości w podatku od towarów i usług. Renta została przyznana na czas określony do dnia 30 października 2007r., a zatem uznano, iż stan zdrowia R. S. dobrze rokuje na przyszłość, co nie przekreśla możliwości przyszłego zarobkowania. W tej sytuacji organ uznał, iż umorzenie w całości zaległości podatkowej, stanowiłoby przedwczesną rezygnację z należnych budżetowi państwa wpływów. Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, iż podatnik będący w trudnej sytuacji życiowej może wystąpić ze stosownym wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego o rozłożenie pozostałych do spłaty zaległości podatkowych na większą ilość rat, uwzględniających jego możliwości płatnicze. W skardze na powyższą decyzję R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzji zarzucił dokonanie analizy w kontekście wąsko pojętych znamion zagrożenia egzystencji i nadzwyczajnych zdarzeń losowych. W ocenie skarżącego jego sytuacja materialna została oceniona częściowo, nie zostały przeanalizowane całkowicie kłopoty związane z jego obecnym, a także przyszłym życiem. Podniósł, iż od maja musi szukać stancji, co spowoduje zwiększenie kosztów utrzymania i dlatego też nie może obiecywać, że będzie spłacał zadłużenie w ratach. Podkreślił, iż wydzierżawienie stoiska handlowego na targowisku jest związane z ucieczką przed płaceniem za coś na co nie ma pieniędzy, nie jest związane z chęcią zysku i zwiększeniem dochodów. Odnosząc się do wydatkowania kwoty 2089,49 zł stanowiącej wyrównanie renty, zaznaczył, że od dnia wypłaty nie miał żadnych dochodów ani oszczędności, a musiał się z czegoś utrzymywać, a nadto w sierpniu i we wrześniu zapłacone były raty na poczet zaległości podatkowej, z czego musiał się później rozliczyć chociaż częściowo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. W kolejnym piśmie procesowym skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja swą materialnoprawną podstawę znajduje w art.67b §1 pkt 2 w związku z art.67a §1 pkt 3 i §2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art.67b §1 pkt 2 Ordynacji organ podatkowy, na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art.67a, które stanowią pomoc de minimis – w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Art.67a §1 pkt 3 Ordynacji stanowi natomiast, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (§2 ww. przepisu). Umorzenie może zatem mieć miejsce, gdy w toku postępowania administracyjnego w tym przedmiocie stwierdzone zostanie, że w danym przypadku ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny nie jest wskazane lub możliwe wykonanie zobowiązania podatkowego. Właściwa ocena występowania bądź braku wymienionych przesłanek powinna być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzić ją powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych. Przepis art.67a Ordynacji podatkowej skonstruowany jest, jak podnosi zaskarżona decyzja, na zasadzie uznania administracyjnego. W zakresie uznaniowych decyzji administracyjnych kontrola sądowa ogranicza się do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracyjny nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy zgodnie z powołanymi przepisami podjął kroki w celu ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy podatkowe w sposób wnikliwy i wszechstronny zebrały niezbędny dla oceny przesłanek zawartych w art.67a §1 Ordynacji podatkowej materiał dowodowy, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż za uwzględnieniem wniosku w części przemawia ważny interes podatnika oraz interes publiczny i swoje stanowisko w sposób wyczerpujący i logiczny uzasadnił. Organ stwierdził, iż okresowy brak możliwości zarobkowania i związany z tym brak możliwości zaspokojenia najpilniejszych potrzeb związanych z utrzymaniem się, leczeniem i zaleconą rehabilitacją, a także konieczność korzystania ze środków pomocy społecznej na leczenie sanatoryjne stanowią podstawę do częściowego uwzględnienia wniosku skarżącego i umorzenia w części zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Jak zaznaczono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uwzględniono również okoliczność regulowania przez podatnika, przed dniem wypadku, zaległości podatkowych w postaci ustalonych decyzją organu podatkowego rat. Organ odwoławczy zaznaczył jednakże również, iż R.S. nie został pozbawiony całkowicie środków finansowych, gdyż na czas określony, do dnia 30 października 2007r.,przyznano mu rentę. Jednocześnie okoliczność ta (przyznanie renty na czas określony) świadczy o tym, że stan zdrowia skarżącego nie przekreśla możliwości przyszłego zarobkowania. W konsekwencji powyższego umorzenie zaległości podatkowej w całości byłoby przedwczesne. Odnosząc się do okoliczności podniesionych w skardze, iż od maja zwiększą się koszty utrzymania skarżącego w związku z koniecznością opłacenia stancji, stwierdzić należy, iż jest to nowa okoliczność, nieistniejąca w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny dokonując oceny zaskarżonej decyzji bada czy organ zbadał i rozważył wszystkie okoliczności sprawy istniejące w dniu wydania decyzji. W przypadku zmiany sytuacji życiowej podatnika możliwe jest ponowne złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami w trybie art.67a§1 pkt 3 i §2 Ordynacji podatkowej. Dlatego też powyższa okoliczność, jako nieistniejąca w dniu wydania decyzji, nie może mieć wpływu na ocenę jej zgodności z prawem. Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić z powodu jej bezzasadności.