I SA/Ol 21/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: wymiaru podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 23.12.2008r., złożonym wraz ze skargą w dniu 30.12.2008r., spółka A zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie majątkowym i dochodach wynika, iż spółka prowadzi działalność w zakresie serwisu naprawczego samochodów osobowych i dostawczych. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.130.000,00 zł, wartość środków trwałych 2.077.000,00 zł, natomiast za ubiegły rok obrotowy spółka poniosła stratę w wysokości 82.000,00 zł. Skarżąca oświadczyła iż posiada rachunki bankowe w trzech bankach: "[...]", na których nie posiada żadnych środków pieniężnych. Argumentując wniosek wskazała, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i nie posiada środków pieniężnych potrzebnych do uiszczenia wpisu sądowego. Od czterech lat boryka się z poważnymi trudnościami finansowymi związanymi m.in. z wypowiedzeniem umowy dealerskiej przez Ford Polska, którego była autoryzowanym przedstawicielem. Ponadto banki i pozostali wierzyciele zażądali natychmiastowej spłaty swoich wierzytelności. Podniosła, że cały majątek trwały jest obciążony do pełnej wysokości jego wartości hipotekami, również majątek ruchomy zajęty jest na poczet zabezpieczeń. Oświadczyła, że konta bankowe zajęte zostały przez komornika. Załączone dwa odpisy zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego dotyczyły jednego rachunku bankowego spółki, prowadzonego w Banku nr 1"[...]", którymi zabezpieczono należność główną wraz z odsetkami i opłatami egzekucyjnymi na kwotę 51.898,84 zł . Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony skarżącej wezwanie z dnia 9 lutego 2009r. W wezwaniu tym zwrócono się o przedłożenie, w terminie siedmiu dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: wyciągi bankowych z wszystkich posiadanych kont za ostatnie trzy miesiące wraz z potwierdzeniem, podanej informacji o zablokowaniu kont, oświadczenia, czy z umowy spółki wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki lub w celu jej dokapitalizowania, czy i jakie uchwały zostały podjęte w związku z trudnościami finansowymi "z którymi boryka się spółka od czterech lat", przedłożenia odpisu sprawozdań finansowych za lata 2006, 2007, 2008, odpisu sprawozdania z działalności zarządu za rok 2006, 2007, w przypadku sporządzenia również za 2008, przedłożenia odpisów zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2006, 2007, ew. 2008, przedłożenie odpisów tytułów wykonawczych oraz dokumentów potwierdzających zastosowanie środków egzekucyjnych, dokumentów potwierdzających obciążenie majątku trwałego hipotekami, zabezpieczeń na majątku ruchomym. W wykonaniu wezwania strona przedłożyła uchwałę nr 2 spółki podjętą w trakcie Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki w dniu 21.01.2005r w sprawie ustalenia tekstu jednolitego umowy spółki, gdzie w § 10 pkt 2-4 określono, iż wspólnicy są zobowiązani do dopłat w trzykrotnej wysokości w stosunku do udziału, nakładanych równomiernie do udziałów oraz w wysokości i terminach oznaczonych w miarę potrzeb uchwałą wspólników. Skarżąca przedstawiła również odpis uchwały nr 1/2007 z dnia 30.10.2007r., na mocy której zobowiązano wspólników do wniesienia dopłat w łącznej wysokości 226.000,00 zł z przeznaczeniem na zwiększenie środków obrotowych Spółki niezbędnych do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Ze sprawozdania za rok 2007 wynika, iż uchwała została wykonana częściowo, dopłata została dokonana przez jednego wspólnika w wysokości 134.000,00 zł. Z przedstawionych odpisów zeznań podatkowych CIT-8 wynika, iż w roku 2006r. spółka osiągnęła przychód w wysokości 1.320.443,85, jednakże z uwagi na przewyższające przychód - koszty uzyskania, spółka poniosła stratę w wysokości 152.444,95 zł. Natomiast jak wynika z zeznania za rok 2007, spółka osiągnęła przychód w wysokości 1.320808,13 zł i poniosła stratę w wysokości 744,05 zł. Spółka przedłożyła także sprawozdanie z działalności zarządu za rok 2006 oraz 2007, bilans, rachunek zysków i strat oraz informacje dodatkowe za rok 2006 i 2007, dwie umowy dotyczące przewłaszczenia na zabezpieczenie środków trwałych w związku z udzieleniem kredytu, dwa odpisy zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego dotyczące rachunków prowadzonych w banku nr 1 oraz banku nr 2, wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w banku nr 1 za miesiąc listopad 2008r wykazujące zerowy stan konta oraz dwa odpisy z księgi wieczystej według stanu na dzień 04.08.2008r. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wyżej wskazanej regulacji, nie ma charakteru obowiązkowego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08, orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez skarżącą oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy zauważyć, iż spółka dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. (post. z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Wprawdzie na nieruchomościach skarżącej dokonano wpisu hipotek przymusowych, umownych jednakże wpis taki ma charakter zabezpieczenia na majątku spółki zaciągniętych wierzytelności, nie wpływa jednakże na to, iż skarżąca z tytułu posiadania tych nieruchomości nie może uzyskiwać przychodów. Na podstawie przedłożonych odpisów z ksiąg wieczystych wiadomym jest, iż część należności objętych jest tytułami wykonawczymi oraz iż wszczęto wobec spółki egzekucję. Jednakże wobec braku przedłożenia odpisów tytułów wykonawczych nie sposób jest określić ile zobowiązań skarżącej stało się wymagalnych oraz jaka część majątku objęta jest egzekucją. Samo natomiast obciążenie majątku hipoteką, nawet do pełnej jego wartości nie rodzi jeszcze negatywnych skutków po stronie obciążonego. Za stanowiskiem w kwestii odmowy przyznania prawa pomocy przemawia także fakt, iż spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 1.130.000,00 zł., ponadto jest znaczącym podmiotem gospodarczym na lokalnym rynku, w ofercie którego znajduje się specjalistyczny serwis samochodów marki Ford, sprzedaż wielomarkowych samochodów nowych i używanych oraz specjalistyczna gama usług w zakresie mechaniki samochodowej. Skarżąca cały czas funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Stosownie do regulacji zawartej w ustawie Prawo upadłościowe i naprawcze upadłość ogłasza się do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Niewypłacalność ma natomiast miejsce wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań (art. 10 i art. 11 ustawy). Dodatkowo należy wyjaśnić, że wykazywana przez spółkę strata, wynikająca z przedstawionego sprawozdania finansowego, jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata wykazana w zeznaniu podatkowym sama w sobie nie jest zatem odzwierciedleniem braku możliwości finansowych spółki. Należy wziąć pod uwagę wysokość generowanego rocznego przychodu przez spółkę, który to przychód świadczy o rozmiarze działalności gospodarczej. Przychód na poziomie ponad jednego miliona złotych rocznie, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy, niezależnie od rozmiaru wykazanej straty na działalności gospodarczej. Ponadto z przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, iż spółka w ramach aktywów obrotowych posiada należności od pozostałych jednostek. W 2007r. spłaciła łącznie kwotę 217.128,71 zł wobec wierzycieli spółki. Należy również wskazać, iż podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników. Możliwość zażądania dopłat taka wynika z umowy skarżącej spółki jak również była już praktykowana na gruncie prowadzonej działalności. Sytuacja taka miała miejsce w 2007r. gdzie dokonano dopłaty w kwocie 134.000,00 zł tytułem zwiększenia środków obrotowych. Dlatego też nie ma przeciwwskazań aby środki pieniężne konieczne na uiszczenie kosztów sadowych pochodziły z dopłat od wspólników zwłaszcza, iż na obecnym etapie postępowania sądowego jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł. Aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Zauważyć również należy, iż postępowanie sądowe dla przedsiębiorcy zorganizowanego w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i w tym zakresie musi ona liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności, jakim są również m.in. właśnie koszty sądowe. Na marginesie wskazać należy, iż skarżąca nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych w banku nr 3 oraz w banku nr 2. Natomiast przedstawione wyciągi z rachunku w banku nr 1 dotyczyły okresu jednego miesiąca, a nie trzech miesięcy – do czego spółka została zobowiązana na podstawie wezwania. Ponadto dokumentacja dotycząca zajęcia rachunków bankowych dotyczy jedynie banku nr 1 i banku nr 2. Tym samym niewyjaśniona pozostała kwestia ewentualnego zajęcia rachunku w banku nr 3 oraz operacji wykonywanych w ramach tego rachunku. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej argumenty, na podstawie art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.