I SA/Ol 217/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W skardze z dnia 26.04.2008r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. A. C. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych. Na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2008r. w wyznaczonym terminie uzupełniła braki wniosku o przyznanie prawa pomocy i złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF). Z oświadczeń zawartych we wniosku wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem T. C. oraz dwójką małoletnich dzieci. W skład majątku skarżącej wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni 4,6 ha oraz nieruchomość przemysłowa położona na ul. "[...]" w E. Skarżąca nie pracuje, jest w trakcie poszukiwania pracy, zajmuje się wychowaniem dzieci. Mąż skarżącej nie pracuje od 19.05.2008r. Pracował w firmie "A" S.A., otrzymywane wynagrodzenia przekazywał w większości na spłatę swoich zobowiązań. Aktualnie również poszukuje pracy. Skarżąca oświadczyła, iż nie stać jej na ponoszenie dodatkowych wydatków. Zaś z posiadanych dwóch nieruchomości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na rzecz banków "B" i "C" przez komornika sądowego. Do wniosku załączyła odpis decyzji Powiatowego Urzędu Pracy o uznaniu jej z dniem 8 maja 2008r. za osobę bezrobotną i przyznającą jej zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 538 zł brutto miesięcznie, zaświadczenie wydane przez Komornika Sądowego o dokonanych wpłatach w związku z prowadzona egzekucją na rzecz "B" oraz "C", zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia "[...]"marca 2005r., i "[...]"maja 2005r. Dołączyła też odpisy zawiadomień o dokonanych wpisach do Księgi Wieczystej Nr "[...]" dotyczącej nieruchomości przy ul. "[...]" w E. oraz Księgi Wieczystej Nr "[...]" dotyczącej nieruchomości przy ul. "[...]" w E. Ponadto wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie wydane przez Urząd Miejski o wykreśleniu jej męża T. C. z ewidencji działalności gospodarczej z dniem "[...]"01.2006r. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, bądź oświadczenia o braku takowych, odpisu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu , w którym skarżąca zamieszkuje ( E., ul. "[...]"), bądź oświadczenia w tym zakresie dotyczącego faktycznych podstaw do zamieszkiwania w tym lokalu, oświadczenia w zakresie dokładnego zestawienia miesięcznych wydatków związanych z własnym utrzymaniem, przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki oraz oświadczenia czy korzysta z czyjeś pomocy i podania jej zakresu, oświadczenia czy skarżąca posiada polisy ubezpieczeniowe, oświadczenia w kwestii przybliżonej wartości posiadanych nieruchomości. Skarżąca, pomimo dwukrotnego awizowania tj: w dniu 4 lipca 2008r. i 14 lipca 2008r. i pozostawieniu zawiadomień o złożeniu pisma na okres siedmiu dni w placówce pocztowej w skrzynce na korespondencję adresata, nie podjęła wezwania. W związku z powyższym urząd pocztowy w dniu 23 lipca 2008 r. zwrócił pismo nadawcy. Ponieważ za datę doręczenia złożonego w urzędzie pocztowym pisma, stosownie do treści art. 73 w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a., przyjmuje się datę jego odbioru lub datę, w której upłynął termin jego odbioru, uznano , że doręczenie nastąpiło w dniu 21 lipca 2008r.. Zatem w terminie do dnia 28 lipca 2008r. skarżąca winna przedłożyć dodatkowe dokumenty i oświadczenia dotyczące jej sytuacji życiowej i majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń i dokumentów, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenia jak i dokumenty nie wskazują bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Strona składając oświadczenie poza wykazaniem wysokości ciążących na niej zobowiązań i wszczętych postępowań egzekucyjnych, zajęciem posiadanych nieruchomości przez Komornika Sądowego oraz powołaniem faktu pozostawania bez pracy przez nią i jej męża nie wyjaśniła innych, zdaniem Sądu istotnych, informacji dotyczących jej sytuacji finansowej. Sąd oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie dysponował wiedzą dotyczącą wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Strona nie wyjaśniła też wątpliwości dotyczących tytułu prawnego czy też podstawy faktycznej na jakiej zajmuje lokal przy ul. "[...]" w E. Nie uwiarygodniła też faktu braku środków pieniężnych poprzez przedstawienie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Nie wyjaśniła kwestii potencjalnych środków pieniężnych zgromadzonych na ewentualnych polisach ubezpieczeniowych. Nie rozstrzygnięta pozostała również kwestia wartości szacunkowych posiadanych przez skarżącą nieruchomości, istotna w sytuacji podnoszenia przez nią faktu obciążenia nieruchomości hipoteką, czy też przedstawienia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Istotne dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego, zdaniem Sądu, byłoby też złożenie przez stronę wyjaśnień w kwestii z jakich środków w przypadku, gdy utraciła źródła dochodu, utrzymuje się czteroosobowa rodzina. W świetle doświadczenia życiowego, niewiarygodnym jest, iż z zasiłku w kwocie 538,80 zł miesięcznie brutto można utrzymać czteroosobową rodzinę. Wątpliwości tych nie rozstrzyga również wskazanie przez męża skarżącej, iż posiada on kwotę 2.500 zł na życie. Nieudzielenie informacji w tym przedmiocie spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, a tym samym brak było podstaw do uznania, iż skarżąca spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tak określonym stanie faktycznym brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji (nie przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych) wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005r., sygn. akt I OZ 842/05). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2., postanowił jak w sentencji