I SA/Ol 210/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. - Firma H.- U. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S.- Firma H.- U. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku akcyzowego za miesiące od maja do października 2005r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Wnioskiem z dnia 01 lipca 2008r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej M. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepracującą żoną i uczącą się 15-letnią córką. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 3.000 zł brutto tj. około 2.400 zł netto miesięcznie. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość – dom o powierzchni 100 m2 , nieruchomość rolna o powierzchni 3,73 ha oraz budynek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą – 140 m2 . Wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z uzyskiwanego dochodu opłaca składki na ubezpieczenie społeczne, dodatkowo spłaca kredyty w kwocie ponad 1.746 zł miesięcznie. Środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym uzyskane z dopłat bezpośrednich zostały zajęte przez komornika skarbowego, w związku z prowadzoną egzekucją na podstawie zaskarżonych decyzji. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż z uwagi na zbliżające się żniwa oraz jesienne zasiewy musi wydatkować kwotę około 5.000 zł., zaś w miesiącu lipcu kwotę 1.000 zł. W przypadku nie zebrania w terminie plonów poniesie stratę w wysokości ok. 10.000 zł. W ocenie wnioskodawcy nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenia nie wskazują bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Stwierdzić bowiem należy, że skarżący uzyskuje stałe miesięczne dochody w wysokości ok. 2.400 zł netto miesięcznie, nadto posiada majątek w postaci gospodarstwa rolnego jak i budynku związanego z działalnością gospodarczą, który to majątek może stanowić zabezpieczenie pod ewentualnie zaciągnięte zobowiązanie w postaci kredytu czy też pożyczki na niezbędne koszty sądowe, jeżeli w tym momencie strona nie posiada odpowiednich środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych, czy też zobowiązana jest ponieść wydatki związane z działalnością rolniczą. Wskazać przy tym należy, że decyzję I instancji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym skarżącemu doręczono w dniu 08.02.2008r. a zatem już od tego momentu mógł liczyć się z ewentualną koniecznością dochodzenia swych praw również w postępowaniu sądowoadministracyjnym i w związku z tym z obowiązkiem opłacenia niezbędnych kosztów tego postępowania. Również powoływana okoliczność konieczności poniesienia wydatków, w związku ze zbliżającymi się żniwami czy też jesiennym zasiewem, nie stanowi uzasadnionej przesłanki do przyznania wnioskowanego zwolnienia. Wskazać przy tym należy, że z wydatkami takimi strona prowadząca gospodarstwo rolne mogła się liczyć i winna na ten cel zarezerwować odpowiednie środki pieniężne, podobnie jak i należne koszty sądowe. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że z uzyskiwanego dochodu w kwocie 2.400 zł miesięcznie netto wnioskodawca może opłacić należne koszty sądowe. Odnosząc się przy tym do kwestii ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków w kwocie około 1.746 zł miesięcznie z tytułu spłaty rat kredytów stwierdzić należy, że zobowiązania te nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Nieracjonalne byłoby bowiem uznanie, że opłacenie zobowiązań prywatnoprawnych ma pierwszeństwo przed należnymi Skarbowi Państwa kosztami sądowymi. W sytuacji gdy wnioskodawca jest w stanie opłacać takie raty kredytów również winien zabezpieczyć środki na niezbędne koszty sądowe w tym na opłacenie niezbędnego do rozpoznania skargi wpisu sądowego w kwocie 1.082 zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca priorytetowo traktuje wydatki prywatne, znajdując na ich pokrycie środki finansowe, kosztem środków związanych ze swoim udziałem w sprawie, które chce w całości przerzucić na Skarb Państwa. W świetle powyższego zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie spełnia przesłanki do skorzystania z uprawnienia do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.