I SA/Ol 220/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) Protokolant stażysta Agnieszka Kunkel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 po wznowieniu postępowania oddala skargę B. Ś. (dalej powoływana jako "skarżąca", "strona"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, po wznowieniu postępowania. Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2013 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności na 2013r., w którym wnioskował m.in. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (dalej JPO) do łącznej powierzchni 24,83 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej (dalej UPO) do łącznej powierzchni 24,23 ha. Do ww. płatności strona zadeklarowała działki rolne położone m.in. na działce ewidencyjnej nr "[...]’ obręb T., gm. B. o powierzchni 2,60 ha. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał stronie na 2015r.: JPO w wysokości 23.176,83 zł za powierzchnię uwzględnioną – 24,55 ha oraz UPO w wysokości 3.085,59 zł za powierzchnię uwzględnioną – 23,99 ha. W dniu 24 maja 2014r. do organu I instancji wpłynęło pismo B. B., z którego wynikało, że działka ewidencyjna nr "[...]’ w 2013r. była faktycznie użytkowana przez niego, a nie przez stronę. Strona działkę tę zadeklarowała omyłkowo i pobrane na tę działkę płatności za 2013r. zostały zwrócone. W dniu 9 października 2014r. organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień. W dniu 16 października 2014r. strona złożyła korektę wniosku na 2013r., w której nie uwzględniła powierzchni ww. działki ewidencyjnej oraz oświadczenie, że w 2013r. działki tej nie użytkowała – zadeklarowana została omyłkowo. Postanowieniem z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., na podstawie art.145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz.23 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia "[...]". Decyzją z dnia "[...]" organ ten przyznał stronie płatności z tytułu JPO i UPO na 2013r. w innej (niższej) wysokości. Dyrektor ARiMR, decyzją z dnia "[...]’, stwierdził nieważność ww. decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., decyzją z dnia "[...]’, uchylił decyzję dotychczasową z dnia "[...]]’ i przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013r. Organ ten stwierdził, że uzyskanie informacji wskazujących na brak prowadzenia przez stronę działalności rolniczej na działce nr "[...]’ obligowało do wznowienia postępowania – te nowe okoliczności istniały w dniu wydania decyzji dotychczasowej i nie były wówczas znane organowi. Organ wskazał, że warunki do przyznania JPO i UPO na 2013r. określone zostały w ustawie z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U z 2013r., poz.1164 ze zm.). Płatności przysługują rolnikowi do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością. W konsekwencji powyższego organ przyznał stronie na 2013r.: JPO w kwocie 15.858,16 zł i UPO w kwocie 2.440,72 zł. Powierzchnia stwierdzona do JPO wyniosła 21,99 ha, różnica między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną wyniosła 2,84 ha, procentowa różnica wyniosła zatem 12,915 % i mieściła się w przedziale od 3 % do 20 %, w związku z czym płatność za dany rok została pomniejszona o dwukrotność wykrytej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a stwierdzoną. Powierzchnia stwierdzona do UPO wyniosła 21,99 ha, różnica między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną wyniosła 2,24 ha, procentowa różnica wyniosła zatem 10,1864 % i mieściła się w przedziale od 3 % do 20 %, w związku z czym płatność za dany rok została pomniejszona o dwukrotność wykrytej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a stwierdzoną. Według organu w sprawie nie ma zastosowania art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. WE L 316). W odwołaniu od opisanej decyzji strona stwierdziła, że dopełniła wszystkich formalności i poinformowała organ o popełnionym błędzie składając stosowne dokumenty zarówno 26 maja 2014r. bez wezwania organu, jak i 16 października 2014r. po wezwaniu organu. Zdaniem strony, to organ dopuścił się znaczących nieprawidłowości i niedbalstwa na poszczególnych etapach postępowania i naruszył art.7, art.8, art.9, art.10, art.35 k.p.a. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy opisaną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że podpisując wniosek o przyznanie płatności strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmierne przyznanie płatności oraz o każdej zmienia, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przekazania płatności, w szczególności gdy dotyczy ona wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Podkreślił, że B.B. w oświadczeniu z dnia 27 maja 2014r. poinformował organ, że działka nr "[...]’ jest w jego użytkowaniu i dlatego organ I instancji prawidłowo wszczął z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia "[...]" i wezwał stronę do złożenia wyjaśnień. Organ nie zgodzi się z twierdzeniem strony, że to ona z własnej inicjatywy poinformowała o nieużytkowaniu działki nr "[...]’. W konsekwencji powyższego, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń w myśl art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W ocenie organu strona przy wypełnianiu wniosku dopuściła się winy polegającej co najmniej na niedbalstwie, gdyż producent rolny nie powinien deklarować we wniosku tych powierzchni działek rolnych, które nie są przez niego użytkowane rolniczo. Strona nie mogła wnioskować o przyznanie płatności na 2013r. do opisanej działki ewidencyjnej, bo jej nie użytkowała. Po przedstawieniu sposobu wyliczenia płatności JPO i UPO, organ wskazał, że prawidłowo organ I instancji zastosował sankcje zgodnie z art.58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zaznaczył, że strona składając w 2013r. wniosek oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności i pomocy finansowej objętych wnioskiem. Przed złożeniem tego wniosku powinna była, we własnym interesie, zapoznać się przynajmniej z podstawowymi zasadami przyznawania płatności. Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów postępowania administracyjnego. Reasumując, organ odwoławczy w pełni potwierdził prawidłowość ustaleń i oceny prawnej dokonanej przez organ I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona stwierdziła, że ustalone sankcje wynikają z błędnie przeprowadzonego wznowionego postępowania. To nie organ I instancji uznał, że strona nie użytkowała w 2013r. działki nr "[...]’, tylko strona w maju 2014r. w wyniku analizy dokumentów stwierdziła, że został popełniony błąd w 2013r. i za pośrednictwem swojego pełnomocnika B.B. powiadomiła o tym organ i zwróciła kwotę nienależnie pobranych płatności. Gdyby nie powiadomiła o tym fakcie organu, to błąd ten nigdy nie zostałby wykryty. Strona była świadoma ciążących na niej obowiązków, a organ przypisał sobie wykrycie nowych okoliczności w sprawie, zamiast zastosować art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zarzuciła, że organ nie próbował wyjaśnić zaistniałej sytuacji. Każdy popełnia błędy i to błędy, które nie wynikają z niedbalstwa. Strona popełniła błąd, sama go wykryła i niezwłocznie naprawiła. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przychylenie się do jej argumentów świadczących o możliwości zastosowania w sprawie powołanego art.73. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zasady i tryb kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zostały określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016r. poz. 7189 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego. Spór w sprawie dotyczy zasadności pomniejszenia płatności bezpośrednich przyznanych skarżącej za 2013r., wobec stwierdzenia, że powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do JPO wynosi 21,99 ha, zamiast deklarowanej powierzchni 24,83 ha, a powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do UPO wynosi 21,99 ha, zamiast deklarowanej powierzchni 24,23 ha. Zmniejszenie to jest związane z ustaleniem, że działka ewidencyjna nr "[...]’, na której strona zadeklarowała do płatności działki rolne F, F1, G, G1 i H, nie była przez nią użytkowana rolniczo w 2013r. Powyższa okoliczność nie jest kwestionowana. Sporne jest natomiast wystąpienie podstawy do zastosowania art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, stanowiącego o okolicznościach od stosowania obniżek i wyłączeń. Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze strona powoływała się na okoliczność powiadomienia organu I instancji o popełnionym błędzie. Zdaniem skarżącej bowiem, to nie organ w oparciu o zgromadzone dowody uznał, że w 2013r. nie użytkowała ona rolniczo opisanej działki, tylko skarżąca w wyniku analizy dokumentów, w maju 2014r., stwierdziła że został popełniony błąd, o którym poinformowała organ. Z takim stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że oświadczenie z dnia 23 maja 2014r. (data wpływu do organu – 27 maja 2014r.) o użytkowaniu przedmiotowej działki zarówno w roku 2013, jak i w roku 2014, przez B. B. (k.9/1 akt administracyjnych), zostało złożone przez wymienionego wyłącznie w jego imieniu. W oświadczeniu tym nie powołał się on na pełnomocnictwo udzielone jemu przez skarżącą, czy też na okoliczność działania w imieniu skarżącej, a wręcz powołał jedynie swoje dane i swój numer producenta ("[....]") zamiast numeru producenta nadanego skarżącej ("[...]"). Nie można zatem twierdzić, że oświadczenie to zostało złożone przez wymienionego jako pełnomocnika skarżącej. Skarżąca odpowiednie oświadczenie złożyła dopiero w dniu 16 października 2014r. (k.13/1 akt administracyjnych), w wyniku wezwania do złożenia wyjaśnień skierowanego do niej przez organ I instancji (k.11/1 akt administracyjnych). Dopiero w tym też dniu złożyła również korektę wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, w której powierzchnię działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr "[...]", wykazała jako 0 ha. Tym samym, przed opisanym wezwaniem, nie poinformowała właściwego organu na piśmie o tym, że złożony przez nią wniosek o przyznanie płatności na 2013r. był nieprawidłowy. Nie jest również prawdziwe twierdzenie skarżącej, że organ sam nigdy nie wykryłby, że doszło do błędnego zadeklarowania działki nr "[...]" przez dwóch producentów rolnych. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ I instancji wszczął postępowanie wyjaśniające wobec B. B. jako beneficjenta pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, gdyż w złożonym wniosku i biznesplanie zadeklarowała m. in. przedmiotową działkę ewidencyjną. Bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostają argumenty skarżącej, że w dniu 26 maja 2014r., za pośrednictwem poczty, skorygowała wniosek o przyznanie płatności na 2014r., w którym wycofała w całości działkę nr "[...]". Wniosek ten nie dotyczył spornego roku. Odnosząc się do zwrotu płatności przyznanych za przedmiotową działkę, podkreślić należy, że zwrot ten został dokonany z rachunku bankowego: B. B. Gospodarstwo Rolne w B., w dniu 23 maja 2014r., a w tytule przelewu wskazano dane skarżącej i zaznaczono, że zwrot dotyczy płatności za 2013r. – działka nr "[...]". W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że w okolicznościach faktycznych rozpoznanej sprawy prawidłowo organy nie uznały, że w sprawie znajdzie zastosowanie art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi o wyjątkach od stosowania obniżek i wyłączeń. Zgodnie z tym przepisem, obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziale I i II nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy oraz w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie płatności, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych, jeśli ubiega się o płatności do nich. Działki rolne, ze względu na zmienny ich charakter, nie są przedmiotem wpisu do ewidencji gruntów, ani innych rejestrów. Producent rolny we wniosku o przyznanie płatności jest natomiast zobowiązany podać zarówno działki rolne (ich powierzchnię, prowadzoną na nich uprawę), jak i działki ewidencyjne, na których są one położone. Obowiązek wyznaczenia w terenie i obowiązek pomiaru powierzchni działek rolnych zgłaszanych do płatności spoczywał wyłącznie na wnioskodawcy. To on bowiem ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. To on też winien być najlepiej zorientowany w stanie uprawianych przez siebie działek rolnych. Skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności na 2013r. winna zatem szczegółowo przeanalizować jego treść i wykazać w nim do płatności wyłącznie te działki, które w tym roku użytkuje rolniczo. Podkreślić także należy, że udział w programach dotyczących płatności rolnych jest fakultatywny. Składając corocznie wnioski o przyznanie płatności z tego tytułu skarżąca podpisuje oświadczenia i zobowiązania zamieszczone na formularzu wniosku (s.4 formularza). Wśród tych oświadczeń jest m.in. oświadczenie o tym, że wnioskodawcy znane są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznania płatności (pkt 3). Tym samym stwierdzić należy, że zgłoszenie do płatności działek rolnych, których skarżąca rolniczo nie użytkowała, prawidłowo organ zakwalifikował jako niedbalstwo. Wyłącznie strona ponosi odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. W okolicznościach niniejszej spawy organ słusznie zatem stwierdził, że strona nie wykazała, że nie jest winna ujawnionych naruszeń. Tym samym powołany w skardze art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. W tak ustalonym stanie faktycznym, organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Skutkiem bowiem przedeklarowania powierzchni działek rolnych o około 10% było przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości. Stanowi o tym art.58 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.