I SA/Ol 22/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Tomasz Jary po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi I. M. i W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2009r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy ustalił I.M. i W.M. zobowiązanie podatkowe za 2009r. w kwocie 205 zł za budynek pozostały o powierzchni 30,82 m2. Organ ten wskazał, iż zgodnie z art.7 ust.1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. nr 121, poz.844 ze zm.), zwanej dalej u.p.o.l., zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki położone na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, nieprzekraczające norm powierzchni ustalonych w przepisach Prawa budowlanego dla altan i obiektów gospodarczych, z wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą. Normy te natomiast wynoszą: do 25 m2 na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych położonych w mieście oraz do 35 m2 poza granicami miasta. Organ powołał także art.1a ust.1 pkt 1 u.p.o.l. oraz § 63 ust.2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz.454 ze zm.) i stwierdził, że sporna altana należąca do podatników posiada status "budynku" w rozumieniu powołanych przepisów, a powierzchnia jej zabudowy przekracza normy powierzchniowe ustalone w przepisach. Z protokołu oględzin budynku z dnia 30 lipca 2008r. wynika bowiem, że przedmiotowy budynek posiada fundamenty i jest trwale związany z gruntem, a powierzchnia jego zabudowy wynosi 48,45 m2 (powierzchnia zabudowy budynku i tarasu). W odwołaniu od tej decyzji małżonkowie M. wnieśli o jej zmianę przez zwolnienie ich z podatku od nieruchomości ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Podkreślili że altanki położone na terenie ROD poza granicami miast o powierzchni takiej jak ich altanka, czyli do 35 m2 są zwolnione od podatku od nieruchomości. Podatnicy poddali w wątpliwość wiarygodność komisji i prawidłowość wykonanych pomiarów. Podnieśli, że w dniu 17 czerwca 2008r. na ich wniosek przeprowadzona została wizja lokalna przez osobę uprawnioną i dokonano pomiarów altany i tarasu, których nie wzięto pod uwagę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy opisaną decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy czym podstawę opodatkowania stanowi dla budynków lub ich części powierzchnia użytkowa (art.2 ust.1 i art.4 ust.1 pkt 2 u.p.o.l.). Przywołał także treść art.1a ust.1 u.p.o.l., który zawiera definicję budynku oraz art.7 ust.1 pkt 12 tejże ustawy, na mocy którego budynki położone na terenie pracowniczych ogrodów działkowych, nieprzekaraczjące ustalonych norm powierzchni są zwolnione od podatku i §63 ust.2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków definiującego pojęcie "powierzchnia zabudowy". W motywach zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdziło, iż z ustaleń dokonanych w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 4 lipca 2007r. wynika, że faktyczna powierzchnia użytkowa altany wynosi 30,82 m2 . Oględziny przeprowadzone w dniu 30 lipca 2008r. potwierdziły zaś, że powierzchnia zabudowy altany wynosi 48,45 m2 , a składa się na nią powierzchnia zabudowy budynku oraz powierzchnia tarasu. Powyższe potwierdzone zostało także w opinii biegłego, w której wskazano, że do powierzchni zabudowy wlicza się pole powierzchni występujące w obrysie przyziemia takich elementów budynku jak: prześwity, przejścia i przejazdy, krużganki, ganki, loggie wgłębne i loggio-balkony przystawione, werandy otwarte i oszklone, garaże i wiaty garażowe stanowiące integralna część budynku. Według biegłej w przedmiotowej sprawie powierzchnię zabudowy altany należy ustalić przyjmując powierzchnię budynku wraz z tarasem liczoną jako obmiar po zewnętrznym obrysie fundamentów. Kolegium stwierdziło zatem, że sporny budynek odpowiada definicji budynku z u.p.o.l. – posiada fundamenty i jest trwale z gruntem związany. Biorąc pod uwagę, że jego powierzchnia zabudowy przekracza normy powierzchniowe ustalone w przepisach Prawa budowlanego dla altan i obiektów gospodarczych, stanowi on przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Za prawidłowe uznało SKO opodatkowanie budynku o powierzchni użytkowej 30,82 m2 stawką 6,64 zł za 1 m2 . Organ odwoławczy zaznaczył, iż nawet gdyby przyjąć powierzchnię zabudowy wskazaną przez podatników ( altana – 34,075 m2 , taras -11,50 m2 ), to i tak norma 35 m2 dla altan poza granicami miasta zostałaby przekroczona i uzasadniałaby opodatkowanie altany podatkiem od nieruchomości. Nadto wskazał, że podatnicy w toku oględzin nie kwestionowali wiarygodności pracowników organu, przeprowadzających pomiary ani narzędzi, którymi dokonywano pomiarów. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na opisaną decyzję małżonkowie M. wnieśli o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Decyzji zarzucili rażące naruszenie art.1a ust.1 pkt 1 i 5, art.4 ust.1 pkt 2 i art.7 ust.1 pkt 12 u.p.o.l. oraz art.3 pkt 2 i art.29 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r. nr 156, poz.1118 ze zm.). W uzasadnieniu skargi podnieśli, że u.p.o.l. wyraźnie stanowi, że podstawą opodatkowania jest powierzchnia użytkowa, a nie powierzchnia zabudowy. W decyzji organ sam wskazał, że altana ma powierzchnię użytkową 30,82 m2 . Taras nie wchodzi do powierzchni użytkowej altany, nie ma przegród budowlanych i nie spełnia definicji budynku w rozumieniu art.1a ust.1 u.p.o.l. Podkreślili, że organ wbrew przepisom próbuje powiększyć powierzchnię i odnosi ją do powierzchni zabudowy, o której nie ma mowy w u.p.o.l. Zdaniem skarżących powierzchni tarasu i tak nie można wliczyć do powierzchni zabudowy, gdyż nie ma on ścian zewnętrznych. Skarżący podnieśli, że w sprawie nie ma opinii biegłej, ale jest opinia kierownika Referatu Budownictwa i Zamówień Publicznych Urzędu Gminy, a zapis w tej opinii dotyczący powierzchni zabudowy zamieszczonej w polskiej normie ISO 9836:1997 różni się od definicji powierzchni zabudowy zamieszczonej w tej normie. Konkludując skarżący stwierdzili, że taras nie wchodzi do powierzchni użytkowej, istotnej w sprawie, ani do powierzchni zabudowy, która nie ma znaczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, wynika zaś, że zaskarżony akt ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznanej sprawie kwestią sporną jest zaliczenie do powierzchni zabudowy altany , która niewątpliwie jest budynkiem w rozumieniu przepisów u.p.o.l., powierzchni tarasu. Zgodnie z art.2 ust.1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości i obiekty budowlane takie jak : grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Definicję legalną budynku ustawodawca zawarł w art.1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., który stanowi, że budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Stosownie zaś do brzmienia art.3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. Budynkiem według ustawy Prawo budowlane jest natomiast obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Stwierdzić zatem należy, iż obie definicje budynku ( zarówno w ustawie podatkowej jak i w ustawie Prawo budowlane) stanowią, że musi to być obiekt budowlany wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach. Podstawę opodatkowania, zgodnie z art.4 ust.1 pkt 2 u.p.o.l., stanowi dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Powierzchnia użytkowa budynku lub jego części zdefiniowana została w art.1a ust.1 pkt 5 u.p.o.l., zgodnie z którym jest to powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych, przy czym za kondygnacje uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutenery i poddasza użytkowa. Wskazać należy, iż sporna altana posadowiona jest na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]". W art.7 pkt 12 u.p.o.l. ustawodawca przewidział zwolnienie od opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków położonych na terenie rodzinnych ogrodów działkowych, które nie przekraczają norm powierzchni ustalonych w przepisach prawa budowlanego dla altan i obiektów gospodarczych, z wyjątkiem zajętych na prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to, że altana na działce w rodzinnym ogrodzie działkowym musi posiadać powierzchnię zabudowy do 25 m2 w miastach i do 35 m2 poza granicami miast (art.29 ust.1 pkt 4 Prawa budowlanego). Altana będąca przedmiotem niniejszego postępowania znajduje się poza granicami miasta, zatem aby być zwolniona od podatku od nieruchomości musi posiadać powierzchnię nie przekraczającą 35 m2 . Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby powierzchnia przedmiotowej altany, wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, przekraczała opisaną wyżej powierzchnię. Z protokołu oględzin altany przeprowadzonych w dniu 30 lipca 2008r. wynika, iż powierzchnia altany wynosi 34,43 m2 (4,75 m x 7,25 m). Na taką też powierzchnię budynku powołują się organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji. Zdaniem organów podatkowych, do powierzchni tej należy jednakże doliczyć powierzchnię tarasu (11,50 m2 ). Organy przyjęły, że powierzchnia zabudowy altany wynosi łącznie 48,45 m2. Do opodatkowania przyjęto natomiast powierzchnię 30,82 m2 . W tym miejscu wskazać należy, że w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez powierzchnię zabudowy rozumie się pole powierzchni figury geometrycznej określonej przez kontur, o którym mowa w ust.1 pkt 3, czyli kontur wyznaczony przez prostokątny rzut na płaszczyznę poziomą zewnętrznych płaszczyzn ścian zewnętrznych kondygnacji przyziemnej budynku, a w budynkach posadowionych na filarach, kondygnacji opartej na tych filarach (§63 ust.1 pkt 3 w związku z ust.2). Mając na względzie powyżej przytoczone przepisy, Sąd stwierdził, że organ nie wziął pod uwagę, iż powierzchnia tarasu nie może być wliczona do powierzchni budynku - altany, gdyż nie jest wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Zaskarżona decyzja narusza zatem przepisy prawa materialnego – art.7 ust.1 pkt 12, art.2 ust.1 pkt 2, art.1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. – bowiem w ustalonym przez organy stanie faktycznym, brak jest podstaw do przyjęcia, iż powierzchnia spornej altany, wydzielona z przestrzeni przegrodami budowlanymi, przekracza 35 m2 . Nadto wskazać należy, iż organ odwoławczy bezpodstawnie powołuje się w zaskarżonej decyzji na opinię biegłej. Podkreślić trzeba, iż w sprawie tej nie był powołany żaden biegły. Opinia, na którą powołuje się Kolegium to opinia pracownika organu I instancji, który nie występował i nie mógł występować w charakterze biegłego. Zaznaczyć także należy, iż powoływane w "opinii" rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa ( nie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji) z dnia 3 kwietnia 2001r. w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania niektórych Polskich Norm dla budownictwa, utraciło moc z dniem 16 grudnia 2002r. Nie można także uznać za prawidłowe postępowanie, w którym organ sam nie jest przekonany co do prawidłowości poczynionych ustaleń faktycznych. Na powyższe wskazuje treść ostatniego akapitu zaskarżonej decyzji: "(...) gdyby nawet przyjąć powierzchnię zabudowy wskazywaną przez podatników (...)". Takie stwierdzenie sugeruje, że powierzchnia spornej altany nie została w sposób jednoznaczny ustalona. Wymienione wyżej uchybienia organów podatkowych naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, a mianowicie: zasadę legalności działania organów, zasadę zaufania do organów podatkowych, zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę przekonywania, czyli art.120, art.121 §1, art.122 i art.124 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu uchybienia te – z wyjątkiem naruszenia zasady prawdy obiektywnej –nie mają wpływu na wynik sprawy, ale badając legalność zaskarżonej decyzji w granicach sprawy, uchybień tych nie można przemilczeć. Natomiast naruszenie zasady prawdy obiektywnej może mieć istotny wpływ na wynika sprawy, gdyż tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą subsumcji prawa materialnego. Organ odwoławczy będzie więc zobowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, w tym do konieczności jednoznacznego ustalenia powierzchni zabudowy przedmiotowej altany. Dlatego Sąd, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a i lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O wstrzymaniu wykonywania decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a, a o kosztach postępowania stosownie do art.200 wymienionej ustawy.